Πέντε γεγονότα που "σημάδεψαν" το 2008

Η κατάρρευση Lehman, η εκλογή Obama, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Πεκίνου, ο πόλεμος Ρωσίας-Γεωργίας και τα σκαμπανεβάσματα στην τιμή πετρελαίου είναι οι επιλογές 2008 του αρθρογράφου των "FT" G. Rachman.

Δημοσιεύθηκε: 24 Δεκεμβρίου 2008 - 07:56

Gideon Rachman

Συνήθως, όταν ξεκινάω να φτιάξω έναν κατάλογο, πρόκειται για μεγάλη χρονοτριβή. Μία φορά τον χρόνο, πάντως, η τάση μου να φτιάχνω καταλόγους έχει και πρακτική αξία. Αυτό συμβαίνει όταν γράφω την τελευταία στήλη του έτους και σε αυτήν επιλέγω τα πέντε σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν κατά το τελευταίο 12μηνο.

Φέτος οι περισσότερες ειδήσεις ήταν άσχημες. Χρειάστηκαν, όμως, μόλις λίγα λεπτά για να βρω τα τέσσερα πιο σημαντικά γεγονότα: η κατάρρευση της Lehman Brothers, η εκλογή Barack Obama, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Πεκίνου και ο πόλεμος Ρωσίας - Γεωργίας. Η πέμπτη επιλογή ήταν πιο δύσκολη, με αποτέλεσμα να ζητήσω τη βοήθεια των αναγνωστών μέσω του προσωπικού μου blog.

Υπήρξε μεγάλη ποικιλία προτάσεων. Η πιο συχνή επιλογή ήταν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη. Σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίστηκε η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου. Η καταψήφιση της Συνθήκης της Λισσαβώνας στην Ιρλανδία. Η ανάληψη της 6μηνης προεδρίας της Ε.Ε. από τον κ. Nicolas Sarkozy, η πρώτη ουσιαστική σύνοδος του G20, η πυρηνική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ινδίας, η αναζωπύρωση του πολέμου στη Δημοκρατία του Κονγκό και η συνεχιζόμενη αποσταθεροποίηση στη Σομαλία και στη Ζιμπάμπουε.

Αρκετοί μου συνέστησαν να επιλέξω περισσότερα θέματα που αφορούν στον χρηματοοικονομικό κλάδο, σαφώς απόλυτα λογική πρόταση, με δεδομένη την πιστωτική κρίση.

Όλες οι παραπάνω προτάσεις με ανάγκασαν να επανεξετάσω την αρχική μου λίστα. Αρκετοί μου τόνισαν ότι ο πόλεμος Ρωσίας - Γεωργίας δεν ήταν και τόσο σημαντικός, καθώς δεν ήταν και τόσο τρομακτικός. Αλλά τελικώς αποφάσισα ότι οι τέσσερις αρχικές μου επιλογές ήταν ορθές.

Η εκλογή του κ. Barack Obama στην προεδρία των ΗΠΑ ή η κατάρρευση της Lehman Brothers είναι το σημαντικότερο γεγονός του 2008; Η επιλογή εξαρτάται από το εάν πιστεύεις ότι η ιστορία γράφεται από κάποιους... σημαντικούς ανθρώπους ή από... ισχυρές και απρόσωπες δυνάμεις. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση μου δημιούργησε απαίσια διάθεση, ως εκ τούτου θα επιλέξω τις ισχυρές και απρόσωπες δυνάμεις.

Η κατάρρευση της Lehman Brothers στις 15 Σεπτεμβρίου αποτέλεσε σημείο-σταθμό της πιστωτικής κρίσης. Οδήγησε σε ορισμένα γεγονότα τα οποία πριν από 12 μήνες έμοιαζαν απίστευτα: γενναίες κρατικές ενισχύσεις για χρηματοοικονομικούς ομίλους, εξαφάνιση των επενδυτικών τραπεζών, εταιρίες-σύμβολα όπως η General Motors στο χείλος της καταστροφής, μηδενικά επιτόκια.

Απόλυτα ορθά το έθεσε ένας τραπεζίτης από το Παρίσι: "Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη κύκλο ανόδου - καθόδου. Πρόκειται για αποτυχία του συστήματος. Είναι η κατάρρευση του τείχους του Βερολίνου". Πιθανόν μελοδραματικός χαρακτηρισμός, αλλά η χρηματοοικονομική κρίση απειλεί ήδη την οικονομική και πολιτική σταθερότητα αρκετών κυβερνήσεων ανά τον κόσμο.

Η εκλογή του κ. Obama θα αποδειχτεί ένα ακόμη κοσμοϊστορικό γεγονός; Καθώς ο ίδιος δεν έχει ακόμη αναλάβει την εξουσία, είναι πολύ νωρίς να το πούμε. Αλλά η εκλογή του πρώτου μαύρου στην προεδρία των ΗΠΑ αποτελεί από μόνη της ιστορικό γεγονός, ενώ η εκστρατεία που προηγήθηκε ήταν μία από τις πλέον δραματικές.

Γεγονότα τρία και τέσσερα -Ολυμπιακοί Αγώνες της Κίνας και πόλεμος Ρωσίας - Γεωργίας- αποτελούν ένα σαφές ζευγάρι. Η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Κίνας (εντυπωσιακή και ελαφρώς αλλόκοτη) και η εισβολή των ρωσικών αρμάτων μάχης στη Γεωργία συνέβησαν την ίδια ημέρα, στις 8 Αυγούστου.

Αν και διαφορετικά μεταξύ τους, συμβολίζουν το ίδιο: η αναβίωση των αυταρχικών καθεστώτων θέτει εν αμφιβόλω τις φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης. Βέβαια μέχρι να ολοκληρωθεί το 2008 η ιδέα των "αυταρχικών φιλελεύθερων" μοιάζει όλο και πιο αμφισβητήσιμη. Η κινεζική οικονομία αντιμετωπίζει προβλήματα, η ανάπτυξη και οι εξαγωγές υποχωρούν και στις νότιες επαρχίες της χώρας υφίσταται κοινωνική αναταραχή. Στη Ρωσία ανάπτυξη, συναλλαγματικά αποθέματα και τιμές υποχωρούν με δραματικό ρυθμό.

Όμως τόσο οι Ολυμπιακοί Αγώνες όσο και ο πόλεμος Ρωσίας - Γεωργίας έχουν τη θέση τους στα κυρίαρχα γεγονότα του 2008. Οι αγώνες αποτέλεσαν σύμβολο της 30χρονη μεταμόρφωσης της Κίνας και έτσι αντιμετωπίστηκαν από την υφήλιο. Η ρωσική επίθεση μάλλον τερμάτισε την πολιτική καριέρα του κ. Mikheil Saakashvili, του φιλοδυτικού Προέδρου της Γεωργίας. Επιπρόσθετα ο πόλεμος επανέφερε -με επιτυχία- στο προσκήνιο τη ρωσική ζώνη επιρροής, θέτοντας σε καθυστέρηση τις προοπτικές εισόδου στο NATO και στην Ε.Ε. της Γεωργίας και της Ουκρανίας.

Ποια, άραγε, είναι η πέμπτη επιλογή για το 2008; Αρκετοί αναγνώστες υποστήριξαν ότι εάν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη είχαν συμβεί στο Λονδίνο ή στη Νέα Υόρκη, θα υπήρχαν στην λίστα πέραν πάσης αμφιβολίας. Σωστό. Εάν, δε, οι επιθέσεις είχαν γίνει στο Μογκαντίσου δεν θα σκεφτόμουν καν να τις τοποθετήσω στη λίστα. Φυσικά αυτή η απόφαση δεν είναι και πολύ κολακευτική για τις αξίες που πρεσβεύουμε ως δημοσιογράφοι της Δύσης και για το πόσο αξιολογούμε τις ανθρώπινες ζωές ανά την Υυφήλιο.

Μία καλή εξήγηση είναι ότι κάποια τρομοκρατική επίθεση έχει πραγματική γεωπολιτική σημασία εάν έχει και διεθνείς συνέπειες. Εάν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη οδηγούσαν σε πόλεμο ανάμεσα στην Ινδία και το Πακιστάν, όντως θα ήταν το πλέον σημαντικό γεγονός του 2008. Δόξα τω Θεώ, αυτό δεν έχει συμβεί, τουλάχιστον ακόμη.

Ως εκ τούτου, η πέμπτη μου επιλογή για το 2008 θα είναι το ανεβοκατέβασμα των τιμών πετρελαίου. Από τα 147 δολάρια τον Ιούλιο, έφτασε στα 40 δολάρια. Στο α΄ εξάμηνο, καθώς οι τιμές ενισχύονταν, αιτίες θεωρούνταν η έλλειψη των απαραίτητων αποθεμάτων, η συνεχιζόμενη και αυξανόμενη επιρροή των SWFs και η αυξανόμενη δύναμη των κρατών που διαθέτουν πλούσιους ενεργειακούς πόρους.

Μόλις η τιμή υποχώρησε στα 100 δολάρια, οι πλούσιες πετρελαιοπαραγωγοί χώρες εμφανίστηκαν τόσο εύθραυστες όσο και οι δυτικές τράπεζες. Ρώσοι και Κινέζοι -και ως φαίνεται και ο υπόλοιπος κόσμος- στηρίζονται στα βασικά μαθήματα του Μαρξισμού. Η οικονομία είναι αυτή που καθορίζει την πολιτική. Αυτό το μάθημα μάλλον θα μας φανεί χρήσιμο -και περισσότερο αληθινό- εντός του 2009.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation