To επόμενο βήμα του Μ. Draghi

Η ΕΚΤ μπορεί όχι μόνο να εξαφανίσει τον κίνδυνο διάλυσης της ευρωζώνης, αλλά και να αποτρέψει τη διολίσθηση μελών της σε αποπληθωριστική δίνη. Και το μεγαλύτερο ατού της είναι η αποφασιστικότητα του M. Draghi.

Δημοσιεύθηκε: 31 Οκτωβρίου 2012 - 05:03

Ralph Atkins (Λονδίνο)

Η ευρωζώνη μπορεί να απέφυγε τη διάλυση, αλλά η οικονομία της συρρικνώνεται με ανησυχητικό ρυθμό. Οι δείκτες ΡΜΙ έδειξαν ότι η δραστηριότητα του ιδιωτικού τομέα συρρικνώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό από το χειρότερο σημείο της διεθνούς ύφεσης του 2009 μετά τη Lehman Brothers.

Μια τέτοια δυσοίωνη διολίσθηση δημιουργεί το ερώτημα: Κατά πόσον, έχοντας ήδη σώσει το ευρώ, η ΕΚΤ θα υποχρεωθεί να αποτρέψει και τη διολίσθηση τμημάτων της ευρωζώνης σε αποπληθωριστική δίνη; Και, αν ναι, πώς θα το καταφέρει;

Μια σημείωση που υπάρχει στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, το οποίο σχεδίασε ο διοικητής της ΕΚΤ, Mario Draghi, δείχνει ότι το διοικητικό συμβούλιο αναρωτιέται αυτά ακριβώς τα πράγματα.

Όταν η ΕΚΤ παρενέβη στις αγορές ομολόγων υπό τον προηγούμενο διοικητή, Jean-Claude Trichet, οι αγορές γίνονταν με διακράτηση μέχρι τη λήξη. Όμως οι αναγεννημένες απευθείας αγορές ομολόγων outright monetary transactions του Μ. Draghi θα κρατούν τα ομόλογα σε ένα διαπραγματεύσιμο χαρτοφυλάκιο - θα πωλούνται δηλαδή και θα αγοράζονται. Με τέτοια μορφή, τα OMTs θα έχουν μεγαλύτερη ελαστικότητα, του τύπου της ποσοτικής χαλάρωσης quantitative easing της Federal Reserve.

Έτσι δημιουργείται η πιθανότητα να μορφοποιηθούν τα OMTs σε μηχανισμό που θα προσφέρει ευρεία οικονομική στήριξη και δεν θα απομακρύνει απλώς τον κίνδυνο μιας καταστροφικής διάλυσης της ευρωζώνης.

Πολλοί θα πουν «καιρός ήταν». Η αμερικανική Fed διεξάγει ήδη τον τρίτο κύκλο QE και η οικονομία της ευρωζώνης δείχνει σε χειρότερη κατάσταση. Πέρα από τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, ακόμη και η ΕΚΤ περιμένει ότι η οικονομία θα ανακάμψει «μόνο πολύ σταδιακά» και με κινδύνους επιδείνωσης.

Αλλά να μην περιμένουμε σύντομα κάποιου είδους QE από την ΕΚΤ. Αν μη τι άλλο, το πρόγραμμα OMT δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί. Η ενεργοποίηση θα εξαρτηθεί από το αν θα συμφωνήσει πρώτα η Ισπανία για το προαπαιτούμενο πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων του Μ. Draghi με την Ε.Ε. και το ΔΝΤ.

Ακόμη κι όταν ξεκινήσουν οι αγορές ομολόγων, ο Μ. Draghi έχει ορκιστεί ότι θα στοχεύουν μόνο στη διασφάλιση της κατάλληλης «μετάδοσης» των αποφάσεών της για τα επιτόκια στην πραγματική οικονομία, χωρίς οι επενδυτές να φοβούνται τον κίνδυνο διάλυσης. Τα ποσά που θα δαπανηθούν θα «αποστειρώνονται» με απόσυρση των αντίστοιχων ποσών ρευστότητας από το τραπεζικό σύστημα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι «η ΕΚΤ θα δώσει τις απαιτούμενες στροφές στις μηχανές εκτύπωσης χρήματος», διαβεβαίωσε ο Jorg Asmussen την περασμένη εβδομάδα.

Πάντως, αν πετύχει το πρόγραμμα ΟΜΤ, θα έχει τονωτική επίδραση, μειώνοντας το κόστος δανεισμού σε χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση και βοηθώντας να αποκατασταθεί ο κατακερματισμός της ευρωζώνης, που έχει προκαλέσει μεγάλες αποκλίσεις στις χρηματοοικονομικές συνθήκες ανάμεσα στον βορρά και στον νότο.

Αν χρειαστεί περαιτέρω χαλάρωση, η ΕΚΤ θα έχει ακόμη τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τη συμβατική πιστωτική πολιτική. Το βασικό της επιτόκιο παραμένει στο 0,75%, οπότε υπάρχουν περιθώρια μεγαλύτερων περικοπών.

Μεγάλη σημασία έχει το επιτόκιο που χρεώνεται στον μηχανισμό καταθέσεων, τον οποίο χρησιμοποιούν οι τράπεζες για να τοποθετήσουν κεφάλαια για ένα 24ωρο. Καθώς η ΕΚΤ έχει πλημμυρίσει το τραπεζικό σύστημα με ρευστότητα, ο μηχανισμός καταθέσεων δημιουργεί ένα «πάτωμα» στα επιτόκια της αγοράς. Τον Ιούλιο το επιτόκιο μειώθηκε στο μηδέν. Όμως, μπορεί να πιεστεί σε αρνητικές περιοχές (με την προϋπόθεση ότι μπορούν να αντεπεξέλθουν τα συστήματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών.) Το επιχείρημα είναι ότι το κόστος της κατάθεσης θα ενθαρρύνει περισσότερο δανεισμό στην πραγματική οικονομία.

Και πάλι, τα περιθώρια μειώσεων επιτοκίων είναι περιορισμένα. Τα αρνητικά επιτόκια πολύ δύσκολα θα μπορούσαν να περάσουν στα νοικοκυριά ή στις επιχειρήσεις από τις τράπεζες. Πέρα από αυτό, η ΕΚΤ θα μπορούσε να δοκιμάσει τις δεσμεύσεις τύπου Fed, δηλαδή να δεσμευτεί ότι θα κρατήσει τα επιτόκια χαμηλά για μακρά περίοδο, με την ελπίδα ότι θα ενθαρρύνει τον δανεισμό. Κάτι τέτοιο όμως θα ερχόταν σε αντίθεση με την παράδοση «ποτέ δεν δεσμευόμαστε» που έχει κληροδοτήσει η γερμανική Bundesbank.

Οπότε τι θα γίνει τότε, αν η οικονομία επιδεινωθεί περισσότερο; Ο Μ. Draghi δεν έχει αποκλείσει τα QE, αλλά δεν τα έχει αναφέρει κιόλας ως πιθανά. Και αυτό είναι σοφό από μέρους του. Δεν είναι ξεκάθαρο πώς θα μπορούσε να αποδώσει ένα τέτοιο πρόγραμμα στην ευρωζώνη. Θα πρέπει να γιατρευτεί πρώτα ο οικονομικός διαμελισμός της και να ξεπεραστούν πολιτικά εμπόδια.

Οι αγορές κρατικών ομολόγων θα πρέπει να είναι ανάλογες με το μέγεθος των μελών της ευρωζώνης. Άρα θα αγοραστούν περισσότερα γερμανικά ομόλογα από όλα τα άλλα - και οι Γερμανοί ήδη εκνευρίζονται με την προοπτική αγορών μέσω του ΟΜΤ. Οι αγορές εταιρικών ομολόγων θα ήταν εξίσου δύστροπες. Φανταστείτε τον καβγά που θα γινόταν αν η ΕΚΤ αγόραζε Fiat, αλλά όχι Daimler ή Peugeot.

Η Fed πολεμά την ανεργία, αγοράζοντας κάθε μήνα χρεόγραφα με στεγαστικό αντίκρισμα ύψους 40 δισ. δολ. Αλλά δεν υπάρχει συγκρίσιμη αγορά στην ευρωζώνη.

Μια επιλογή θα ήταν να αντιγράψει το πρόγραμμα «χρηματοδότηση για δανεισμό» της Bank of England, που προσφέρει στις τράπεζες φθηνή πίστωση για να δανείζουν με τη σειρά τους καταναλωτές κι επιχειρήσεις, προσαρμόζοντάς το ίσως στα μέτρα κάθε κράτους μέλους. Πάντως, αυτό το σχέδιο δεν έχει ακόμη καταφέρει να κάνει τη διαφορά στη βρετανική οικονομία.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Sir Mervyn King δεν φοβάται να παραδεχτεί τα όρια στις δυνάμεις των κεντρικών τραπεζών. Ο Μ. Draghi ίσως νιώθει κάτι ανάλογο - αν και η σύνθεση του προγράμματος ΟΜΤ δείχνει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον αγώνα χωρίς να έχει προσπαθήσει.

To Εuro2day.gr ενθαρρύνει τον διάλογο και την έκφραση απόψεων από τους αναγνώστες. Σχολιάστε το άρθρο και πείτε την άποψή σας δημόσια για όσα συμβαίνουν και μας αφορούν όλους. Αν θεωρείτε το άρθρο σημαντικό, διαδώστε το με τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης.

© The Financial Times Limited 2012. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation