Σειρά από διαρθρωτικά μέτρα για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στον κλάδο αγοράς και εμπορίας πετρελαιοειδών θέτει σε δημόσια διαβούλευση από σήμερα έως και τις 5 Φεβρουαρίου η Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Μεταξύ των μέτρων που προτείνει είναι η απελευθέρωση του ωραρίου λειτουργίας των πρατηρίων υγρών καυσίμων, η συνολική αναθεώρηση της μεθοδολογίας παρακολούθησης των τιμών αλλά και η αναθεώρηση της κείμενης νομοθεσίας που αφορά στην αδειοδότηση και τους όρους λειτουργίας των πρατηρίων υγρών καυσίμων με σκοπό την άρση συγκεκριμένων θεσμικών περιορισμών τα οποία λειτουργούν παράλληλα ως εμπόδια εισόδου σε δυνητικούς ανταγωνιστές των επιχειρήσεων λιανικής εμπορίας (λ.χ. υπεραγορές).

Ως προς τη διακίνηση των υγρών καυσίμων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού επισημαίνει ότι ο καθορισμός από την Πολιτεία (με ΚΥΑ) των κατώτατων ορίων κομίστρου για τη μεταφορά των υγρών καυσίμων με ΔΧΒ αυτοκίνητα, παρότι ενδεχομένως υπαγορεύεται από λόγους κοινωνικής πολιτικής, δεν συμβιβάζεται με τους κανόνες του ανταγωνισμού. Αναφορικά με την υφιστάμενη αναστολή της έκδοσης νέων αδειών βυτιοφόρων αυτοκινήτων (ΙΧΒ και ΔΧΒ), η Επιτροπή Ανταγωνισμού προτείνει το εν λόγω θέμα να εξεταστεί από το υπουργείο

Μεταφορών και Επικοινωνιών, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων (ευρεία διαβούλευση) έτσι ώστε να επιτευχθεί σταδιακά η απελευθέρωση εισόδου στον κλάδο διακίνησης υγρών καυσίμων με έκδοση νέων αδειών (ΙΧΒ και ΔΧΒ).

Αναφορικά με την ύπαρξη καταχρηστικών όρων στις συμβάσεις των πρατηρίων που βρίσκονται εντός της εθνικής οδού (ΠΑΘΕ) με το Ταμείο Εθνικής Οδοποιίας (ΤΕΟ), προτείνεται να απαλειφθούν οι όροι που ορίζουν τα ενοίκια σε μορφή ποσοστού επί του τζίρου και ποσοστού επί των διαφημίσεων. Επίσης, η επιτροπή προτείνει να καταργηθεί η διάταξη του Ν. 3054/02 που αφορά στην επιβολή ανώτατων τιμών καταναλωτή (price ceilings).

Εππλέον, σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση των δομικών προβλημάτων του κλάδου των πετρελαιοειδών (λαθρεμπόριο, νοθεία, φοροδιαφυγή) τα οποία επηρεάζουν έμμεσα το επίπεδο του ανταγωνισμού και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς ρυθμιστική παρέμβαση, η Επιτροπή Ανταγωνισμού κρίνει απαραίτητη την επιτάχυνση της κατάρτισης σχετικού νομοσχεδίου από την αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών.

* Εποπτεία της Αγοράς

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επισημαίνει ότι το υφιστάμενο σύστημα παρακολούθησης των τιμών παρουσιάζει ορισμένες αδυναμίες. Για τον σκοπό αυτό προτείνεται η συνολική αναθεώρηση της μεθοδολογίας από την αρμόδια διοικητική αρχή (υπουργείο Ανάπτυξης).

Η δημιουργία ενός Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Πετρελαίου, το οποίο θα περιλαμβάνει την απαιτούμενη πληροφόρηση (τιμές και ποσότητες πετρελαιοειδών, κόστος κτήσης της πρώτης ύλης, γεωγραφική διαφοροποίηση τιμών, κ.λπ.) εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τον έλεγχο και τη συστηματική εποπτεία της αγοράς (market monitoring) με σημαντική συνεισφορά στην τόνωση των συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού.

Στην προσπάθεια ενίσχυσης του ανταγωνισμού στον κλάδο των πετρελαιοειδών προτείνεται να δοθούν επιπρόσθετες αρμοδιότητες στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας σχετικά με την εποπτεία της αγοράς πετρελαιοειδών, τόσο σε ρυθμιστικό (ex ante), όσο και σε παρεμβατικό επίπεδο (ex post).

* Η Αγορά Διύλισης (Αγορά 1)

Στην αγορά της διύλισης, προκειμένου να αρθούν σημαντικοί περιορισμοί (στενότητα και αδειοδότηση των αποθηκευτικών χώρων) και μέχρι να είναι διαθέσιμοι επαρκείς αποθηκευτικοί χώροι, προτείνεται η ολοκλήρωση του κανονισμού τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας, ο οποίος θα περιλαμβάνει τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις για την πιστοποίηση αποθηκευτικών χώρων ως αποθηκών τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας και κυρίως τους όρους πρόσβασης τρίτων σε αποθήκες τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας, καθώς και τις ειδικές λεπτομέρειες σχετικά με το αντάλλαγμα για την πρόσβαση σε αποθήκες τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας.

Η ολοκλήρωση του εν λόγω κανονισμού θα διευκολύνει τις εισαγωγές πετρελαιοειδών από τις εταιρίες εμπορίας και τους μεγάλους τελικούς καταναλωτές με αποτέλεσμα την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά διύλισης.

Επίσης, η επιτροπή στο κείμενο τη διαβούλευσης τονίζει ότι δεν θα πρέπει να θεσπιστεί η επιβολή ανώτατου ορίου στο τίμημα για την πρόσβαση τρίτων στις αποθήκες τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας όπως προβλέπει η παράγ. 9 του άρθρου 12 του Ν. 3054/2002. Εναλλακτικά με το υφιστάμενο καθεστώς τήρησης των αποθεμάτων ασφαλείας, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα καθιέρωσης ενός συστήματος ρυθμιζόμενης πρόσβασης τρίτων (regulated third-party access) στις πιστοποιημένες αποθήκες τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας των εγχώριων εταιριών διύλισης.

Αναφορικά με το ζήτημα της διαφάνειας στην τιμολόγηση των εταιριών εμπορίας από τις εγχώριες εταιρίες διύλισης, η Επιτροπή Ανταγωνισμού εκτιμά ότι η τιμολόγηση θα μπορούσε να γίνεται με τιμή γνωστή από την προηγούμενη ημέρα της παράδοσης. Επιπλέον, προτείνεται ο ανωτέρω μηχανισμός να περιλαμβάνει διάστημα επτά ημερών (εβδομαδιαία τιμολόγηση).

* Η Αγορά Χονδρικής Εμπορίας (Αγορά 2).

Η υποχρέωση αναγραφής του τρόπου τιμολόγησης στις συμβάσεις των εταιριών εμπορίας με τους πρατηριούχους αλλά και η τήρηση των αρχών της αναλογικότητας, της διαφάνειας και της μη διακριτικής διαχείρισης στις χορηγηθείσες εκπτώσεις εκ μέρους των εταιριών εμπορίας εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν το επίπεδο του ανταγωνισμού στη συγκεκριμένη αγορά.

Ως προς τη διακίνηση των υγρών καυσίμων, η επιτροπή επισημαίνει ότι ο καθορισμός από την Πολιτεία (με ΚΥΑ) των κατώτατων ορίων κομίστρου για τη μεταφορά των υγρών καυσίμων με ΔΧΒ αυτοκίνητα, παρότι ενδεχομένως υπαγορεύεται από λόγους κοινωνικής πολιτικής δεν συμβιβάζεται με τους κανόνες του ανταγωνισμού. Αναφορικά με την υφιστάμενη αναστολή της έκδοσης νέων αδειών βυτιοφόρων αυτοκινήτων (ΙΧΒ και ΔΧΒ), η Επιτροπή Ανταγωνισμού, προτείνει το εν λόγω θέμα να εξεταστεί από το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων (ευρεία διαβούλευση) έτσι ώστε να επιτευχθεί σταδιακά η απελευθέρωση εισόδου στον κλάδο διακίνησης υγρών καυσίμων με έκδοση νέων αδειών (ΙΧΒ και ΔΧΒ).

Η Αγορά Λιανικής Πώλησης (Αγορά 3).

Αναφορικά με την ύπαρξη καταχρηστικών όρων στις συμβάσεις των πρατηρίων που βρίσκονται εντός της εθνικής οδού (ΠΑΘΕ) με το Ταμείο Εθνικής Οδοποιίας (ΤΕΟ), προτείνεται να απαλειφθούν οι όροι που ορίζουν τα ενοίκια σε μορφή ποσοστού επί του τζίρου και ποσοστού επί των διαφημίσεων. Σημειώνεται ότι στον βαθμό που ισχύουν οι ανωτέρω περιορισμοί του ανταγωνισμού και σε άλλους ”κλειστούς” αυτοκινητόδρομους, η επιτροπή προτείνει τη συνολική αναθεώρηση τους από τους αντίστοιχους διαχειριστές (operators) των οδικών δικτύων (Εγνατία Οδός Α.Ε, Αττική Οδός Α.Ε, κ.λπ.).

Για την ενίσχυση του επιπέδου του ανταγωνισμού κατά μήκος των ”κλειστών” αυτοκινητόδρομων, προτείνεται η τοποθέτηση ειδικών ηλεκτρονικών πινάκων σε συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία και σε σταθερή απόσταση μεταξύ τους.

Οι πίνακες αυτοί θα πληροφορούν τους μετακινούμενους οδηγούς για την τιμή των υγρών καυσίμων (απλής αμόλυβδης βενζίνης και πετρελαίου κίνησης) στα δύο τουλάχιστον επόμενα πρατήρια και την απόστασή τους από τα πρατήρια αυτά.

Επιπρόσθετα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προτείνει την αναθεώρηση της κείμενης νομοθεσίας που αφορά στην αδειοδότηση και τους όρους λειτουργίας των πρατηρίων υγρών καυσίμων με σκοπό την άρση συγκεκριμένων θεσμικών περιορισμών τα οποία λειτουργούν παράλληλα ως εμπόδια εισόδου σε δυνητικούς ανταγωνιστές των επιχειρήσεων λιανικής εμπορίας (λ.χ. υπεραγορές).

Ένα άλλο σημαντικό μέτρο είναι η απελευθέρωση του ωραρίου λειτουργίας των πρατηρίων υγρών καυσίμων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να συμβάλει στην αποφυγή των αυξητικών τάσεων που εγκυμονεί ο περιορισμός των διαθέσιμων πρατηρίων εκτός ωραρίου λειτουργίας.

Τέλος, θα πρέπει να καταργηθεί η διάταξη του Ν. 3054/02 που αφορά στην επιβολή ανώτατων τιμών καταναλωτή (price ceilings) καθώς η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου έχει στρεβλωτικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, χωρίς ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει στην ουσία τους τα προβλήματα λειτουργίας της αγοράς που οδηγούν σε φαινόμενα υπερτιμολόγησης ή εναρμονισμένης πρακτικής εκ μέρους των συμμετεχόντων σε αυτή.

* Δομικά προβλήματα του κλάδου

Προκειμένου να καταπολεμηθούν τα δομικά προβλήματα του κλάδου των πετρελαιοειδών (λαθρεμπόριο, νοθεία, φοροδιαφυγή) τα οποία επηρεάζουν έμμεσα το επίπεδο του ανταγωνισμού και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς ρυθμιστική παρέμβαση, κρίνεται απαραίτητη η επιτάχυνση της κατάρτισης σχετικού νομοσχεδίου από την αρμόδια Επιτροπή του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών.