Ασκήσεις ακροβασίας για τις κεντρικές τράπεζες

Ο φαύλος κύκλος μεταξύ αδύναμων τραπεζών και μεγάλου δημοσίου χρέους, υποδεικνύει ότι έχουμε κρίση έλλειψης κεφαλαίων. Πως επιδεινώνεται η πολιτική ατσαλοσύνη και επεκτείνεται στην... ΕΚΤ.

Δημοσιεύθηκε: 14 Σεπτεμβρίου 2011 - 13:55

John Plender

Ασκήσεις ακροβασίας για τις κεντρικές τράπεζες

Η κίνηση της Κεντρικής Τράπεζας της Ελβετίας την προηγούμενη εβδομάδα να «δέσει» ουσιαστικά την ισοτιμία του ελβετικού φράγκου με το ευρώ, σε συνδυασμό με την δραματική παραίτηση του Juergen Stark από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, υπογραμμίζουν τον τεράστιο κίνδυνο που αναλαμβάνουν πλέον οι κεντρικές τράπεζες στους ισολογισμούς τους.

Για τους Ελβετούς, η δήλωση της SNB για απεριόριστες αγορές ξένων νομισμάτων προκειμένου να χαλιναγωγηθεί το φράγκο αποτελεί μία προσπάθεια να σβηστεί ο χαρακτηρισμός του «ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου» εν μέσω της καταιγίδας της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Το ίδιο ισχύει και για την ιαπωνική παρέμβαση του Αυγούστου που στόχευε στην σταθεροποίηση του γεν.

Ο κίνδυνος είναι πως εάν οι αγορές αποφασίσουν να δοκιμάσουν την αποφασιστικότητα των κεντρικών τραπεζών, οι εγχώριες αγορές θα πλημμυρίσουν από ρευστότητα, οδηγώντας σε νέες φούσκες και/ή πληθωρισμό. Παράλληλα, τα νομίσματα άλλων «ασφαλών καταφυγίων» όπως της Σουηδίας, της Νορβηγίας και της Σιγκαπούρης μπορεί να δεχθούν έντονες ανοδικές πιέσεις, εντείνοντας περαιτέρω τον πληθωριστικό κίνδυνο.

Στην περίπτωση της ΕΚΤ, η παραίτηση του κ. Stark αποδεικνύει την έντονη διαμάχη. Ο David Marsh, συγγραφέας ενός πρόσφατου βιβλίου για το ευρώ, αναφέρει ότι ο κ. Stark ήταν ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της αρχικής αντίληψης για την ΟΝΕ στο εκτελεστικό συμβούλιο της ΕΚΤ. Τρέφει τις γερμανικές αρχές σταθερότητας που εφήρμοζε η Bundesbank της οποία ήταν αναπληρωτής πρόεδρος, μέχρις ότου μετακινηθεί στην ΕΚΤ ως επικεφαλής οικονομολόγος το 2006. Με την αποχώρησή του, δηλώνει ο κ. Marsh, φαίνεται πως τελειώνει και η παλαιά εκδοχή της νομισματικής ένωσης που εξέφραζε η Bundesbank, ανοίγοντας τον δρόμο για μία νέα εποχή αβεβαιότητας.

Είναι γνωστό ότι ο κ. Stark είχε αντιταχθεί στο πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ, το οποίο μάλιστα επιταχύνθηκε προτού ο ίδιος ανακοινώσει την παραίτησή του που έγινε για «προσωπικούς λόγους». Έχοντας καταγράψει αρκετούς ισπανικούς και ιταλικούς τίτλους στο χαρτοφυλάκιό της, η ΕΚΤ έχει πλέον τοποθετήσεις σε κρατικά ομόλογα που υπερβαίνουν τα 140 δισ. ευρώ. Με όποιο λογικό κριτήριο αν εξετάσει κανείς αυτές τις αγορές θα καταλήξει ότι το τίμημα που καταβλήθηκε ήταν μεγαλύτερο της αξίας αυτών των ομολόγων.

Κατά συνέπεια, ο πανικός που καταγράφηκε τις τελευταίες εβδομάδες στις αγορές, μας έχει επαναφέρει στο αρχικό αδιέξοδο. Αν και η συνολική δημοσιονομική θέση της ευρωζώνης είναι πιο υγιής από ότι εκείνη των ΗΠΑ, το τραπεζικό σύστημα είναι επικίνδυνα αδύναμο. Ο φαύλος κύκλος εξακολουθεί να υπάρχει: οι αδύναμες τράπεζες δανείζουν τα αδύναμα κράτη που στην συνέχεια στηρίζουν τις αδύναμες τράπεζες είτε άμεσα είτε μέσω της ΕΚΤ. Το αποτέλεσμα είναι μία νέα κρίση χρηματοδότησης των τραπεζών στην ευρωζώνη και η διστακτικότητα εκ μέρους των επενδυτών από τις ΗΠΑ να παράσχουν δολαριακή χρηματοδότηση στους Ευρωπαίους.

Η πρόσφατη βουτιά των μετοχών των γαλλικών τραπεζών μας δείχνει ότι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη πολιτικής ήταν ότι δεν εξασφαλίστηκαν ενέσεις κεφαλαίων στο τραπεζικό σύστημα έγκαιρα. Η αδυναμία στους ισολογισμούς και η αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης επιδεινώθηκαν από τα… μη κοπιαστικά τεστ κοπώσεως και τις ασάφειες στην λογιστική πρακτική. Η πρόσφατη διαμαρτυρία του Επιτροπής Διεθνών Λογιστικών Προτύπων ως προς την αποτίμηση των προβλέψεων για τα ελληνικά ομόλογα, χαρακτηρίστηκε από πολλούς τραπεζίτες της ηπειρωτικής Ευρώπης επιζήμια. Στην συνέχεια αναρωτήθηκαν γιατί οι γαλλικές τράπεζες βλέπουν τις μετοχές τους να καταρρέουν.

Πρόκειται κατά συνέπεια για μία κρίση έλλειψης κεφαλαίων, που επιδεινώνεται από την πολιτική ατσαλοσύνη και επεκτείνεται στην ΕΚΤ και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας, που δεν έχει την απαραίτητη οικονομική ισχύ να στηρίξει την Ιταλία και την Ισπανία.

Θα μπορούσε να έρθει η Κίνα ως από μηχανής Θεός. Γιατί όμως, οι Κινέζοι να κάνουν το ίδιο λάθος που έκαναν στις ΗΠΑ και μάλιστα σε μία οικονομία με ακόμη υψηλότερο χρέος του δημοσίου τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ; Είναι προτιμότερο να μπουν νέα κεφάλαια στις τράπεζες. Με βάση τις σημερινές τιμές, η απαλοιφή του κινδύνου για τις τράπεζες μοιάζει με αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Για να επιστρέψουμε στο θέμα της αξιοπιστίας των κεντρικών τραπεζών, επισημαίνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι έντονο ενόσω επικρατούν αποπληθωριστικές πιέσεις. Σημειώστε ωστόσο, ότι ο μόνος τρόπος για να χειριστεί η διεθνής κοινότητα το θέμα των στρεβλών συναλλαγματικών ισοτιμιών που εντείνουν τις διεθνείς ανισορροπίες είναι να επιτρέψει την αύξηση του πληθωρισμού στην Κίνα και άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες, οδηγώντας έτσι σε ανατίμηση τα νομίσματά τους.

Όπως υποστηρίζει και ο οικονομολόγος Andrew Smithers, με τον ίδιο τρόπο που ο υψηλός πληθωρισμός μπορεί να οδηγήσει σε κρίση στις αναπτυσσόμενες αγορές έτσι ακριβώς ο χαμηλός πληθωρισμός στις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι απαραίτητος για να επιτευχθεί το κατάλληλο κενό στους πληθωριστικούς δείκτες που θα επιτρέψει την σύγκλιση του επιπέδου διαβίωσης ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Η επίτευξη αυτής της διαφοράς στα επίπεδα του πληθωρισμού είναι μία πρόκληση για τις κεντρικές τράπεζες που βλέπουν όμως, να εξανεμίζεται η ανεξαρτησία τους.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation