Οι επενδυτές αφήνονται στη... θεά Τύχη

Με βάση όλες τις επικρατούσες θεωρίες, η αγορά είναι έτοιμη για «αλλαγή καθεστώτος» και θα πρέπει να περιμένουμε περισσότερο «πόνο» μέχρι να ανακάμψει, πιστεύει ο κ. John Authers.

Δημοσιεύθηκε: 2 Ιουνίου 2008 - 08:00

John Authers, Investment Editor

Την περασμένη εβδομάδα μου ζητήθηκε να παραθέσω μια ομιλία για την ευρύτερη εικόνα των αγορών. Το ζήτημα μου προκάλεσε ανησυχία.

Όπως όλοι, δεν έχω ιδέα πού θα κατευθυνθούν οι αγορές στη συνέχεια. Μια πραγματική «ευρύτερη» εικόνα των αγορών, με τόσο κόσμο να είναι ανακατεμένος σε αυτές σε όλο τον πλανήτη, είναι αδύνατο να παρουσιαστεί - τουλάχιστον μέσα σε λίγα σλάιντς PowerPoint.

Επιπλέον, νιώθω μεγάλη καχυποψία απέναντι σε όποιον πιστεύει ότι έχει «την απάντηση». Ελάχιστες μέρες περνάνε χωρίς να έρθει e-mail από κάποιον που είναι πεπεισμένος ότι υπάρχει ένα μοναδικό κλειδί για να προβλεφθούν οι αγορές και ότι είναι ο μόνος που το κατέχει.

Οπότε, ας είμαι ξεκάθαρος: Δεν έχω «την απάντηση». Αλλά πιστεύω ότι είναι χρήσιμο να την αναζητήσω. Και ορίστε μια προσπάθεια να «πιάσουμε» την ευρύτερη εικόνα των αγορών.

Καταρχήν, υπάρχει απάντηση; Η καθιερωμένη φιλοσοφία δεκαετιών είναι ότι οι αγορές είναι κυκλικές, αφομοιώνουν όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες και οι τιμές των αξιών θα καταθέσουν μια «προβλέψιμη εμφάνιση» αντιδρώντας σε όλες τις ειδήσεις.

Όλοι γνωρίζουν ότι οι αγορές μπορεί να γίνουν μη αποδοτικές βραχυπρόθεσμα και οι θεωρητικοί των αποδοτικών αγορών έχουν εντοπίσει πιθανές ανωμαλίες, όπως η υπερεμφάνιση των μικρών μετοχών και των μετοχών «αξίας» που δείχνουν φθηνές.

Το γεγονός όμως ότι αυτές οι ανωμαλίες μπορούν να αξιοποιηθούν υποδεικνύει ότι η αγορά τείνει προς ένα είδος ισορροπίας - και εντέλει πολύ μακροπρόθεσμα τα χρηματιστήρια πράγματι κινούνται παράλληλα με την οικονομία.

Μια «διανοούμενη» αντίδραση εναντίον αυτής της άποψης θεριεύει τα τελευταία χρόνια, καθώς οι οικονομολόγοι εμφανίζουν ευρήματα για την ψυχολογία των αγορών. Η πιστωτική κρίση ίσως είναι ένα σημείο αναφοράς. Αντί να διανθίσουν τη θεωρία των αποδοτικών αγορών, θέλουν τώρα να την αλλάξουν.

Ο επενδυτής κ. George Soros έχει μια θεωρία, βασισμένη σε φιλοσοφικές θέσεις, ότι οι αγορές είναι αυτοπαθείς. Οι απόψεις των παικτών για την αγορά έχουν επίδραση στην αγορά, δημιουργώντας «μια διμερή αυτοπαθή σχέση ανάμεσα στην άποψη και στην πραγματικότητα, που μπορεί να δημιουργήσει αρχικώς αυτοτροφοδοτούμενες αλλά εντέλει αυτοκαταστροφικές διαδικασίες άνθησης - μαρασμού ή φούσκες».

Κατά τον κ. Soros οι αγορές δεν βρίσκονται ποτέ σε ισορροπία και πάντα θα βγαίνει χρήμα ακολουθώντας τις μόδες μέχρι να εκτονωθούν.

Έτσι δημιουργείται μια άλλη ιδέα, εφαρμόζοντας τη θεωρία της βιολογικής εξέλιξης στις αγορές. Οι τάσεις εκτονώνονται μόνες τους, δημιουργώντας μεγάλες περιόδους κατά τις οποίες οι αγορές μοιάζουν ισορροπημένες, για να ακολουθήσουν περίοδοι αλλαγής καθεστώτος καθώς αναδύονται νέες, πιο δυνατές τάσεις.

Αυτοί είναι καλοί λόγοι για να περιμένουμε κυκλική κίνηση από τις αγορές. Και είναι σημαντικό ότι η Ιστορία επιβεβαιώνει το συμπέρασμα αυτής της θεωρίας.

Τα κέρδη και τα περιθώρια κέρδους τείνουν να κινούνται σε κύκλους. Μπήκαν στην αναταραχή της περυσινής χρονιάς σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, υποδεικνύοντας ότι είναι έτοιμες για πτώση.

Στη συνέχεια πρέπει να συνυπολογίσουμε και τις τιμές των εμπορευμάτων. Μια θεωρία που αποδίδεται στον Νικολάι Κοντρατίεφ, μαρξιστή τον οποίο θανάτωσε ο Στάλιν, υποδεικνύει ότι οι τιμές των εμπορευμάτων κινούνται σε δεκαετείς κύκλους. Η Ιστορία δείχνει ότι σ’ αυτό υπάρχει δόση αλήθειας: Οι τιμές των υλών τείνουν να κινούνται ανοδικά για μία δεκαετία και μετά να σταθεροποιούνται για μία δεκαετία περίπου. Οι μετοχές κερδίζουν όταν τα εμπορεύματα πέφτουν, αλλά είναι στάσιμες έως πτωτικές όταν ανεβαίνουν - όπως συμβαίνει σήμερα.

Αν τα βάλουμε όλα αυτά μαζί, υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι η αγορά είναι έτοιμη για «αλλαγή καθεστώτος» και οι μετοχές δύσκολα θα ενισχυθούν.

Είναι σημαντικό να προσθέσουμε και λίγη κοινή λογική. Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε επικών διαστάσεων όργιο δανεισμού, που ποτέ δεν θεωρήθηκε βιώσιμο. Η πτώση στις τιμές των ακινήτων ΗΠΑ δεν έχει προηγούμενο, τουλάχιστον σε εθνικό επίπεδο. Και οι έρευνες της κεντρικής τράπεζας επιβεβαιώνουν το προβλεπόμενο - ότι οι τράπεζες σφίγγουν τις κάνουλες και θα συγκρατήσουν την οικονομία και τις μετοχές.

Οπότε, η ευρύτερη εικόνα είναι ότι θα πρέπει να περιμένουμε περισσότερο «πόνο» μέχρι να ανακάμψουν οι αγορές.

Οι νικητές -γιατί θα υπάρχουν κάποιοι- ίσως είναι εκείνοι που υιοθετούν τη θεωρία του Δαρβίνου, προσαρμόζονται και επιβώνουν.

Αλλά ακόμη και οι νεοθεωρητικοί υποδεικνύουν ότι βρισκόμαστε σε περίοδο αβεβαιότητας - όχι σε κομμάτι από προκαθορισμένη πορεία.

Αλλά ας μην απορρίπτουμε εντελώς τη θεωρία του προβλέψιμου κύκλου. Όλη αυτή η ευρύτερη εικόνα ίσως ήδη καθρεφτίζεται στις αγορές (αν και δείχνει απίθανο δεδομένου του ράλι των δύο τελευταίων μηνών). Και οι νικητές αυτού του κύκλου ίσως, εντέλει, να είναι μόνο οι τυχεροί.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation