Επενδυτικές αποφάσεις σε αβέβαιο περιβάλλον

Σε έναν κόσμο που διακατέχεται από αβεβαιότητα, οι άνθρωποι καταβάλλονται είτε από αδικαιολόγητη υπερ-αυτοπεποίθηση, είτε απο διστακτικότητα που τους θέτει στο έλεος των κάθε είδους γκουρού. Ο John Kay, αρθρογράφος των FT, παραθέτει φιλοσοφικά θεμέλια λήψης αποφάσεων σε καθεστώς αβεβαιότητας.

Δημοσιεύθηκε: 28 Ιουλίου 2004 - 18:43

του John Kay

To φερμουάρ ανακαλύφθηκε πριν το 1920; Πόσο βαθύς είναι ο βαθύτερος ωκεανός; Αυτές οι ερωτήσεις έχουν σωστές απαντήσεις, αλλά λίγοι άνθρωποι τις γνωρίζουν. Σε προβλήματα του τύπου ”ο Αριστοτέλης γεννήθηκε πριν το Βούδα;” οι πιθανότητες θα σας δώσουν τη σωστή απάντηση τις μισές φορές. Αυτό το επίπεδο απόδοσης επιτυγχάνεται από ανθρώπους που αναφέρουν πως είναι 75% σίγουροι για αυτό που γνωρίζουν. Οι άνθρωποι που είναι 100% σίγουροι πως γνωρίζουν την απάντηση, το πετυχαίνουν στο 70% των ερωτήσεων.

Η τάση υπερ-αυτοπεποίθησης ισχύει και σε περιπτώσεις που οι απαντήσεις δεν συναντώνται στην εγκυκλοπαίδεια, όπως σε ερωτήσεις του τύπου ”πως θα επηρεάσει το διαδίκτυο τη δομή των επιχειρήσεων;”. Δυστυχώς, στην αγγλική γλώσσα δεν υπάρχει μια λέξη που να περιγράφει τα πράγματα που οι άνθρωποι ”ξέρουν” και δεν είναι έτσι. Το bullshit δεν είναι επιστημονικός όρος. Προτείνω τον όρο ΑΒΓ –αδικαιολόγητη βεβαιότητα γνώσης.

Για να αποφύγουμε το ΑΒΓ πρέπει να ζούμε με την αναπόφευκτη αβεβαιότητα. Οι ιδιαίτερα προσεκτικοί άνθρωποι, όπως οι περιβαλλοντολόγοι και αυτοί που διακατέχονται από τεχνολογικές φοβίες, μας συνιστούν να μην κάνουμε πράγματα εάν δεν είμαστε σίγουροι για τις επιπτώσεις που θα έχουν. Ωστόσο, επειδή κανείς δεν μπορεί να ζήσει έτσι, πέφτουμε στο έλεος ανθρώπων γεμάτων ΑΒΓ –του συμβούλου, του μάντη, του οικονομικού αναλυτή που κάνει προβλέψεις. Η αρχή του Κοπέρνικου και η ανθρωποκεντρική προσέγγιση ίσως μπορεί να βοηθήσει περισσότερο.

Ο Κοπέρνικος ήταν ο πρώτος που συνειδητοποίησε πως η γη δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος. Αυτός είναι και ο λόγος που ο αμερικανός αστροφυσικός Richard Gott ονόμασε Κοπερνίκεια, την γενική αρχή του, πως τα πράγματα συνήθως δεν είναι ιδιαίτερα. Υπάρχει πιθανότητα 50%, οι τάσεις και τα κτίρια να μην βρίσκονται ούτε στο αρχικό 25% ούτε στο τελικό 25% της διάρκειας ζωής τους. Ένα από τα αγαπημένα παραδείγματα του καθηγητή Gott είναι ότι ένας λογικός άνθρωπος θα συμπεράνει ότι το Τείχος του Βερολίνου ενδέχεται να πέσει κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ το Σινικό Τείχος, όχι.

Ο Κοπέρνικος μας διδάσκει επίσης να κοιτάμε πάντοτε στο κέντρο, σε εστίες όπως ο ήλιος. Έρευνα που διενεργήθηκε σε μαθητές του Harvard, στους οποίους είχαν δοθεί εντολές να συναντηθούν με ένα συμμαθητή τους στη Νέα Υόρκη, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, κατέδειξαν πως συχνά, οι συναντήσεις έλαβαν χώρα στο μέσο της ημέρας (12 το μεσημέρι), κάτω από το ρολόι του Grand Central Station.

Oι αρχές του Κοπέρνικου λειτουργούν σε περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα και έλλειψη συστηματικής επανάληψης. Η ανθρωποκεντρική αρχή, από την άλλη, αναφέρει πως όταν γίνεται μια επιλογή (στη δουλειά, στην αγορά κτλ.) υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στο αντικείμενο παρατήρησης και στο περιβάλλον στο οποίο το παρατηρούμε. Μπορούμε να μελετήσουμε τη ζωή επειδή είμαστε σε έναν από τους λίγους πλανήτες που την υποστηρίζουν. Και κάνουμε έρευνα σε μετοχές, γιατί οι μετοχές είναι η πιο επιτυχημένη κατηγορία επένδυσης κατά τον τελευταίο αιώνα. Ωστόσο, οτιδήποτε είναι ιδιαίτερο, τείνει να επιστρέψει στο μέσο όρο. Αυτό μας προειδοποιεί πως οι αποδόσεις του επόμενου αιώνα θα είναι χαμηλότερες.

Στον αβέβαιο κόσμο της επιχειρηματικής στρατηγικής, η ανθρωποκεντρική αρχή μας λέει πως οι ευημερούσες επιχειρήσεις έχουν όντως ταιριάξει με ιδιαίτερο τρόπο στο περιβάλλον τους, αλλά η κοπερνίκεια αρχή μας προειδοποιεί πως, ανάμεσα στις επιτυχημένες εταιρίες, καμία δεν θα έπρεπε να πιστεύει πως το στρατηγικό της όραμα είναι ιδιαίτερο.

Στις επενδύσεις, το αρχικό σημείο σκέψης οφείλει να είναι πως οι μελλοντικές προοπτικές για όλες τις επενδύσεις είναι ίσες και ότι οι αποδόσεις αυτών που τα έχουν πάει καλά πρόσφατα, θα επιστρέψουν στο μέσο όρο. Αυτές οι αρχές προσφέρουν καλύτερα θεμέλια στη λήψη αποφάσεων μέσα σε έναν απρόβλεπτο κόσμο, παρά τόμοι ολόκληροι από ΑΒΓ.

Οπότε, πόσο βαθύς είναι ο βαθύτερος ωκεανός; Μπορείτε να ξεκινήσετε με την κοπερνίκεια υπόθεση, πως η συμπεριφορά του φλοιού της γης κάτω από το επίπεδο της θάλασσας, δεν είναι πολύ διαφορετική από τη συμπεριφορά του πάνω από αυτό. Ωστόσο, βάσει της ανθρωποκεντρικής αρχής, ζούμε σε λιγότερο από το μισό φλοιό της γης και το βυθισμένο κομμάτι του είναι μεγαλύτερο. Θα πρέπει να συμπεράνετε πως το πιο βαθύ σημείο του βαθύτερου ωκεανού είναι βαθύτερο από το ύψος του Έβερεστ, αλλά όχι πολύ βαθύτερο. Και όντως, έτσι είναι.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation