Η ευκαιρία της Ευρώπης για ομαδική δουλειά

Η τριμερής σύνοδος κορυφής στο Βερολίνο είναι ευκαιρία να δείξουν οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης την ηγετική ισχύ που χρειάζεται η ήπειρος. Για πρώτη φορά οι ηγέτες Γαλλίας, Γερμανίας και Βρετανίας θα συνοδεύονται από τα κορυφαία υπουργικά στελέχη τους. Η ατζέντα τους είναι η ευρύτερη στην ιστορία. Στο μέλλον, ίσως αυτή αποδειχθεί η στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη άρχισε να λειτουργεί ομαδικά.

Δημοσιεύθηκε: 17 Φεβρουαρίου 2004 - 19:34

Του Michael Maclay*

Η τριμερής σύνοδος κορυφής στο Βερολίνο την Πέμπτη αποτελεί ευκαιρία για να επιδείξουν οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης την ηγετική ισχύ που χρειάζεται η ήπειρος. Όπως είναι αναμενόμενο, ακούγονται διαμαρτυρίες ότι η συνάντηση των ηγετών Γαλλίας, Γερμανίας και Βρετανίας συνιστά επίδειξη της υπεροψίας των μεγάλων δυνάμεων και προδοσία για τις παραδοσιακές μεθόδους λειτουργίας της Ευρώπης.

Αυτές οι διαμαρτυρίες είναι άκαιρες. Στο μέλλον, ίσως αυτή η συνάντηση αποδειχθεί η στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη άρχισε να λειτουργεί ομαδικά.

Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί στους ”εκτός” η Ευρώπη εμφανίζεται διασπασμένη. Η διαδικασία ενοποίησης που συμβολίστηκε με την γέννηση του ευρώ και η υποτιθέμενη τόνωση με την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στη Λισσαβόνας δεν έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν την οικονομική και δημογραφική αστάθεια της Ευρώπης. Η κατάρρευση της προσπάθειας σύστασης του νέου συντάγματος θεωρείται πολιτική ανάσχεση. Στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η εμφάνιση της Ευρώπης στο τελευταίο 18μηνο θεωρείται στην καλύτερη περίπτωση αποσπασματική και στην χειρότερη αυτοκαταστροφική.

Αλλά η συνάντηση των τριών πολύ διαφορετικών πολιτικών προσωπικοτήτων την Πέμπτη υπόσχεται μια νέα αρχή. Για πρώτη φορά θα συνοδεύονται από κορυφαία υπουργικά στελέχη και η ατζέντα των συνομιλιών τους είναι η ευρύτερη μέχρι σήμερα. Οι συζητήσεις θα προχωρήσουν πολύ πέρα από τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας –τα οποία παραδοσιακά θεωρούνται από τα υπόλοιπα μέλη ο χώρος των μεγάλων δυνάμεων- και θα ασχοληθούν με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, την εκπαίδευση, την μετανάστευση, ακόμη και το σύνταγμα.

Και αυτό είναι το ορθό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναπτύξει πολύ περισσότερο το μοντέλο της συναίνεσης που την υπηρετεί μέχρι σήμερα. Και θα το καταφέρει πολύ καλύτερα στη βάση μιας πραγματικής συνεργασίας μεταξύ των τριών- οι οποίοι τυχαίνει να έχουν και την μεγαλύτερη δύναμη ψήφων.

Οι τρεις γνωρίζουν πολύ καλά ότι δεν έχουν ελπίδα να λειτουργήσουν ως διευθυντήριο. Αν θέλουν να έχουν την αποκλειστικότητα, δεν θα καταφέρουν να πάνε μακριά.

Οι Ισπανοί και οι Πολωνοί έχουν δείξει ότι δεν θεωρούν δεδομένο τον γαλλο-γερμανικό άξονα ούτε τον πυρήνα της ”παλαιάς Ευρώπης” με τις ίδιες στην περιφέρεια ούτε οποιαδήποτε άλλη τέτοιου είδους μορφή. Τα μέλη της Μπενελούξ και οι Σκανδιναβικές χώρες έχουν πλέον αρκετή σιγουριά ώστε να αποτρέψουν τυχόν εκτροχιασμό της ατζέντας των συνομιλιών. Οι Ιταλοί με την πρώτη ευκαιρία θα προβληθούν και πάλι ως σοβαρή δύναμη.

Στα σίγουρα θετικά ”χαρτιά”, η Γαλλία έχει ειδικές σχέσεις με την νότιο Ευρώπη, η Γερμανία με τις χώρες στα ανατολικά και η Βρετανία με τους επιφυλακτικούς Σκανδιναβούς και τα υπερήφανα νεοεισερχόμενα μέλη. Και αυτές τις ειδικές σχέσεις φέρνουν τις τρεις δυνάμεις σε θέση να εκπροσωπήσουν καλύτερα το νέο σύνολο, παρά όπως εκπροσωπούν σήμερα την Ευρώπη των 15. Αλλά θα πρέπει να βρουν καλύτερους τρόπους για τις σχέσεις τους με τα άλλα μέλη –και με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πέραν την άμυνας, υπάρχουν άλλοι χώροι στην ευρωπαϊκή δραστηριότητα, εσωτερικοί κι εξωτερικοί, όπου οι τρεις μπορούν να βρουν καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στον παραδοσιακό συνολικό ιδεαλισμό και τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών. Στο σύνταγμα, δεν θα πρέπει να κλέψουν τον ρόλο της ιρλανδικής ή της ολλανδικής προεδρίας. Μπορούν όμως να διευκολύνουν πολύ την προεδρία στην επίτευξη μιας συμφωνίας με διάρκεια.

Στη χειρότερη περίπτωση, οι τρεις θα μπορέσουν να αποφύγουν τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης τα οποία καταστρέφουν τη δυνατότητα συνεργασίας. Στα εξωτερικά ζητήματα, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να μοιράζονται τις εκτιμήσεις τους για τους πιθανούς κινδύνους, να αναπτύξουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και να αναπτύξουν μια κοινή προσέγγιση προς τις ΗΠΑ.

Στα εσωτερικά ζητήματα, σημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουν τις ρητορείες και τις υπεροψίες και να συστήσουν λιγότερο άκαμπτες δομές συνεργασίας εντός και μεταξύ των τριών κυβερνήσεων. Αυτές οι δομές θα πρέπει να επεκταθούν πέραν των κυβερνήσεων και των υπηρεσιών, ώστε η συνεργασία να λειτουργεί αυτόματα, χωρίς να επιφέρει επιπλέον γραφειοκρατία.

Είναι κάτι που μπορεί να γίνει. Η Ευρώπη μπορεί να έχει μια πραγματική ευκαιρία για νέο ξεκίνημα.

*O Michael Maclay είναι εκτελεστικός διευθυντής του γαλλο-γερμανο-βρετανικού Club of Three, το οποίο ίδρυσε από κοινού με τον Lord Weidenfeld στα μέσα της δεκαετίας του ’90.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation