Σε φάση ριζικής αναδιοργάνωσης βρίσκεται η εγχώρια αγορά λιανικού εμπορίου ηλεκτρικών συσκευών σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για τον κλάδο.

Από τη μελέτη του ΙΟΒΕ προκύπτει ότι αρκετές νέες επιχειρήσεις θα εισέλθουν στον κλάδο εμπορίας ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών, με στόχο την απόσπαση μεριδίων αγοράς από τις υφιστάμενες επιχειρήσεις, εξέλιξη που τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, προκαλεί ισχυρές ανταγωνιστικές πιέσεις.

Κύρια στρατηγική για την απόκτηση μεριδίου αγοράς είναι η ανταγωνιστική τιμολόγηση των προϊόντων και η πολιτική προσφορών και δόσεων.

Αντίθετα, στην αγορά προμηθευτών - χονδρέμπορων, η είσοδος νέων επιχειρήσεων δεν θεωρείται πιθανή στο άμεσο μέλλον και ο πιο σημαντικός λόγος είναι ότι οι κυριότερες διεθνείς βιομηχανίες ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών εκπροσωπούνται ήδη στην Ελλάδα.

Παράλληλα, οι μεγαλύτερες εισαγωγικές επιχειρήσεις έχουν καλύψει και αυτές με τη σειρά τους -μέσω εμπορικών αντιπροσωπειών- το σύνολο σχεδόν της εγχώριας αγοράς.

Σημαντικός παράγοντας, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, για τις επιχειρήσεις του κλάδου είναι η διαπραγματευτική δύναμη των προμηθευτών, οι οποίοι αποτελούν το βασικό κανάλι διάθεσης των προϊόντων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πρωτογενούς έρευνας του ΙΟΒΕ, η ένταση του εσωτερικού ανταγωνισμού αξιολογείται ως εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας από τις εμπορικές επιχειρήσεις (χονδρικής και λιανικής) ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών.

Η δημιουργία ομίλων κοινών αγορών, οι υψηλές επενδύσεις για επέκταση του δικτύου καταστημάτων τους, η τιμολογιακή πολιτική, η πιστωτική - οικονομική πολιτική και η διαφημιστική προβολή είναι ορισμένες από τις κύριες στρατηγικές που υιοθετούν οι επιχειρήσεις του κλάδου, προκειμένου να αυξήσουν τις πωλήσεις τους και να βελτιώσουν την κερδοφορία τους.

Η εγχώρια κατανάλωση ηλεκτρικών συσκευών σημείωσε ενίσχυση κατά 30% την περίοδο 1998-2003, επίδοση που αντιστοιχεί σε μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 5,4%.

Η αύξηση της ζήτησης συνδέεται άμεσα με την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος καθώς, όπως διαπιστώθηκε, υφίσταται μια ισχυρή θετική σχέση μεταξύ του διαθέσιμου εισοδήματος και της καταναλωτικής δαπάνης για οικιακές συσκευές. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο βαθμός συσχέτισης μεταξύ αύξησης εισοδήματος και καταναλωτικής δαπάνης διαμορφώνεται στο 93,2%.

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας προσδιορισμού της ζήτησης είναι η μέση διάρκεια ζωής των ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο κύκλος αντικατάστασης των συσκευών είναι μακροχρόνιος, γεγονός που επηρεάζει τη ζήτηση αρνητικά.

Βασικό χαρακτηριστικό της πορείας του βιομηχανικού κλάδου (παραγωγή και συναρμολόγηση) ηλεκτρικών οικιακών συσκευών στην Ελλάδα την περίοδο 2000-2005 είναι οι σημαντικές διακυμάνσεις της εγχώριας παραγωγής.

Η συμμετοχή του στο σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας την περίοδο 1996-2003 κυμαίνεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα προσεγγίζοντας κατά μέσο όρο το 1,4%, αν και η συνολική αξία των δύο αγορών εμφανίζει παρόμοιους ρυθμούς μεγέθυνσης ετησίως (9,4% και 9,9%, αντίστοιχα).

Ο κλάδος εμπορίας ηλεκτρικών οικιακών συσκευών καταγράφει ιδιαίτερα ικανοποιητικούς μέσους ετήσιους ρυθμούς μεγέθυνσης (11,5%), ενώ η αξία της εξεταζόμενης αγοράς ανήλθε στα 2,7 δισ. ευρώ το 2003.

Όσον αφορά στα καθαρά κέρδη του κλάδου εμπορίας, αυτά εμφανίζονται περιορισμένα στο σύνολο των επιχειρήσεων του εξεταζόμενου δείγματος για την περίοδο 2000-2004. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι η μείωση των περιθωρίων για αυτοχρηματοδότηση των επενδύσεων επέκτασης, εκσυγχρονισμού και ανανέωσης στον εξοπλισμό.

Επίσης, ούτε η ρευστότητα του δείγματος των επιχειρήσεων εμπορίας ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών βρίσκεται σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Πιο συγκεκριμένα, ορισμένες επιχειρήσεις εμφανίζουν ιδιαίτερα χαμηλούς δείκτες σε σχέση με τον μέσο όρο του κλάδου, με αποτέλεσμα η ικανότητά τους για την εξυπηρέτηση των βραχυχρόνιων πιστωτών τους να είναι μειωμένη.

Αντίθετα, η ρευστότητα για το δείγμα των βιομηχανικών επιχειρήσεων προσεγγίζει το θεωρητικά άριστο επίπεδο.

Το εμπορικό ισοζύγιο του κλάδου εμφανίζεται έντονα ελλειμματικό για όλα τα έτη της περιόδου 1998-2003 και οι εισαγωγές υπερκαλύπτουν τις εξαγωγές, τόσο σε όρους αξίας όσο και σε όρους ποσότητας (τεμαχίων).

Οι προοπτικές των ”λευκών” συσκευών

Η αναδιάρθρωση του κλάδου και η προσπάθεια των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν τα μερίδιά τους στην αγορά, σύμφωνα με απόψεις εκπροσώπων του κλάδου, αναμένεται τα επόμενα χρόνια να οδηγήσει σε:

* Καλύτερη οργάνωση και βελτίωση της εικόνας των καταστημάτων (ανακαινίσεις, κ.ά.) καθώς και καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Με κριτήριο τα καταστήματα λιανικού εμπορίου ηλεκτρικών ειδών και ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών που δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο τα ελληνικά καταστήματα θα πρέπει να δώσουν έμφαση στον τρόπο τοποθέτησης των προϊόντων τους, στη λειτουργικότητα και την αισθητική του εσωτερικού τους χώρου κ.λπ., ώστε με την καλύτερη οργάνωσή τους και σε αυτόν τον τομέα να ανταγωνιστούν καλύτερα τις ξένες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου.

* Προσαρμογή του προϊοντικού μίγματος στα νέα προϊόντα και στις νέες τεχνολογίες ώστε να ανταποκρίνονται τα εν λόγω καταστήματα στις ανάγκες του καταναλωτή.

* Συνεργασίες μεταξύ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, κυρίως μέσω της ένταξής τους σε ομίλους κοινών αγορών ή σε συνεταιρισμούς (όσον αφορά στις επιχειρήσεις μικρού μεγέθους) για την αύξηση της διαπραγματευτικής τους ισχύος και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς τους.

* Εκπαίδευση του προσωπικού των επιχειρήσεων του κλάδου. Η διεθνής πρακτική έχει αποδείξει ότι ο τρόπος εκπαίδευσης των εργαζομένων σε ένα κατάστημα λιανικής εμπορίας αποτελεί παράγοντα που συντελεί στην αύξηση της παραγωγικότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών.

* Προσπάθεια μείωσης του λειτουργικού κόστους για τη διατήρηση αλλά και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Προς αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλει σημαντικά η ενίσχυση της μεθόδου franchising, μέσω της οποίας οι μεν μεγάλες επιχειρήσεις (και οι νεοεισερχόμενες) αυξάνουν τον όγκο των πωλήσεών τους και τη διαπραγματευτική τους ισχύ, οι δε μικρές μπορούν να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητά τους με την παροχή τεχνογνωσίας και τη διατήρηση των τιμών τους σε ανταγωνιστικά επίπεδα.

* Επέκταση και ανάπτυξη νέων καταστημάτων για την καλύτερη κάλυψη των αναγκών των καταναλωτών.

* Επίσης, η εισαγωγή αρκετών επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών αναμένεται να οδηγήσει στην άντληση σημαντικών κεφαλαίων, τα οποία θα επενδυθούν μακροπρόθεσμα, γεγονός που θα επιδράσει θετικά στην μελλοντική εικόνα του κλάδου.

Ανάλογες είναι οι τάσεις και οι προοπτικές για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις του κλάδου ”λευκών” ηλεκτρικών συσκευών.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, έμφαση θα δοθεί στην επέκταση της υπάρχουσας εξαγωγικής δραστηριότητας, στη συστηματική αναζήτηση νέων ποιοτικών - καινοτόμων προϊόντων αλλά και νέων συνεργασιών με μεγάλους ”οίκους” του εξωτερικού, στη βελτίωση της υπάρχουσας υποδομής και οργάνωσής τους, στην ενίσχυση της διαφημιστικής παρουσίας και στην ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών για τη διαφήμιση και την προώθηση των προϊόντων καθώς και στην επιμόρφωση και εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού.