Πώς θα υπολογιστούν οι επικουρικές συντάξεις του ΤΕΚΑ

Το σύνολο των κανόνων που θα καθορίσουν, στο μέλλον, το ύψος της επικουρικής σύνταξης όλων των νέων, που εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας για πρώτη φορά, από το 2022 και μετά, ή γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2004 και εφεξής, καθορίζει υπουργική απόφαση, που υπογράφει η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Άννα Ευθυμίου.

Πρόκειται για την απόφαση που  μετατρέπει το Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) από μια γενική μεταρρύθμιση σε ένα συγκεκριμένο, μετρήσιμο σύστημα κανόνων. Οι νέοι ασφαλισμένοι γνωρίζουν πλέον με ποια λογική θα υπολογιστεί η επικουρική τους σύνταξη, ποιες παράμετροι την επηρεάζουν και γιατί το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί τόσο από τις εισφορές και τις αποδόσεις, όσο και από τον χρόνο συνταξιοδότησης.

Η υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ και αφορά το ΤΕΚΑ βάζει για πρώτη φορά με σαφή και δεσμευτικό τρόπο τους κανόνες με τους οποίους θα υπολογίζονται οι επικουρικές συντάξεις των νέων ασφαλισμένων.

Πρόκειται για μια απόφαση-κλειδί, καθώς μετατρέπει σε πρακτικό σύστημα όσα προβλέπει ο νόμος 4826/2021 για τη νέα κεφαλαιοποιητική επικουρική ασφάλιση. Καθορίζει για παράδειγμα, το τεχνικό επιτόκιο, αλλά και το πόσο βαραίνουν κάθε φορά, στον υπολογισμό της παροχής, παράμετροι όπως το φύλο, η ηλικία, το προσδόκιμο ζωής ακόμη και τα προστατευόμενα μέλη.

Να σημειωθεί πως το ΤΕΚΑ αφορά κυρίως τους εργαζόμενους που μπήκαν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας από το 2022 και μετά, καθώς και όσους παλαιότερους επέλεξαν προαιρετικά να ενταχθούν. Σε αντίθεση με το παλιό διανεμητικό σύστημα, όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων πλήρωναν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, στο ΤΕΚΑ κάθε ασφαλισμένος έχει ατομικό κουμπαρά. Σε αυτόν συγκεντρώνονται οι εισφορές του και επενδύονται, ώστε στο τέλος του εργασιακού βίου να μετατραπούν σε επικουρική σύνταξη.

Η υπουργική απόφαση εξηγεί ακριβώς πώς γίνεται αυτή η μετατροπή. Βασική αρχή είναι η λεγόμενη «αρχή της ισοδυναμίας»: το συνολικό ποσό που έχει συσσωρευτεί στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου κατά τη συνταξιοδότηση πρέπει να ισοδυναμεί, σε παρούσα αξία, με το σύνολο των μελλοντικών πληρωμών της σύνταξής του. Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως το κράτος δεν «υπόσχεται» ένα συγκεκριμένο ποσό σύνταξης, αλλά μετατρέπει τον κουμπαρά σε μηνιαία παροχή με αναλογιστικούς κανόνες

Για τον υπολογισμό της σύνταξης λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένες παράμετροι. Κεντρικό ρόλο παίζει η ηλικία συνταξιοδότησης: όσο νωρίτερα βγει κάποιος στη σύνταξη, τόσο περισσότερα χρόνια θα πρέπει να καταβληθεί η σύνταξη και άρα τόσο μικρότερο θα είναι το μηνιαίο ποσό. Αντίστροφα, όσο αργότερα συνταξιοδοτηθεί, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η μηνιαία παροχή.

Σημαντική είναι και η στατιστική προσδοκώμενη διάρκεια ζωής, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Το ΤΕΚΑ χρησιμοποιεί αναλογιστικούς πίνακες που βασίζονται σε δεδομένα της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής και του e-ΕΦΚΑ, ώστε ο υπολογισμός να γίνεται με ρεαλιστικές παραδοχές για το πόσο διάστημα θα καταβάλλεται η σύνταξη.

Παράλληλα, η απόφαση ορίζει το τεχνικό επιτόκιο προεξόφλησης (3%), δηλαδή το επιτόκιο με το οποίο «μεταφράζονται» οι μελλοντικές πληρωμές σε σημερινές αξίες. Πρόκειται για τεχνική παράμετρο που επηρεάζει άμεσα το ύψος της σύνταξης και αποτελεί βασικό εργαλείο για τη βιωσιμότητα του συστήματος. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το πώς προβλέπεται η αναπροσαρμογή των συντάξεων. Σε αντίθεση με το παλιό σύστημα, οι αυξήσεις στις επικουρικές του ΤΕΚΑ δεν είναι προκαθορισμένες. Δεν συνδέονται αυτόματα ούτε με τον πληθωρισμό ούτε με τους μισθούς. Αντίθετα, αποφασίζονται κάθε φορά με υπουργική απόφαση, μετά από εισήγηση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΤΕΚΑ και με βάση αναλογιστική μελέτη για την οικονομική πορεία του Ταμείου.

Για τις ανάγκες των υπολογισμών, η υπουργική απόφαση θέτει μια υπόθεση ετήσιας αναπροσαρμογής 2%, χωρίς αυτό να αποτελεί εγγυημένη αύξηση. Πρόκειται για τεχνική παραδοχή που χρησιμοποιείται ώστε να καταρτίζονται οι πίνακες μετατροπής, οι οποίοι θα επικαιροποιούνται ανά τριετία ή και νωρίτερα αν υπάρξουν σημαντικές αποκλίσεις από τις προβλέψεις.

Τέλος, η απόφαση προβλέπει ειδικούς κανόνες για τις συντάξεις λόγω θανάτου, διασφαλίζοντας ότι υπάρχει κατώτατο όριο προστασίας, με κρατική εγγύηση, ώστε οι δικαιούχοι να μη βρεθούν με εξαιρετικά χαμηλές παροχές ακόμη και αν ο ασφαλισμένος είχε λίγα χρόνια ασφάλισης.  

Όπως εξηγεί μιλώντας στο euro2day.gr η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου, με την συγκεκριμένη Υπουργική Απόφαση καθορίζεται η τεχνική βάση που χρησιμοποιείται κατά τον υπολογισμό της επικουρικής σύνταξης που καταβάλλει το ΤΕΚΑ.

Χαρακτηρίζει  σημαντικό ότι ο τρόπος υπολογισμού της τεχνικής βάσης έχει εγκριθεί από την Εθνική Αναλογιστική Αρχή, καθώς και με απόφαση του ΔΣ του ΤΕΚΑ κι επισημαίνει πως η απόφαση καθορίζει ένα εκτενές πλαίσιο τεχνικών παραμέτρων για τον υπολογισμό της επικουρικής σύνταξης, όπου περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το φύλο, η ηλικία συνταξιοδότησης, το προσδόκιμο ζωής, το μέσο πλήθος προστατευόμενων  τέκνων.

Αυτές τεχνικές παράμετροι αποτελούν την τεχνική βάση υπολογισμού της επικουρικής σύνταξης όπως ορίζεται στον ιδρυτικό νόμο του ΤΕΚΑ (Ν. 4826/2021). «Με την Υπουργική Απόφαση γίνεται ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς την ορθή, αξιόπιστη και βιώσιμη λειτουργία του ΤΕΚΑ, με στόχο την απρόσκοπτη καταβολή των επικουρικών συντάξεων τόσο των νέων όσο και των μελλοντικών συνταξιούχων αλλά και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού μας συστήματος απέναντι στις προκλήσεις του δημογραφικού», δηλώνει χαρακτηριστικά η κ. Ευθυμίου.

Σχετικά με την υπουργική απόφαση για τον καθορισμό της τεχνικής βάσης υπολογισμού των συντάξεων γήρατος, αναπηρίας και χηρείας του ΤΕΚΑ, ο αναλογιστής και διδάκτορ του Παντείου Πανεπιστημίου Βασίλης Μπέτσης, παρατηρεί ότι το κράτος παρέχει εγγυήσεις όπως επιστροφής εισφορών, κατώτατης σύνταξης αναπηρίας και χηρείας,  το κόστος των οποίων δεν είχε εκτιμηθεί στην ιδρυτική μελέτη του Ν. 4826/2021.  

Επίσης, σημειώνει μια σημαντική παράμετρο της απόφασης, ότι δηλαδή «σε περίπτωση χηρείας μεταβιβάζεται το 50% της σύνταξης στον επιζώντα σύζυγο, σε αντίθεση με την κύρια σύνταξη που μεταβιβάζεται το 70% μετά τον Ν. 4670/2020. Τέλος, παρατηρεί ότι  δεν υπάρχει μηχανισμός αναπροσαρμογής των συντάξεων του ΤΕΚΑ όπως συμβαίνει με την κύρια σύνταξη (50% του πληθωρισμού και 50% της ανάπτυξης) και τις αυξήσεις που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια. «Στο ΤΕΚΑ η αναπροσαρμογή θα προκύπτει ανάλογα με την πορεία των αγορών», εκτιμά.