Η Πορτογαλία πληρώνει για την Espirito Santo

Πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα αναφορικά με την κατάρρευση  της Banco Espirito Santo. Η μεγαλύτερη τράπεζα της Πορτογαλίας κατέρρευσε την προηγούμενη εβδομάδα, υπό το βάρος των πρωτοφανών  και αιφνιδιαστικών ζημιών που προκάλεσε η έκθεσή της στη μητρική Espirito Santo Financial Santo.

Το πώς ακριβώς η BES κατέληξε να αναλαμβάνει τόσο πολλές καταστροφικές δεσμεύσεις με τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις του ομίλου είναι κάτι που οι πορτογαλικές αρχές – ενδεχομένως και η εισαγγελία – θα πρέπει να ερευνήσουν τους επόμενους μήνες. Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να εξηγήσουν πως η δική τους εκτίμηση για τη φερεγγυότητα μίας τράπεζας απεδείχθη τόσο οδυνηρά εσφαλμένη.

Ο άμεσος αντίκτυπος ήταν να δημιουργηθεί μία τεράστια τρύπα στον ισολογισμό της BES. Με τον δείκτη Tier 1 να βρίσκεται μόλις στο 5%, τα κεφάλαια της τράπεζας είναι πλέον λιγότερα από ότι απαιτούν οι ρυθμιστικοί κανόνες. Ακόμη χειρότερο είναι το γεγονός πως οι ζημίες – που τώρα υπολογίζονται στα 3,7 δις. ευρώ – μπορεί να αποδειχθούν μεγαλύτερες. Το διοικητικό συμβούλιο της τράπεζας κατέστησε σαφές κατά την ανακοίνωση των τελευταίων αποτελεσμάτων ότι το μέγεθος της έκθεσης στον ευρύτερο όμιλο Espirito Santo παραμένει αβέβαιο. Κατά συνέπεια, οιαδήποτε συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης κινδυνεύει με εκτροχιασμό.

Η λύση που επέλεξαν οι πορτογαλικές αρχές αδιαμφισβήτητα είναι καλύτερη από πολλές άλλες τραπεζικές διασώσεις στην Ευρώπη που έγιναν μετά την κρίση. Μετά την τραυματική εμπειρία της κατάρρευσης της Lehman Brothers που λίγο έλειψε να οδηγήσει σε κατάρρευση το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι ευρωπαϊκές αρχές κατέληξαν ότι κάθε τράπεζα είναι συστημικά σημαντική και δεν πρέπει να επιτραπεί η κατάρρευσή της. Αυτό οδήγησε στο κατάφωρο σφάλμα να πληρώσουν οι Ιρλανδοί φορολογούμενοι για τη διάσωση των Γερμανών, των Γάλλων και των Βρετανών επενδυτών σε ιδιωτικές ιρλανδικές τράπεζες και ενίσχυσε τις χρόνιες πιέσεις στις ρυθμιστικές αρχές του τραπεζικού κλάδου να εξαντλήσουν την επιείκειά  τους στα στρες τεστ.

Ακολούθησαν δύσκολοι καιροί και έγινε αντιληπτό πόσο μοιραίοι μπορεί να αποδειχθούν οι δεσμοί μεταξύ κρατών και τραπεζών, με αποτέλεσμα να επιβληθεί μεγαλύτερη πειθαρχία – ειδικότερα για χώρες όπως η Πορτογαλία που προσέφυγαν στο μηχανισμό στήριξης της ΕΕ. Η εκκαθάριση συνεπάγεται πραγματικές επιπτώσεις για τους ομολογιούχους, καθώς μέρος των ζημιών βάρυνε εκείνους που έπρεπε. Αξίζουν κάποια εύσημα.

Η BES θα εκκαθαριστεί. Τα «καλά» της στοιχεία θα απορροφηθούν από έναν νέο οργανισμό που θα  έχει την στήριξη των καταθέσεων και των ομολόγων ανώτερης εξασφάλισης. Αυτοί οι πιστωτές δεν θα υποστούν κούρεμα και θα στηριχθούν με νέα κεφάλαια 4,9 δισ. ευρώ τα οποία θα χρηματοδοτηθούν κυρίως από δάνειο του δημοσίου. Η ιδέα είναι πως αυτό το δάνειο θα αποπληρωθεί με την πώληση της νέας τράπεζας – είτε στην χρηματιστηριακή αγορά είτε σε άλλο χρηματοπιστωτικό οργανισμό. Εάν όμως, δεν επιτευχθεί αυτό, τότε βεβαίως, ο φορολογούμενος θα είναι αυτός που θα πληρώσει το λογαριασμό.

Εν τω μεταξύ, τα προβληματικά στοιχεία της BES θα πακεταριστούν μαζί με τη θυγατρική στην Αγκόλα και θα τοποθετηθούν σε μία «bad» bank. Αυτή θα στηριχθεί από στοιχεία ενεργητικού και ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης 3 δισ. ευρώ. Και πάλι, η τελική ανάσχεση παρέχεται από τους φορολογούμενους πολίτες. Εάν αποδειχθεί ότι οι ζημίες είναι μεγαλύτερες, τότε ενδεχομένως να κληθούν να γράψουν κι άλλη επιταγή.

Οι πορτογαλικές αρχές θα μπορούσαν να είναι πιο σκληρές. Το ευρωπαϊκό νομοσχέδιο που επιβάλει κούρεμα στις μεγάλες καταθέσεις και στα ομόλογα ανώτερης εξασφάλισης δεν έχει γίνει ακόμη νόμος, αλλά έχει συμφωνηθεί.

Γεγονός είναι ότι η εξασφάλιση της συμμετοχής των ομολογιούχων ανώτερης εξασφάλισης ενδεχομένως να είχε οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα το κόστος χρηματοδότησης για τις τράπεζες της Πορτογαλίας. Το κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών όμως, απολάμβανε μέχρι πρότινος κρατική επιδότηση  η οποία – όπως έδειξε και το παράδειγμα της Ιρλανδίας – μπορεί να οδηγήσει σε χρεοκοπία των κυβερνήσεων. Είναι όφελος και όχι πλήγμα για την κοινωνία να πληρώνουν οι τράπεζες το πραγματικό κόστος των κινδύνων που αναλαμβάνουν.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ευρώπη βλέπει σοβαρά το ξεκαθάρισμα των τραπεζών της. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ακολουθεί σκληρότερη γραμμή στη διαδικασία αναθεώρησης ποιότητας ενεργητικού. Φαίνεται πως βοήθησε να απομακρυνθούν οι επιπτώσεις από την περίπτωση της BES. Δεν αρκεί όμως, απλώς να παραδέχεσαι το πρόβλημα. Οι κυβερνήσεις πρέπει να βρουν το κουράγιο να αφήσουν την αγορά να κάνει τη δουλειά της και να απεγκλωβίσει τους φορολογούμενους πολίτες. 

© The Financial Times Limited 2014. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation