Πώς η Ουάσινγκτον καθοδήγησε τον Τσίπρα έναντι των Γερμανών

Το απόρρητο τηλεγράφημα που εστάλη από τον πρεσβευτή της Ελλάδας στην Ουάσινγκτον και με το οποίο οι ΗΠΑ παρείχαν καθοδήγηση στον Τσίπρα για τις κινήσεις που έπρεπε να ακολουθήσει απέναντι στο Βερολίνο, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, δημοσιεύει η «Καθημερινή της Κυριακής».

Στόχος του τηλεγραφήματος ήταν η δημιουργία ευρύτερων συμμαχιών με τις λοιπές ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ιταλία, η Αυστρία, οι οποίες θα παρείχαν τη στηριξή τους στην Ελλάδα έναντι της Γερμανίας, με αντάλλαγμα την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων από την πλευρά της Ελλάδας.

Σύμφωνα με την "Καθημερινή", τέσσερις ημέρες μετά τη συμφωνία Ελλάδας και πιστωτών, στις 16 Ιουλίου 2015, ο Ελληνας πρέσβης στην Ουάσιγκτον, Χρήστος Παναγόπουλος, συντάσσει απόρρητο τηλεγράφημα στο οποίο συνοψίζει την πολύμηνη συνεργασία Ουάσιγκτον - Αθήνας, με στόχο να αντιμετωπιστεί η επιθετικότητα του Βερολίνου, να μείνει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη και να υπάρξει συμφωνία με διάρκεια στον χρόνο.

Ο έλληνας πρεσβευτής αναφέρει ότι είχε επικοινωνία «με τακτικό συνομιλητή του, ανώτατο αξιωματούχο του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ», ο οποίος του μετέφερε εντυπώσεις από τη σημαντική συνάντηση Λιου - Σόιμπλε, η οποία φαίνεται ότι διεξήχθη σε τεταμένο κλίμα, κυρίως στο σκέλος που αφορούσε την Ελλάδα.

Σε άλλο επίκαιρο σημείο του τηλεγραφήματος, αναφέρεται ότι «η αμερικανική πλευρά αναμένει βήματα της ελληνικής, επί τη βάσει των ήδη συμπεφωνημένων».

Από το κείμενο προκύπτει ότι επί της ουσίας οι ΗΠΑ συμβούλευαν την κυβέρνηση Τσίπρα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, μέχρι και την τελευταία στιγμή. Η βασική προτροπή ήταν ότι «η αμερικανική πλευρά αναμένει βήματα της ελληνικής πλευράς, επί τη βάσει των ήδη συμπεφωνημένων» και ότι η Αθήνα έπρεπε «να αποφύγει να αντιπαραταχθεί μετωπικά με το Βερολίνο (βλ. λεκτικές επιθέσεις, καμπάνια σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης)», καθώς στόχος ήταν «η δημιουργία ευρύτερων συμμαχιών με λοιπές ευρωπαϊκές χώρες, ήτοι Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, οι οποίες έπρεπε να πειστούν για την αποφασιστικότητα της Αθήνας να προχωρήσει στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, προκειμένου με τη σειρά τους να προσφέρουν τη στήριξή τους έναντι της Γερμανίας».

Η αμερικανική άποψη είχε στον πυρήνα της τη θέση πως «δεν θα πρέπει να δοθούν ευκαιρίες στο Βερολίνο να επιβάλει τις απόψεις του», δηλαδή δεν έπρεπε η Ελλάδα να αντιπαρατεθεί κατά μέτωπο, κάτι που θα είχε τα αντίθετα αποτελέσματα. Προκύπτει επίσης με σαφήνεια ότι οι ΗΠΑ πράγματι είχαν άλλο οικονομικό και γεωπολιτικό δόγμα από τη Γερμανία και ανησυχούσαν μήπως η πλήρης κυριαρχία του Βερολίνου οδηγούσε ηθελημένα ή αθέλητα σε κατάρρευση της Ευρωζώνης, κάτι που είναι αντίθετο με τα αμερικανικά συμφέροντα.

Μάλιστα, με επίκεντρο την ελληνική υπόθεση, «η στρατηγική της Ουάσιγκτον είχε δύο πτυχές: την ανάδειξη της σημασίας του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας και τις συνεχείς αναφορές περί αναπροσαρμογής του χρέους». Οπως αναφέρεται στο έγγραφο, «όσον αφορά τη συζήτηση περί χρέους, επιβοηθητικά κρίνεται ότι κινήθηκε το ΔΝΤ, προφανώς κατόπιν σχετικής αμερικανικής παραίνεσης». Ως προς τη γεωπολιτική πτυχή, είναι προφανές ότι οι ΗΠΑ ήταν αυτές που ζήτησαν από την Αθήνα να αναδείξει τη γεωπολιτική παράμετρο και τους κινδύνους που ελλόχευαν για το δυτικό σύστημα ασφάλειας από μια πιθανή κατάρρευση της Ελλάδας. Η ανάδειξη της γεωπολιτικής παραμέτρου ήταν αμερικανική έμπνευση, ενώ ως γνωστόν και η πτυχή αυτή χρησιμοποιήθηκε από την Αθήνα μέχρι τέλους.