Πώς θα ανακοπεί η "νόσος" της Ιρλανδίας

Για να αποσοβηθεί η χρεοκοπία, θα πρέπει οι χώρες της περιφέρειας να καταγράψουν ισχυρή ανάπτυξη. Αντί αυτού, οι κυβερνήσεις παίζουν την κολοκυθιά, εντείνοντας τις εσωτερικές ανισορροπίες της ευρωζώνης.

Δημοσιεύθηκε: 22 Νοεμβρίου 2010 - 13:05

Wolfgang Munchau

Εάν συγχωνεύσει κανείς 16 μικρές ανοιχτές οικονομίες, παίρνει μία μεγάλη κλειστή οικονομία. Εδώ, όμως, είναι και το πρόβλημα. Εάν συγκεντρώσει κανείς τους ηγέτες των 16 μικρών ανοιχτών οικονομιών, καταλήγει με ένα δωμάτιο γεμάτο με πολιτικούς 16 μικρών οικονομιών.

Η οικονομική σύγκλιση μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αποδείχθηκε σε όλες τις περιπτώσεις παράδειγμα κακοφωνίας και ανικανότητας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα θεσμοθετημένο… παιχνίδι κολοκυθιάς. Οι Ιρλανδοί λένε ότι δεν είναι σαν τους Έλληνες. Οι Πορτογάλοι λένε ότι δεν είναι σαν τους Ιρλανδούς. Ο Ισπανός υπουργός Οικονομικών δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι η Ισπανία δεν είναι σαν την Πορτογαλία. Δεν έχουμε κάποιο δώρο να προσφέρουμε για όποιον μαντέψει με ποια χώρα... δεν μοιάζει η Ιταλία.

Το κυβερνητικό παράδοξο βρίσκεται στην καρδιά της κρίσης της ευρωζώνης. Εξηγεί, επί παραδείγματι, γιατί εν μέσω μιας υφιστάμενης τραπεζικής κρίσης δημιουργήθηκε συζήτηση για τον φορολογικό συντελεστή επιχειρηματικών κερδών στην Ιρλανδία. Οι Γάλλοι και οι Γερμανοί υποστηρίζουν ότι η υπερβολικά χαμηλή φορολογία της Ιρλανδίας στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Οι Ιρλανδοί δηλώνουν ότι χρειάζονται χαμηλό φορολογικό συντελεστή για να προσελκύσουν άμεσες ξένες επενδύσεις. Δύσκολα θα βρει κανείς εξίσου άσχετο θέμα συζήτησης με το τρέχον πρόβλημα.

Το θέμα που πρέπει τώρα να αντιμετωπιστεί είναι να σταματήσει ο κίνδυνος μετάδοσης της ιρλανδικής τραπεζικής κρίσης. Είναι εύκολο να βρει κανείς τις διαδικασίες επίτευξης αυτού του στόχου. Οι δύο μεγαλύτεροι πιστωτές της Ιρλανδίας είναι η Βρετανία και η Γερμανία, με χρέη της τάξεως των 149 δισ. δολ. και 139 δισ. δολ. αντιστοίχως, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών. Ενδεχόμενη πτώχευση ιρλανδικής τράπεζας θα επηρέαζε άμεσα τα τραπεζικά συστήματα της Γερμανίας και της Βρετανίας και θα απαιτούσε σημαντικές εγχώριες στηρίξεις τραπεζών.

Μία άλλη οδός για την αντιμετώπιση του κινδύνου μετάδοσης θα ήταν μέσω των κεφαλαιαγορών προς την Πορτογαλία. Ο μεγαλύτερος πιστωτής της Πορτογαλίας είναι η Ισπανία, ήδη βρίσκεται σε επισφαλή θέση με έκθεση της τάξεως των 78 δισ. δολ. Ενδεχόμενη πτώχευση των ιρλανδικών τραπεζών θα μεταδιδόταν σαν την πυρκαγιά. Πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Τα επιχειρήματα υπέρ της προσφυγής της Ιρλανδίας στον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοοικονομικής σταθερότητας (EFSF) είναι συντριπτικά. O EFSF δημιουργήθηκε ακριβώς γι' αυτόν τον σκοπό. Εν αντιθέσει με τα όσα προέβλεπα, ο EFSF κατάφερε να βρει τρόπο ώστε να προσφέρει δάνεια με συγκριτικά χαμηλά επιτόκια. Το αντάλλαγμα, όμως, είναι ένα σημαντικά χαμηλότερο ύψος χρηματοδότησης από ό,τι αναφέρει επισήμως ο μηχανισμός των 440 δισ. ευρώ. Ακόμη και έτσι, πάντως, υπάρχουν αρκετά κεφάλαια για να αντιμετωπιστεί οποιαδήποτε ιρλανδική και πορτογαλική κρίση. Ο EFSF δεν είναι αρκετά μεγάλος για να αντιμετωπίσει ενδεχόμενα προβλήματα στην Ισπανία. Υπό αυτήν την έννοια, ο EFSF δεν αποτελεί ομπρέλα ασφαλείας για την ευρωζώνη, αλλά για δύο μόνο από τα μικρότερα μέλη της περιφέρειας της ευρωζώνης.

Αυτά που διακυβεύονται, όμως, τόσο για την Ιρλανδία όσο και για την ευρωζώνη είναι πολλά. Η μέχρι πρότινος ανένδοτη στάση του Δουβλίνου είναι παράλογη. Εξίσου παράδοξο, όμως, είναι και το ότι η άλλη πλευρά συνδέει το δάνειο του EFSF με τη φορολογική πολιτική.

Εκτιμώ ότι η ευρωζώνη θα ξεπεράσει αυτήν τη συγκεκριμένη βραχυπρόθεσμη κρίση κεφαλαίων, καθώς υπάρχουν οι απαραίτητοι μηχανισμοί. Ανησυχώ, ωστόσο, για δύο μεσοπρόθεσμες εξελίξεις για τις οποίες οι μηχανισμοί δεν είναι προετοιμασμένοι… ούτε στο ελάχιστο. Η πρώτη είναι το ενδεχόμενο κρατικής χρεοκοπίας. Ο EFSF μπορεί να παρέχει ρευστότητα στις ιρλανδικές τράπεζες, αλλά δεν μπορεί να τις καταστήσει φερέγγυες. Το εξωτερικό χρέος της Ιρλανδίας ανερχόταν στα 2.131 δισ. δολ. στο τέλος του δεύτερου τριμήνου. Από τα τέλη του 2009, η καθαρή δανειακή της θέση ήταν στο 75,1% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον οικονομολόγο κ. Ricardo Cabral, ποσοστό καλύτερο από αυτό της Πορτογαλίας, αλλά αρκετά υψηλό.

Για να αποφύγουν τον κίνδυνο χρεοκοπίας, η Ιρλανδία και άλλες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης θα πρέπει να επιστρέψουν χωρίς καθυστέρηση σε θετικούς και ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ο κ. Kevin O’Rourke, καθηγητής Οικονομικών στο Trinity College του Δουβλίνου, έθεσε ένα βασικό σημείο την προηγούμενη εβδομάδα. Στην Ιρλανδία δεν μπορεί κανείς να επιβάλει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να πετύχει υψηλότερη ανάπτυξη, απλούστατα γιατί η Ιρλανδία έχει ήδη επιβάλει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Εν μέσω περιόδου ακραίας δημοσιονομικής λιτότητας, μέτριας στήριξης από τη νομισματική πολιτική και με αδύναμη διεθνή ζήτηση, αδυνατώ να βρω παράγοντες ανάπτυξης για την ιρλανδική οικονομία. Όντως το Δουβλίνο πιστεύει ότι οι ξένες επιχειρήσεις θα γοητευτούν από τη χαμηλή επιχειρηματική φορολογία ώστε να επιλέξουν να προχωρήσουν σε επενδύσεις αυτήν τη χρονική στιγμή; Και μπορεί πραγματικά η Ιρλανδία να δημιουργήσει συνθήκες εσωτερικής υποτίμησης τέτοιου μεγέθους και με τέτοια ταχύτητα ώστε να δημιουργηθεί εξαγωγικό ράλι σε μια τέτοια συγκυρία;

Η δεύτερη ανησυχία εστιάζεται στην επιστροφή των μεγάλων ανισορροπιών εντός ευρωζώνης. Ο ΟΟΣΑ προέβλεψε την προηγούμενη εβδομάδα ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας μέχρι το 2012 θα επιστρέψει σε πλεόνασμα 7% του ΑΕΠ, σε επίπεδα, δηλαδή, προ κρίσης. Με τον τρόπο αυτόν, βάζουμε τους σπόρους για την επόμενη κρίση, για την οποία η Ε.Ε. δεν έχει κανέναν διαθέσιμο μηχανισμό, θεσμό ή ομάδα εργασίας.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation