Τι είδους οικονομία χρειάζεται η Ελλάδα;

Με το ερώτημα αγροτική οικονομία ή υψηλές τεχνολογίες τιτλοφορείται ένα εκτενές άρθρο της Deutsche Welle για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με το άρθρο, που φιλοξενεί γνώμες πολλών ειδικών από τη Γερμανία και την Ελλάδα, το βασικό ερώτημα για τη χώρα είναι ο σχεδιασμός ενός μακροπρόθεσμου και βιώσιμου οικονομικού μοντέλου.

Μέχρι στιγμής οι πιο γνωστοί τομείς της ελληνικής οικονομίας είναι ο τουρισμός και η αγροτική παραγωγή. Ο τουρισμός έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ την περασμένη χρονιά με πάνω από 22 εκατομμύρια επισκέπτες. Στην παραγωγή ελαιολάδου η Ελλάδα είναι η τρίτη χώρα παγκοσμίως μετά την Ισπανία και την Ιταλία. Και στους δύο τομείς, σύμφωνα με το άρθρο, υπάρχει χώρος για περαιτέρω ανάπτυξη, αν και όχι πολύς. Στον τομέα του τουρισμού, η Ελλάδα θα μπορούσε τα επόμενα χρόνια να φτάσει μέχρι και τα 24 εκατομμύρια τουρίστες, ενώ στην αγροτική παραγωγή θα μπορούσε να επενδύσει στα βιολογικά προϊόντα. Πάντως «εάν το ελληνικό ελαιόλαδο δεν χρειαζόταν να πάει για επεξεργασία στην Ιταλία, αυτό θα ήταν ήδη ένα μεγάλο βήμα», αναφέρει ο Christoph Schalast, καθηγητής στο Frankfurt School of Finance and Management και σύμβουλος για την ανάπτυξη σε πολλά κράτη της ανατολικής Ευρώπης.

Όμως το να επικεντρωθεί η Ελλάδα στον τουρισμό και στην αγροτική οικονομία δε θα βοηθούσε μακροπρόθεσμα, δηλώνει ο Αλέξανδρος Κριτικός, διευθυντής ερευνών στο Γερμανικό Ίδρυμα για την Οικονομική Έρευνα (DIW) στο Βερολίνο. «Αυτό από μόνο του δεν μπορεί να φέρει ευημερία», διότι, «μέσα σε έναν συνασπισμό από βιομηχανικά κράτη, ο οποίος διαρκώς ανανεώνεται, αυτό φέρνει εξάρτηση», είπε αναφερόμενος στην ευρωζώνη.  

Ένα ακόμα πρόβλημα είναι ότι οι ελληνικές εταιρίες είναι πολύ μικρές. «Οι περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται σε επιχειρήσεις με μέχρι εννιά υπαλλήλους». Μια καλή συμβουλή για την Ελλάδα θα ήταν να επενδύσει στις τεχνολογίες του μέλλοντος που έχουν ευκαιρίες ανάπτυξης. «Πολλοί δε γνωρίζουν τη δυναμική που υπάρχει στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, ειδικά στην πληροφορική, στη φαρμακευτική βιομηχανία και στις τεχνολογίες για την ενέργεια». Όμως η Ελλάδα σπαταλά άδικα αυτές τις ιδιαίτερα παραγωγικές πηγές πλούτου, «με το να τις κρατά σε υποανάπτυξη λόγω υπερβολικών κρατικών ρυθμίσεων. Αυτό ωθεί μεγάλο μέρος του εξειδικευμένου προσωπικού να εγκαταλείπει τη χώρα». Σύμφωνα με μία στατιστική, το 85% των Ελλήνων ερευνητών δουλεύει στο εξωτερικό. «Μπορεί λοιπόν να καταλάβει κανείς πόσες δυνατότητες υπάρχουν» συμπλήρωσε (η Deutsche Welle απηύθυνε σχετικό ερώτημα στο ελληνικό Υπουργείο Ανάπτυξης, αλλά μέχρι τη δημοσίευση δεν έλαβε καμία απάντηση). Όσον αφορά στο κατά πόσον η υπερβολική ρύθμιση της αγοράς και οι απαρχαιωμένες γραφειοκρατικές δομές παραλύουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, μία μελέτη για λογαριασμό της Κομισιόν το 2014 με τίτλο «Ο γρίφος της έλλειψης ελληνικών εξαγωγών», έδειξε ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί μόνο με δομικές μεταρρυθμίσεις.

Η επιρροή του κράτους στην ελληνική οικονομία είναι «εν μέρει συγκρίσιμη με αυτή των οικονομικών συστημάτων του υπαρκτού σοσιαλισμού στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη» λέει ο Christoph Shalast. Από τις χώρες αυτές, συμπληρώνει, η Ελλάδα θα μπορούσε να μάθει πολλά, ιδίως όσον αφορά τις δομικές μεταρρυθμίσεις. «Γιατί δε θα μπορούσε η χώρα να έχει μία αυτοκινητοβιομηχανία ως τόπο συναρμολόγησης για παραγόμενα κομμάτια σε άλλο μέρος;». Αυτό έγινε και σε άλλες ανατολικοευρωπαϊκές χώρες εκτός ευρώ, αλλά δε σημαίνει, σύμφωνα με τον αναλυτή, ότι δεν μπορεί να γίνει και μέσα στο ευρώ. «Σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιρλανδία βλέπουμε ότι μπορούν κάλλιστα να γίνουν μεταρρυθμίσεις ακόμα και μέσα στο ευρώ».

Αυτό πάντως έρχεται σε αντίθεση με την άποψη του διευθυντή του Ινστιτούτου Ifo του Μονάχου Hans-Werner Sinn, o οποίος δήλωσε πρόσφατα στην Deutsche Welle ότι ο μόνος τρόπος για να ανακτήσει η Ελλάδα την ανταγωνιστικότητά της και να καταπολεμήσει την ανεργία είναι η έξοδος από το κοινό νόμισμα. Ο Α. Κριτικός του DIW διαφωνεί. Με επιστροφή στη δραχμή η χώρα θα γυρίσει στο επίπεδο ανάπτυξης της δεκαετίας του ’80, ισχυρίζεται. Οι τομείς της πληροφορικής, της φαρμακοβιομηχανίας και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας χρειάζονται επενδύσεις, οι οποίες δε θα έρθουν αν η χώρα εγκαταλείψει το κοινό νόμισμα. «Κανείς δε θα κάνει επενδύσεις σε μια χώρα με 30% πληθωρισμό, καθώς το ρίσκο επένδυσης σε μια περιοχή με τόσο ασθενές νόμισμα είναι πολύ μεγάλο», αναφέρει.