Η ευρωζώνη χρειάζεται πολιτική σαφήνεια

Οι διαδικασίες για τον μηχανισμό υποστήριξης στον οποίο κατέληξαν τον προηγούμενο μήνα οι Ευρωπαίοι κατέδειξαν μια σημαντική αλήθεια: oι πολιτικοί θα πρέπει να αποσαφηνίσουν τι είδους ευρωζώνη θέλουν.

Δημοσιεύθηκε: 7 Δεκεμβρίου 2010 - 11:38

John Straatman

Στο τέλος του προηγούμενου μήνα οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συμφώνησαν το πλαίσιο ενός μόνιμου μηχανισμού που θα αντιμετωπίζει μελλοντικά δημοσιονομικές κρίσεις εντός της ευρωζώνης. Ο σχετικός ευρωπαϊκός μηχανισμός θα εγκατασταθεί ως διάδοχος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (European Financial Stability Facility) το 2013.

Ο μηχανισμός αυτός εστιάζει στη σταθεροποίηση του χρέους και σε περισσότερο αποτελεσματικά μέτρα ενίσχυσης. Με δεδομένο ότι σε πολλές περιπτώσεις οι κάτοχοι ομολόγων θα σηκώσουν κάποιο από το βάρος της όποιας αναδιάρθρωσης χρέους, η πειθαρχική λειτουργία της αγοράς ομολόγων θα ενδυναμωθεί, καθώς οι επενδυτές επίσης αναλαμβάνουν κινδύνους.

Η βασική διαφορά είναι ότι με την εφαρμογή του νέου σχεδίου θα υπάρχει αυστηρή ανάλυση του χρέους εκ μέρους της Κομισιόν, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ. Ακόμη, τα όποια δάνεια θα απολαμβάνουν προνομιακό πιστωτικό status.

Συνολικά, ο μηχανισμός είναι ένα βήμα μπροστά και είναι συνεπής με την πολύ ισχυρή βούλησή μας να διατηρηθεί το ευρώ. Αλλά υπάρχουν κίνδυνοι. Ορισμένοι πολιτικοί επιχειρούν να διαχωρίσουν δύο πράγματα: αφενός την επίλυση της παρούσας κρίσης και αφετέρου τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα αντιμετωπίσει μελλοντικές. Πρακτικά, ωστόσο, ο διαχωρισμός ανάμεσα σε προ και μετά του 2013 χρέος είναι τεχνητός. Έως το 2013 πολλές περιφερειακές χώρες της Ε.Ε. δεν θα έχουν πετύχει σταθερότητα χρέους (σταθεροποίηση δηλαδή του χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ) και κάποιο από το υπάρχον χρέος θα χρειαστεί να μετακυλιστεί μετά το 2013.

Ως αποτέλεσμα, υπάρχει κίνδυνος ο μηχανισμός να προκαλέσει αύξηση των risk premiums προκαλώντας το είδος των αυτοεκπληρούμενων προφητειών που είδαμε φέτος. Αυτό σημαίνει πως ακόμη υφίσταται η ανησυχία ότι το υπάρχον χρέος δεν θα μπορέσει να εξυπηρετηθεί πλήρως - και αυτό είναι που κάνει τις αγορές τόσο νευρικές. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο πώς η Ε.Ε. θα το αντιμετωπίσει αυτό, αλλά πρέπει να λειτουργήσει με ηρεμία, ώστε να περιορίσει το αρνητικό κλίμα.

Οι πολιτικοί πρέπει να υιοθετήσουν ενιαία στάση και να συμφωνήσουν επί μιας πορείας εφαρμογής. Αν το κάνουν, οι αγορές θα τιμολογήσουν τη νέα κατάσταση με διαγραφές χρεών ή haircut ως πιθανές συνέπειες - κάτι το οποίο μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες σε ορισμένες τράπεζες.

Ανάμεσα στις δύο εναλλακτικές του μηχανισμού λύσεις καμία δεν είναι ρεαλιστική. Η πρώτη είναι η εγκατάλειψη του ευρώ ή η διάλυση της ευρωζώνης. Αν κάποιο κράτος εγκαταλείψει την ευρωζώνη, το haircut πρέπει να θεωρείται σίγουρο. Οι εναπομείνασες χώρες τότε θα πρέπει να υποστούν την απότομη ανατίμηση του ευρώ, με όλες τις αρνητικές συνέπειες που αυτό συνεπάγεται. Δεδομένης της πολιτικής βούλησης για διατήρηση του ευρώ, οι πιθανότητες γι' αυτό το σενάριο είναι μικρές.

Η άλλη εναλλακτική είναι η δημοσιονομική μεταφορά ή η περαιτέρω δημοσιονομική ενοποίηση της ευρωζώνης. Ο λεγόμενος «πυρήνας της ευρωζώνης» θα πρέπει στο σενάριο αυτό να μεταφέρει άπαξ ένα ποσό χρημάτων προς χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία - περίπου 350 δισ. ευρώ. Έπειτα από αυτό, τα επίπεδα χρέους των κρατών αυτών θα υποχωρήσουν σε διαχειρίσιμα επίπεδα, ενώ οι δείκτες χρέους των βασικών χωρών θα ανέβουν ποσοστιαία.

Οπότε τι να περιμένουμε τους επόμενους μήνες;

Οι πιθανότητες κυβερνητικού χρέους που πρέπει να διαγραφεί είναι σημαντικές στην περίπτωση της Ελλάδας και κάπως λιγότερες σε αυτήν της Ιρλανδίας. Έτσι, ένα μεγαλύτερο risk premium είναι δικαιολογημένο. Haircuts το πιθανότερο είναι ότι δεν θα υπάρξουν τον επόμενο χρόνο, ενώ τα κράτη δεν έχουν κίνητρο να χρεοκοπήσουν όσο το πρωτογενές ισοζύγιο (δαπάνες εξαιρουμένων των τόκων) δεν είναι αρνητικό.

Εκτός και αν ο μηχανισμός φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια σε μια σειρά θέματα, η μεταβλητότητα θα εξακολουθήσει να υπάρχει. Οι φόβοι για αναδιαρθρώσεις χρέους στην ευρωζώνη και οι ανησυχίες για τις προτάσεις του μηχανισμού, που θα αναγκάσουν τους επενδυτές να περνούν από νομικά δεσμευτικές και πλειοψηφικές αποφάσεις προκειμένου να αλλάξουν τους όρους της πληρωμής, θα μπορούσαν να πλήξουν τη ρευστότητα, καθώς οι επενδυτές αποφεύγουν τέτοιου είδους ομόλογα.

Όσο τέτοιου είδους αβεβαιότητες υπάρχουν, η μεταβλητότητα θα διατηρείται.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation