Μετ' εμποδίων η εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας

Περίπου 350 είναι οι Αστυνομικοί της Frontex από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία, στην Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία οι οποίοι έφτασαν στη Λέσβο χθες και αναμένονται και σήμερα, σε εφαρμογή του σχεδίου επαναπροώθησης μεταναστών από τη Μυτιλήνη στο Δικελί της Τουρκίας που προβλέπεται από τη Συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης Τουρκίας για την αντιμετώπιση μεταναστευτικών – προσφυγικών ροών.

Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό που αποκάλυψε την περασμένη Παρασκευή το Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων από τη Frontex έχουν ναυλωθεί δυο πλοία τουρκικών συμφερόντων. Το πλοίο «Ναζλί Ζαλέ» τύπου καταμαράν της εταιρείας «Ζαλέμ Τουρ» θα μεταφέρει 200 άτομα συνολικά τη φορά (100 μετανάστες και 100 αστυνομικούς) δηλαδή 200 μετανάστες μια και έχει ναυλωθεί για δυο δρομολόγια τη μέρα. Και το πλοίο «Λέσβος» της εταιρείας «Τουργιολ» θα μεταφέρει 100 άτομα συνολικά τη φορά (50 μετανάστες και 50 αστυνομικούς) δηλαδή 50 μετανάστες τη μέρα μια και αυτό έχει ναυλωθεί για ένα δρομολόγιο τη μέρα. Για αύριο δηλαδή έχει προγραμματισθεί η μετακίνηση 250 μεταναστών. Ανάλογος αριθμός έχει προβλεφθεί να μετακινηθεί την Τρίτη και την Τετάρτη με ανάλογες με τη Δευτέρα ναυλώσεις των ίδιων πλοίων.

Σύμφωνα με το σχεδιασμό, από το χοτ σποτ της Μόριας καθώς και στη διάρκεια του ταξιδιού με το πλοίο ο κάθε μετανάστης θα μετακινείται συνοδευόμενος από έναν αστυνομικό της Frontex.

Οι πρώτες αυριανές επαναπροωθήσεις σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες δεν αφορούν οικογένειες, αλλά μετανάστες από το Πακιστάν, χώρες της Βορείου Αφρικής αλλά και άλλες χώρες όπως το Μπαγκλαντές, τη Σρι Λάνκα ακόμα και από το Κονγκό!

Άγνωστο όμως παραμένει ποιοι θα επαναπροωθηθούν τις επόμενες μέρες αφού μέσα στο χοτ σποτ της Μόριας και μετά από υπόδειξη δικηγόρων που μπαινοβγαίνουν σε αυτό δηλώνονται σωρηδόν προθέσεις αιτήσεων ασύλου. Σύμφωνα με πληροφορίες περίπου 2000 από τους ευρισκομένους μέσα στο χοτ σποτ έχουν δηλώσει σχετική πρόθεση δηλαδή έχει ανασταλεί κάθε προοπτική επαναπαροώθησης τους για τον αμέσως επόμενο μήνα τουλάχιστον.

Χθες έφθασαν στη Λέσβο εκτός από Αστυνομικούς και τεχνολογικός εξοπλισμός με προγράμματα που αφορούν την ενίσχυση του μηχανισμού εφαρμογής της συμφωνίας ΕΕ Τουρκίας.

Ωστόσο, ο υπεύθυνος επικοινωνίας του συντονιστικού οργάνου για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, κ. Γιώργος Κυρίτσης, μιλώντας στον Observer, δήλωσε πως από τα 2.300 άτομα προσωπικού που έχει υποσχεθεί η ΕΕ να στείλει στην Ελλάδα, μέχρι τώρα έχουν φτάσει μόλις 200.

Σε ότι αφορά την επαναπροώθηση από τη Χίο, πληροφορίες αναφέρουν ότι αυτοί οι 200 με 250 που θα επαναπροωθηθούν συγκεντρώνονται ιδιαίτερα μεταξύ των όσων διέφυγαν τη Παρασκευή από το χοτ σποτ και κρύβονται στους δρόμους της πόλης. Είναι δε κυρίως Πακιστανοί.

Εξάλλου, χθες εξεδόθησαν τα απαραίτητα δικαιολογητικά που επιτρέπουν στο πλοίο «Ελευθέριος Βενιζέλος» το οποίο είναι ναυλωμένο από το υπουργείο Ναυτιλίας να πραγματοποιεί ταξίδια προς τρίτες χώρες δηλαδή και προς την Τουρκία. Άγνωστο παραμένει αν αυτό έγινε στην προοπτική χρήσης του πλοίου για την επαναπροώθηση μεταναστών. Πάντως πλοία όπως το «Ελευθέριος Βενιζέλος» έχουν τη δυνατότητα να δέσουν σε λιμάνια όπως αυτό του Δικελί.

Την ίδια ώρα με εντατικούς ρυθμούς συνεχίζονται οι επισκευές στο κατεστραμμένο χοτ σποτ της Χίου. Ο χώρος πρόσδεσης των επιβατηγών στο λιμάνι παραμένει υπό κατάληψη από ομάδες προσφύγων που διεκδικούν να μεταφερθούν στον Πειραιά. Ενώ τα δρομολόγια των πλοίων της γραμμής για Πειραιά και Μυτιλήνη όλη την επόμενη εβδομάδα προγραμματίσθηκε να εκτελούνται μέσω του λιμανιού των Μεστών ενώ προγραμματίσθηκαν ήδη και σχετικά δρομολόγια λεωφορείων των ΚΤΕΛ.

Σήμερα Κυριακή το βράδυ, στη Χίο και προκειμένου να εξετασθεί η νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε συνεκλήθη από την Περιφερειάρχη βορείου Αιγαίου Χριστιάνα Καλογήρου έκτακτη σύσκεψη με τη συμμετοχή των βουλευτών Χίου Ανδρέα Μιχαηλίδη και Νότη Μηταράκη, του Δημάρχου Χίου Μανώλη Βουρνού, του Αστυνομικού Διευθυντή Χίου Ανδρέα Δαμίρη, του Λιμενάρχη Χίου Χρήστου Φραγκιά και του συντονιστή του χοτ σποτ της Χίου Γιώργου Κασάπη. Στη σύσκεψη θα πάρει μέρος επίσης ο Αντιπεριφερειάρχης Χίου Σταμάτης Κάρμαντζης.

Τέλος ενδεικτικό της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί πλέον στα νησιά είναι ότι την τελευταία εβδομάδα στο λιμάνι της Μυτιλήνης συχνός είναι ο εντοπισμός μεταναστών, οι οποίοι κρυμμένοι μέσα σε φορτηγά και νταλίκες προσπαθούν να επιβιβαστούν στα πλοία της γραμμής για τον Πειραιά. Πριν από κάθε απόπλου τα στελέχη του λιμενικού εντοπίζουν από πέντε έως 10 μετανάστες οι οποίοι στη συνέχεια κρατούνται με προοπτική την επαναπροώθηση τους.

Διαμαρτυρίες στην Τουρκία

Την ίδια ώρα στην Τουρκία πληθαίνουν οι διαμαρτυρίες φορέων συμπεριλαμβανομένων φορέων της αυτοδιοίκησης ενάντια στη χρησιμοποίηση περιοχών της χώρας για την προσωρινή έστω παραμονή επαναπροωθούμενων μεταναστών.

Χθες στο Δικελί πραγματοποιήθηκε διαδήλωση που οργάνωσε ο Δήμος του Δικελί στη διάρκεια της οποίας «υπερασπίσθηκαν ο τουριστικός και αγροτικός χαρακτήρας της περιοχής». Σήμερα όπως έγινε γνωστό η εταιρεία που διαχειρίζεται το λιμάνι του Δικελί ονόματι LIMAK με επιστολή της απαγόρευσε τη χρήση του λιμανιού ως σημείο αποβίβασης επαναπροωθούμενων μεταναστών. Όπως υποστηρίζεται, το επόμενο διάστημα πρόκειται να δέσουν στο λιμάνι του Δικελί 30 κρουαζιερόπλοια κάτι που φυσικά όπως λένε δεν θα γίνει αν αποβιβάζονται επαναπροωθούμενοι μετανάστες. Μέχρι στιγμής δεν έγινε γνωστό ποια είναι η γνώμη της τουρκικής κυβέρνησης σχετικά με τις αιτιάσεις της Τουρκικής εταιρείας.

Εν τω μεταξύ, αν και τοπικοί αξιωματούχοι στο Δικελί,δήλωσαν ότι ετοιμάζουν ένα κέντρο υποδοχής για τους μετανάστες που μεταφέρονται από την Ελλάδα, ωστόσο εικόνες που μετέδωσε το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο NTV την Παρασκευή έδειχναν ένα άδειο οικόπεδο στη θέση όπου θα βρίσκεται το κέντρο υποδοχής.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Milliyet, μέχρι να ετοιμαστεί το κέντρο αυτό, οι πρώτοι μετανάστες μπορούν να φιλοξενηθούν σε αθλητικές εγκαταστάσεις της πόλης.

Νοτιότερα, εργασίες έχουν αρχίσει στο παραθαλάσσιο θέρετρο Τσεσμέ, στη επαρχία της Σμύρνης, απέναντι από το νησί της Χίου, ενός από τους προορισμούς που επέλεξαν πολλοί μετανάστες. Έχει γίνει η εγκατάσταση σωλήνων νερού και ηλεκτρικών καλωδίων σε ένα χώρο 500 τετραγωνικών μέτρων κοντά στο λιμάνι, το οποίο θα χρησιμεύσει ως κέντρο, δήλωσε ο δήμαρχος Μουχιτίν Νταλγίτς στο τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Ανατολή. Στον χώρο αυτό θα υπάρχουν σκηνές στις οποίες οι υπάλληλοι θα μπορούν να προχωρούν στην ταυτοποίηση και καταγραφή των μεταναστών, οι οποίοι στη συνέχεια θα περνούν από υγειονομικό έλεγχο.

Πάντως, η Τουρκική κυβέρνηση φαίνεται πως πιεζόμενη ιδιαίτερα από την Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μέτρα που σκοπό έχουν να αποφορτίσουν σημαντικά τις ροές προς το Αιγαίο. Τις προηγούμενες μέρες αποφασίστηκε η συγκρότηση από την Αστυνομία ειδικής υπηρεσίας με εντολή «μέχρι τον ερχόμενο Ιούνιο να έχει κλείσει το κεφάλαιο ροών προς την Ευρώπη μέσω του Αιγαίου». Η υπηρεσία αυτή συγκροτήθηκε και ήδη με τη χρήση ειδικών δυνάμεων του Στρατού και συγκεκριμένα μονάδων ορεινών καταδρομών έχουν κλείσει διόδους μετακίνησης προς την Κω μέσω της περιοχής του Μπόντρουμ και προς τη βόρεια Λέσβο μέσω του Ακτσάϊ (περιοχή αρχαίας Άσου - Μπεχράμ Καλέ).

Αμφιβολίες για τη νομιμότητα της συμφωνίας

Την ίδια στιγμή, ΟΗΕ και Διεθνής Αμνηστία εκφράζουν αμφιβολίες για τη νομιμότητα του σχεδίου, ενώ η Τουρκία απορρίπτει την έκθεση-κόλαφο της ΔΑ.

Η Άκγυρα προχώρησε σε κατηγορηματική διάψευση της έκθεσης-καταπέλτη της Διεθνούς Αμνηστίας, όπου καταγγέλλεται ότι η Τουρκία έχει στείλει εκατοντάδες σύρους πρόσφυγες πίσω στην εμπόλεμη πατρίδα τους, μία μόλις μέρα πριν τεθεί σε ισχύ το πρόγραμμα επαναπροώθησης προσφύγων και μεταναστών από τα ελληνικά νησιά σε τουρκικό έδαφος.

Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι οι «ισχυρισμοί» της Διεθνούς Αμνηστίας «δεν αντανακλούν με οιοδήποτε τρόπο την πραγματικότητα», προσθέτοντας ότι εξακολουθεί να ακολουθεί πολιτική «ανοιχτής πόρτας» απέναντι στους άμαχους που εγκαταλείπουν τη Συρία.

Η επαναπροώθηση προσφύγων σε περιοχές όπου κινδυνεύουν να πέσουν στα χέρια των διωκτών τους – το αποκαλούμενο «refoulement» – είναι μία από τις πλέον κατάφορες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, και εάν οι καταγγελίες τις Διεθνούς Αμνηστίας επιβεβαιωθούν θα «τορπίλιζαν» τη συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας για τη διαχείριση του προσφυγικού.

Το τουρκικό ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι η Τουρκία φιλοξενεί στο έδαφός της 2,7 εκατομμύρια σύρους πρόσφυγες, το μεγαλύτερο αριθμό εκτοπισμένων παγκοσμίως, γεγονός που καταδεικνύει πως «σέβεται σχολιαστικά την αρχή του να μην γίνεται refoulement».

Σε ανακοίνωσή της την Παρασκευή, η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε πως οι -μεγάλης κλίμακας- εξαναγκαστικές επιστροφές προσφύγων από την Τουρκία στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο Συρία μαρτυρούν τα θανάσιμα λάθη στη συμφωνία για τους πρόσφυγες, που υπέγραψαν η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Νέα έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από την οργάνωση σε επαρχίες στα νότια σύνορα της Τουρκίας, καταδεικνύει ότι οι τουρκικές Αρχές συγκεντρώνουν και απελαύνουν Σύρους πρόσφυγες (σε ομάδες περίπου των 100 ατόμων, περιλαμβανομένων αντδών, γυναικών και παιδιών) στη χώρα τους, σχεδόν σε καθημερινή βάση, από τα μέσα Ιανουαρίου. Την προηγούμενη εβδομάδα, μέσα σε τρεις ημέρες, οι ερευνητές της Διεθνούς Αμνηστίας συγκέντρωσαν πολλαπλές μαρτυρίες για τις -μεγάλης κλίμακας- επιστροφές από την επαρχία Χατάι, επιβεβαιώνοντας μία πρακτική που αποτελεί κοινό μυστικό στην περιοχή.

Όλες οι εξαναγκαστικές επιστροφές στη Συρία είναι παράνομες, βάσει της τουρκικής, ευρωπαϊκής και διεθνούς νομοθεσίας.