Αρθρο του Κ. Σημίτη για αναθέωρηση του ελλείμματος

Κοινά αποδεκτό τρόπο λογιστικής αποτύπωσης των οικονομικών καταστάσεων των χωρών-μελών της Ε.Ε. ζητά σε άρθρο του στους Financial Times ο κ. Κώστας Σημίτης, στο οποίο αναφέρει τη στενή συνεργασία της κυβέρνησής του με τη Eurostat και την επανειλημμένη επικύρωση των στοιχείων του ελλείμματος, προειδοποιώντας παράλληλα για τις συνέπειες ”αυθαίρετων” αναθεωρήσεων.

Δημοσιεύθηκε: 22 Δεκεμβρίου 2004 - 13:47

του Κώστα Σημίτη (*)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να κινήσει διαδικασίες για πειθαρχικές ενέργειες εναντίον της Ελλάδας την Τετάρτη, για παραβίαση των νόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί υπερβολικών ελλειμμάτων. Πρόκειται για μια υπόθεση που υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη αναθεώρησης των διαδικασιών της Ε.Ε. στη λογιστική αποτύπωση των εθνικών οικονομικών στοιχείων.

Η εξέλιξη αυτή έπεται της αναπάντεχης και πρωτοφανούς θετικής αναθεώρησης των ελλειμμάτων γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας, για την περίοδο 1997-2003, από την Κομισιόν. Η ίδια η αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της νέας κυβέρνησης της Ελλάδας, η οποία δεν έλαβε υπόψη της τους προηγούμενους αποδεκτούς κανόνες.

Η αλλαγή των κανόνων αποτύπωσης των οικονομικών δεδομένων μετά τα γεγονότα είναι μια σίγουρη μέθοδος καταστροφής της σταθερότητας και της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής και έχει άμεσες αρνητικές συνέπειες στην οικονομική ανάπτυξη. Θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να προχωρούν σε ορθό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό σε εθνικό επίπεδο και από τη συνεργασία τους με τις άλλες κυβερνήσεις της Ε.Ε.

Η νέα συντηρητική κυβέρνηση ανέλαβε τα ηνία από την κυβέρνησή μου μετά τις εκλογές του Μαρτίου. Υποσχέθηκε έναν αντικειμενικό λογιστικό έλεγχο των κυβερνητικών οικονομικών καταστάσεων. Ωστόσο, η αναθεώρηση δεν ζητήθηκε ούτε από ένα λογιστικό οίκο ούτε από την κεντρική τράπεζα. Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση προχώρησε σε νέες εκτιμήσεις.

Το βασικό μάθημα από την ελληνική υπόθεση είναι ότι η Κομισιόν οφείλει να σχεδιάσει ένα λογιστικό σύστημα που θα ισχύει για όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα εγγυάται αντικειμενικότητα και αμεροληψία, αποκλείοντας το ενδεχόμενο εγχώριας εμπλοκής για πολιτικούς λόγους.

Σε διαφορετική περίπτωση, ένα σύστημα που επιτρέπει στις κυβερνήσεις να επαναπροσδιορίζουν κατά το δοκούν τη δημοσιονομική κατάσταση που κληρονόμησαν από τους προκατόχους τους και να επιβάλλει αυτή την άποψη στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια συνταγή καταστροφής. Οδηγεί σε ευρεία δυσπιστία και θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν ατελείωτο κύκλο αναθεωρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θέτει τα στατιστικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η εθνική και ευρωπαϊκή πολιτική, στο έλεος του εκλογικού κύκλου.

Ανατρέπει τον μακροπρόθεσμο οικονομικό σχεδιασμό και καταστρέφει την αξιοπιστία της πολιτικής. Η ελληνική περίπτωση δεν είναι η πρώτη κατά την οποία τα στατιστικά στοιχεία έχουν αναθεωρηθεί μετά από αλλαγή της κυβέρνησης, αλλά θα πρέπει να είναι η τελευταία.

Κατά τη διάρκεια της θητείας μου στην Πρωθυπουργία της Ελλάδας, συνεργαστήκαμε στενά με τη Eurostat, τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είχαμε συμφωνήσει στη μεθοδολογία της αποτύπωσης των δημοσιονομικών καταστάσεων και τα δημοσιονομικά στατιστικά μας στοιχεία είχαν επικυρωθεί επανειλημμένα από τη Eurostat.

H Ελλάδα ήταν πάντοτε έτοιμη να βελτιώσει την αξιοπιστία των στατιστικών στοιχείων και στην πραγματικότητα προχώρησε σε αρκετές αναθεωρήσεις, οι οποίες αναφέρονται στην έκθεση Νοεμβρίου της Eurostat για το ζήτημα. Αυτές οι συμφωνίες θα έπρεπε να είναι δεσμευτικές και δεν θα έπρεπε να επιδέχονται αλλαγών μετά τα γεγονότα. Επιπροσθέτως, το αποτέλεσμα των συμφωνιών με τη Eurostat θα έπρεπε να δημοσιοποιείται και τα στατιστικά στοιχεία να οριστικοποιούνται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

Η έκθεση της Eurostat καθιστά σαφές ότι η θετική αναθεώρηση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας οφείλεται κυρίως στην αναδρομική εφαρμογή μιας νέας μεθόδου στον υπολογισμό των αμυντικών δαπανών. Αυτή η αναδρομική εφαρμογή θα έπρεπε να κριθεί παράνομη. Μεταφέρει τις δαπάνες της γενικής κυβέρνησης από το μέλλον στο παρελθόν. Ως εκ τούτου, αφήνει πεδίο επεκτατικότερης δημοσιονομικής πολιτικής στο τέλος της τρέχουσας τετραετούς θητείας.

Ωστόσο, αυτή η αλλαγή εκθέτει το διεθνές προφίλ της Ελλάδας. Επιτρέπει στην Κομισιόν να αντιστρέψει τις προηγούμενες εκτιμήσεις της ότι το ελληνικό έλλειμμα είχε παραμείνει κάτω από το 3% του ΑΕΠ από το 1998 -βασικό στοιχείο της συμμετοχής στο ενιαίο νόμισμα της Ευρώπης- και θέτει σκιές στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.

Η προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση κατάφερε να μειώσει το έλλειμμα από 13% του ΑΕΠ το 1993, σε λιγότερο από 3% το 1998. Κατάφερε επίσης να μειώσει τον πληθωρισμό από διψήφιο ποσοστό στο 3% και να προκαλέσει σταθερή ανάπτυξη, μεγαλύτερη του ευρωπαϊκού μέσου όρου, για οκτώ συνεχόμενα χρόνια, από το 1996.

Η πρόσφατη έκθεση του Wim Kok, του πρώην Πρωθυπουργού της Ολλανδίας, για τη στρατηγική των οικονομικών μεταρρυθμίσεων που τέθηκε στην Λισσαβόνα, επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα, αν και υπολείπεται ακόμη των ευρωπαίων εταίρων της σε πολλά μέτωπα, εμφάνισε τη μεγαλύτερη πρόοδο στους 15 δείκτες κατά την περίοδο 1999-2003.

Αυτή η υπέρμετρα αρνητική εικόνα που απορρέει από την αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων της Ελλάδας έπληξε επίσης την αξιοπιστία της Ε.Ε. και των φορέων της.

Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η Eurostat έκανε ό,τι μπορούσε. Ωστόσο, η καλή πίστη από την πλευρά της Eurostat δεν αρκεί. Εάν απαιτείται μια μεγάλη στατιστική αναθεώρηση, θα έπρεπε να υπάρχει ένας αντικειμενικός τρόπος να πραγματοποιηθεί. Σε διαφορετική περίπτωση, οι χώρες-μέλη θα συνεχίσουν να υποκύπτουν στον πειρασμό της αυθαίρετης αναθεώρησης παρελθόντων οικονομικών στοιχείων, θέτοντας σε κίνδυνο τις σχέσεις μεταξύ των χωρών-μελών και των φορέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(*) Ο συγγραφέας ήταν Πρωθυπουργός της Ελλάδας από το 1996 μέχρι τον Μάρτιο του 2004.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation