του Γιώργου Μαντέλα

Ένας ακόμα μύθος ενδεχομένως να είναι έτοιμος να... καταρρεύσει. Ποιος; Αυτός που υποστηρίζει ότι ναι μεν τα ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν πρόβλημα υπερδανεισμού και κατ’ επέκταση δεν είναι σε θέση να τακτοποιήσουν μεγάλο μέρος των δανείων που έχουν, από την άλλη πλευρά όμως οι τράπεζες εξακολουθούν να έχουν όλες την... καλύτερη ποιότητα χαρτοφυλακίων. Πώς μπορεί να ισχύει αυτό το οξύμωρο φαινόμενο;

Πρόκειται για ένα ερώτημα που έως πρόσφατα αιωρούνταν ”πάνω” από το σύστημα, μέχρι που διέρρευσε μία νέα έρευνα που εκπονήθηκε από ελληνική τράπεζα και περιγράφει την ακριβή εικόνα των μη εξυπηρετούμενων δανείων στη χώρα μας.

Σύμφωνα με την έρευνα προέκυψε ότι ο ”κανόνας του 3%” δεν ισχύει σε καμία περίπτωση. Τι υποστηρίζει ακριβώς ο συγκεκριμένος κανόνας: ότι το ποσοστό των επισφαλών δανείων στην Ελλάδα κυμαίνεται γύρω στο 3%, την ώρα που περίπου 200.000 νοικοκυριά έχουν δηλώσει αδυναμία τακτοποίησης των υποχρεώσεών τους.

Για την ιστορία, λοιπόν, η έρευνα αναφέρει ότι το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην χώρα μας σε ορισμένες περιπτώσεις έχει πλέον σκαρφαλώσει ακόμα και στα επίπεδα του 8% (πολύ πάνω από το θεωρητικό και ιδεατό 3% δηλαδή), ποσοστό το οποίο σε άλλες εποχές θα φάνταζε... απλησίαστο.

Σήμερα, όμως, αποτελεί μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, συναντάται στην πιο ύποπτη από όλες τις κατηγορίες δανείων, και ειδικότερα σε αυτή της καταναλωτικής πίστης.

Εννοείται, βεβαίως, ότι η τράπεζα η οποία πραγματοποίησε τη μεγάλη έρευνα, για να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα του δανεισμού στη χώρα μας σήμερα, υποστηρίζει πως η ίδια ακόμα και στο συγκεκριμένο μέτωπο διαθέτει ένα ποσοστό επισφαλών δανείων της τάξης του 3,2%. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία.

Πάντως, είναι άξιο απορίας γιατί τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας μας έχουν κολλήσει με το 3% ως ιδεατό ποσοστό επισφαλειών. Προφανώς, αυτό θα προσεγγίζει τα διεθνή, ”ιδεατά” δεδομένα.

Η ιστορία όμως δεν είναι καθόλου αστεία, καθώς εάν αυτό το 8% τελικώς ισχύει, τότε το χρηματοπιστωτικό σύστημα στην Ελλάδα έχει πρόβλημα ως προς την ποιότητα του χαρτοφυλακίου του στην καταναλωτική πίστη, και θα πρέπει σύντομα να πάρει μέτρα.

Το ίδιο ισχύει και σε ό,τι αφορά τα επιχειρηματικά δάνεια. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ίδιας πανελλαδικής έρευνας, το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων αυτής της κατηγορίας έχει πλέον ξεπεράσει προ πολλού το ψυχολογικό όριο του 3%.

Για την ακρίβεια, είναι πλέον υπερδιπλάσιο καθώς έχει διαμορφωθεί στο 6,6%. Κι επειδή τα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων είναι πολύ μεγάλα λόγω της φύσης αυτών των χορηγήσεων, αντίστοιχο είναι και το ποσό που έχει... χτυπήσει κόκκινο.

Με την ευκαιρία, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι ανάλογο είναι το φαινόμενο και στην καταναλωτική πίστη, καθώς και εκεί το υπόλοιπο των δανείων έχει φτάσει πλέον σε δυσθεώρητα ύψη.

Οπότε αντίστοιχο είναι και το πρόβλημα των επισφαλειών του 8%. Ακόμα και στο κομμάτι της στεγαστικής πίστης, το οποίο έως πριν από λίγο καιρό θεωρούνταν το πιο ασφαλές για την ανάπτυξη τραπεζικής δραστηριότητας, παρατηρείται πλέον και εκεί πρόβλημα. Τουλάχιστον αυτό το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα από την ίδια έρευνα.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της, ο μέσος όρος των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα έχει φτάσει στο 3,5%. Δηλαδή, ακόμα και αυτός ξεπέρασε το ”ιδεατό” όριο.

Όμως, ειδικά αυτό το ποσοστό θα πρέπει να σημάνει καμπανάκι στα τραπεζικά επιτελεία. Και αυτό γιατί έως πριν από λίγο καιρό τα στεγαστικά χορηγούνταν με την εγγύηση του ακινήτου, στη βάση κυρίως της αντικειμενικής του αξίας.

Σήμερα, όμως, υπολογίζεται η εμπορική αξία, και μάλιστα τις περισσότερες φορές δίνεται δάνειο ίσο με το 100% αυτής. Αυτό πρακτικά συνεπάγεται ότι σε περίπτωση υποχώρησης της αγοράς ακινήτων και αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, πολλές τράπεζες θα... κλάψουν με πικρό δάκρυ.

Ποιο είναι το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από όλα τα παραπάνω; Ότι με αυτά και με αυτά ο μέσος όρος των επισφαλών δανείων στη χώρα μας σήμερα έχει φτάσει πλέον στο 6% και κατά συνέπεια τα περί 3% και 3,50% που λέγονται από τις διάφορες τράπεζες στις περισσότερες περιπτώσεις είναι απλώς ευσεβείς πόθοι.

Γι’ αυτό στο εξής κάθε φορά που κάποιος τραπεζίτης θα αναφέρει το συγκεκριμένο ποσοστό μάλλον θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με καχυποψία.

Για την ιστορία, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η παραπάνω σημαντική έρευνα, που έρχεται να ανατρέψει πολλά από τα ”φημολογούμενα” στην αγορά, διενεργήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Κατά συνέπεια δεν αποκλείεται έκτοτε η κατάσταση να έχει χειροτερέψει ακόμα περισσότερο, γιατί το ενδεχόμενο να βελτιώθηκε είναι μάλλον δύσκολο στις συνθήκες του άγριου ανταγωνισμού που διέπει τη συγκεκριμένη αγορά...

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 468 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 9-13/3/2007.