Έξι μαθήματα της Αμερικής για το euro-Tarp

Η πετυχημένη συνταγή των ΗΠΑ το 2008 που κατάφερε να ανακόψει την αμερικανική τραπεζική κρίση. Ταχύτητα, ελαστικότητα, στόχευση και συνεργασία ανάμεσα στα βασικά συστατικά που πρέπει να βρει η Ευρώπη.

Δημοσιεύθηκε: 7 Οκτωβρίου 2011 - 07:49

Gillian Tett

Έξι μαθήματα της Αμερικής για το euro-Tarp

"Σας το είχαμε πει": Αυτή η φράση συνοψίζει την αντίδραση των Αμερικανών τραπεζιτών και ρυθμιστών απέναντι στην Ευρώπη, τελευταία. Από τότε όπου η Αμερική ξετύλιξε το δικό της πρόγραμμα ανακούφισης προβληματικών ενεργητικών (troubled asset relief programme) το 2008, παρατηρητές στην Ουάσιγκτον και στη Νέα Υόρκη μουρμούριζαν με δυσαρέσκεια για την αποτυχία της Ευρώπης να φτιάξει μια φωλιά για τις τράπεζες.

Ειδικότερα, εδώ και καιρό, υπήρχαν υποψίες ότι οι ευρωτράπεζες κρύβονται και δεν αποκαλύπτουν πλήρως τις επισφάλειές τους. Ήταν επίσης σαφές ότι ορισμένες χρειάζονται περισσότερα κεφάλαια, ειδικά αν πρόκειται να κάνουν και απομειώσεις σε κρατικά ομόλογα. Έτσι, η προφανής λύση για ορισμένους είναι ένα αποκαλούμενο euro-Tarp, μια ευρωπαϊκή εκδοχή των ενέσεων κεφαλαίων και stress tests που εν τέλει έληξαν την αμερικανική τραπεζική κρίση.

Και πράγματι, μπορεί να γίνει, όπως άφησαν να εννοηθεί και οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Πριν όμως πιάσει τους επενδυτές ενθουσιασμός, καλό θα είναι να δούμε τι έκανε η Αμερική το 2008 και το 2009 και απέδωσε το Tarp. Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν τουλάχιστον έξι σημεία που πρέπει να λάβει υπόψη η Ευρώπη.

? Πρώτον, το μέγεθος μετράει. Όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών κ. Hank Paulson ανήγγειλε το Tarp το 2008, δήλωσε ότι θέλει ένα «μπαζούκα» που θα σοκάρει τις αγορές και θα αλλάξει την ψυχολογία. Εκείνη την περίοδο, 700 δισ. δολ. έδειχναν αρκετά, αφού μάλιστα το μέγεθος ήταν μεγαλύτερο από τις προσδοκίες των αγορών (πολύ σημαντικό σημείο.) Και παρότι εν τέλει οι προσδοκίες αυξήθηκαν εκ των υστέρων και άρχισαν να ακούγονται απαιτήσεις για 1 τρισ. δολ., ας πούμε, οι αμφιβολίες αυτές άργησαν να εκδηλωθούν και εκδηλώθηκαν αφού είχε μεταστραφεί η επενδυτική ψυχολογία.

? Δεύτερον, είναι πολύ σημαντική η συνεργασία. Το «μπαζούκα» του κ. Paulson πέτυχε γιατί υπήρξε στενή συνεργασία μεταξύ του υπουργείου και της Fed. Κι αυτό είχε μεγάλη σημασία γιατί στα τέλη του 2008 οι επενδυτές δεν είχαν την υπομονή για καθυστερήσεις ή αντιδικίες.

? Τρίτον, η πολύ δημοκρατία δεν βοηθάει πάντα. Στο πρώτο στάδιο του Tarp ενεπλάκησαν πολιτικοί. Το Κογκρέσο στην αρχή μπλόκαρε το σχέδιο και το ενέκρινε μόνο μετά το κραχ στην αγορά. Στη συνέχεια, ανέλαβε μια σφιχτή ομάδα τεχνοκρατών, που μπόρεσαν να... ρίξουν τη βολή σε ευθεία γραμμή και με μεγάλη ώθηση.

? Τέταρτον, πρέπει να υπάρχει ελαστικότητα. Όταν ο κ. Paulson αρχικώς σχεδίασε το Tarp, το team του πίστευε ότι τα 700 δισ. δολ. πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αγορά «τοξικών» ενεργητικών από τις τράπεζες. Όμως, στη συνέχεια, αποφασίστηκε αντί αυτού να γίνει ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Οι οικονομικοί ιστορικοί του μέλλοντος θα διαφωνούν πάντα για το αν αυτή ήταν η «σωστή» απόφαση, αλλά αν μη τι άλλο έδειξε ότι το υπουργείο έχει μεγάλη ελευθερία δράσης.

? Πέμπτον, τα stress tests θα αποδώσουν μόνο αν αντιμετωπίσουν τα ορατά προβληματικά σημεία που ενδιαφέρουν τον κόσμο και τις αγορές. Τα αμερικανικά stress tests στις αρχές του 2009 σίγουρα δεν ήταν τέλεια. Ορισμένοι πίστευαν, για παράδειγμα, ότι τα αποθέματα για το εμπορικό real estate ήταν πολύ μικρά και ότι δεν υπήρχαν αρκετά αποθέματα για αποκατάσταση στα κρατικά ομόλογα. Αυτά τα θέματα απασχόλησαν τους εμπειρογνώμονες, όμως τα stress tests αντιμετώπισαν αυτό που ουσιαστικά απασχολούσε τις αγορές: αν υπάρχουν αρκετά αποθέματα για να τακτοποιηθούν τα χρέη στα δάνεια κατοικιών. Κι αυτό, σε συνδυασμό με το ότι ήταν κατανοητά, τα έκανε αρκετά αξιόπιστα ώστε να αλλάξουν την επενδυτική ψυχολογία.

Μπορεί η Ευρώπη να επαναλάβει το κόλπο; Σίγουρα θα είναι δύσκολο. Στο κάτω-κάτω, οι πολιτικές ευαισθησίες δεν αφήνουν τους Ευρωπαίους ρυθμιστές να επικεντρωθούν στο ορατό προβληματικό σημείο των stress tests που πραγματικά ενδιαφέρει τις αγορές: τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης. Και το ευρωπαϊκό σύστημα διακυβέρνησης δεν μπορεί να δράσει με ταχύτητα και συνεννόηση, ειδικά όταν εμπλέκονται οι πολιτικοί. Δεν υπάρχει στην Ευρώπη ένα προφανές... αντίγραφο του κ. Paulson, που να απαιτήσει το μπαζούκα και να ρίξει με δύναμη - εκτός ίσως από τον κ. Jean-Claude Trichet, ο οποίος πλέον αποχωρεί.

Αν όμως η Ευρώπη μπορεί να ξεπεράσει αυτά τα προβλήματα, υπάρχει κι ένα έκτο σημείο που πρέπει να θυμαται. Το 2008 ήταν ευρέως αποδεκτό, τουλάχιστον για τους Αμερικανούς πολίτες, ότι τα περισσότερα χρήματα από τα 700 δισ. δολ. που χρησιμοποίησε το Tarp θα πήγαιναν χαμένα. Όμως, σήμερα, το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι λιγότερα από 50 δισ. δολ. τελικά χάθηκαν. Γιατί όταν αναπτύχθηκε το Tarp και σταθεροποιήθηκε η ψυχολογία, οι τιμές αυτών των ακινήτων αυξήθηκαν, όπως και τα τραπεζικά κέρδη, δίνοντας τη δυνατότητα αποπληρωμής των κεφαλαίων. Και αυτό το ευτυχές αποτέλεσμα δεν είναι αποκλειστικότητα των ΗΠΑ. Οι κυβερνήσεις των σκανδιναβικών χωρών και της Ιαπωνίας επίσης ανέκτησαν κεφάλαια όταν επέβαλαν τα δικά τους Tarp σε παλαιότερες κρίσεις.

Οπότε, τα καλά νεά είναι ότι, αν προκύψει πράγματι ένα ευρωTarp, τα χρήματα ίσως να μη χαθούν μακροπρόθεσμα, ειδικά αν πιάσουν τόπο τα μαθήματα περί ταχύτητας, ελαστικότητας και συνεργασίας. Τα άσχημα νέα είναι ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα μεγάλο «αν». Γι’ αυτό και δεν ησυχάζουν οι αγορές.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation