Οι ”φούσκες”, ο Balzac και η πολιτική οικονομία

Από τη στιγμή που είναι πάντοτε δύσκολο να ορισθεί η ”φούσκα”, υπάρχει ανοιχτό πεδίο διαμάχης για το ποιες αγορές απλώς υπερθερμαίνονται και σε ποιες οδηγούμαστε σε ”φούσκες”. Άρθρο του John Plender των Financial Times.

Δημοσιεύθηκε: 27 Δεκεμβρίου 2004 - 13:19

του John Plender

Η απληστία, η ευφορία και η πολιτική της Federal Reserve συνδυάστηκαν για να παράγουν αξιοσημείωτες διαταράξεις στις διεθνείς αγορές το 2004. ”Η χαμηλή πτήση προς τα σκουπίδια” είναι μια φράση που στερείται κομψότητας, αλλά περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο την υπερθέρμανση της κτηματαγοράς, τη συμπίεση των ομολογιακών αποδόσεων και την επιστροφή των εμπορευμάτων ως ένα περιπετειώδες πεδίο ”παιχνιδιών” για τους επενδυτές.

Με τα αμερικανικά επιτόκια να παραμένουν σε επίπεδα ανάγκης παρά την επιστροφή της Fed στις αυξήσεις, η πιθανότητα να συνεχίσουν να φουσκώνουν οι τιμές για λίγο ακόμη παραμένει ισχυρή.

Από τη στιγμή που είναι πάντοτε δύσκολο να ορισθεί η ”φούσκα”, υπάρχει ανοιχτό πεδίο διαμάχης, για το ποιες αγορές απλώς υπερθερμαίνονται και σε ποιες οδηγούμαστε σε ”φούσκες”. Ο πολλαπλασιασμός των hedge funds είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρων στο εν λόγω ζήτημα.

Θα μπορούσε να υπάρχει μια ”φούσκα” σε εταιρίες συλλογικών επενδύσεων;

Θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι όπου εμφανίζεται παράλογη επενδυτική συμπεριφορά, υπάρχει μια ”φούσκα”. Και υπάρχουν πολλά χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν μια ”φούσκα” στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ο πολλαπλασιασμός των hedge funds οφείλεται στη ζήτηση: Τα κορόιδα αφθονούν.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η έλλειψη ευφορίας στην αγορά. Τόσο οι θεσμικοί όσο και οι ιδιώτες επενδυτές προσχωρούν στα hedge funds αντιδρώντας στις ισχνές αποδόσεις που παρέχουν τόσο οι ενεργητικοί όσο και οι παθητικοί διαχειριστές κεφαλαίων.

Η φούσκα της τουλίπας

Ορισμένοι θιασώτες της πολιτικής οικονομίας επιμένουν να ισχυρίζονται ότι οι επενδυτές είναι λογικοί, οι αγορές είναι επαρκείς και οι ”φούσκες” είναι μια θεωρητική απιθανότητα. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η προσπάθεια του Peter Garber να εξηγήσει την ολλανδική ”φούσκα” της τουλίπας, ισχυριζόμενος πως η αγορά λειτουργούσε με επάρκεια, διότι ήταν δύσκολη η αναπαραγωγή της σπάνιας τουλίπας. Ως εκ τούτου, η ”φούσκα” ήταν απολύτως λογική και έσκασε όταν έγινε εύκολη η αναπαραγωγή. Οπότε, η αύξηση της προσφερόμενης ποσότητας οδήγησε στη μείωση των τιμών.

Καλή προσπάθεια, αφήνει όμως αναπάντητο το βασανιστικό ερώτημα του γιατί οι τιμές της απλής τουλίπας του κήπου μας έφθασαν στο ταβάνι και αμέσως μετά στο υπόγειο.

Ακόμη πιο αδιάλλακτος εμφανίζεται ο Milton Friedman, ο οποίος θεωρεί ότι η αποσταθεροποίηση της κερδοσκοπίας είναι αδύνατη, διότι οι άνθρωποι που αγοράζουν ακριβά και πουλούν χαμηλά θα εξαφανιστούν από την αγορά. Από την άλλη, ο Ross Goobey, πρόεδρος της εταιρίας αμοιβαίων κεφαλαίων Hermes, αρέσκεται να γυρίζει τα χρηματιστηριακά συνέδρια και να εξηγεί, με στατιστική υποστήριξη, πως οι θεσμικοί επενδυτές αγοράζουν ακριβά και πουλούν φθηνά.

Ο λόγος που πολλοί κάνουν κάτι τέτοιο είναι ότι, σε αντίθεση με τα hedge funds, προσπαθούν να μειώσουν τον δικό τους επιχειρηματικό κίνδυνο και όχι να μεγιστοποιήσουν τις απόλυτες αποδόσεις.

Λογοτεχνική διορατικότητα

Ο Charles Kindleberger ισχυρίζεται στο ”Μανίες, Πανικός και Κρίσεις” ότι ο Ντίκενς είναι υποδεέστερος στην αντίληψή του για τη χρηματιστηριακή απάτη από ό,τι ο Τρολόπ, ο Μπαλζάκ και ο Ζολά. Πιθανότατα έχει δίκιο. Η περιγραφή του Μέλμοτ από τον Τρολόπ στο ”The Way we live now” είναι εξαιρετική. Ο Μπαλζάκ αντιλαμβάνεται ξεκάθαρα τη χειροπιαστή αθλιότητα και την απληστία των οικονομολόγων του και ο Zola εξετάζει το χρηματιστήριο με τη συνηθισμένη εγκληματολογική του διάθεση στο ”L’Argent”.

Στον αντίποδα, ο Dickens δεν δίνει κάποια εξήγηση για την πτώση του κ. Merdle στο ”Little Dorrit”. Ωστόσο, θα μπορούσα να υπερασπιστώ τον Dickens για την άποψή του στις ”φούσκες”. Η άποψή του για το πώς καταστράφηκε ο πατέρας του Nicholas Nickleby σε μια ”φούσκα” της επενδυτικής μανίας της περιόδου 1825-6 περιγράφει άψογα την πεποίθηση ότι η κερδοσκοπία θα λύσει όλα τα προβλήματα, ανεξαρτήτως ρίσκου (μια πεποίθηση που αντανακλάται σήμερα στα hedge funds).

Το συμπέρασμά του είναι υπέροχα συνοπτικό: ”Ο κ. Nickleby ξέμεινε από τύχη. Μια μανία κυριάρχησε, μια φούσκα έσκασε, τέσσερις χρηματιστές αγόρασαν βίλες στη Φλωρεντία, τετρακόσιοι άνθρωποι καταστράφηκαν και ανάμεσά τους, ο κ. Nickleby”.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation