Συναγερμός ΗΠΑ για τον Κάθετο Διάδρομο

Το μηδενικό ενδιαφέρον για τις τελευταίες δημοπρασίες στον Κάθετο Διάδρομο, η τροφοδοσία της Ουκρανίας μέσω άλλων ανταγωνιστικότερων οδεύσεων, αλλά και οι προειδοποιήσεις της Κομισιόν στις χώρες-μέλη για τον κίνδυνο υπερεξάρτησης από το LNG των ΗΠΑ, ενεργοποιούν τα αμερικανικά αντανακλαστικά.

Η κινητικότητα που ξεδιπλώνεται τόσο σε διπλωματικό επίπεδο με την υπουργική διάσκεψη στις 24 Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον όσο και σε επιχειρηματικό -λέγεται ότι στο παιχνίδι θα εμπλακεί πιο ενεργά η τράπεζα DFC- δεν είναι άσχετη με τον συναγερμό που έχει σημάνει στο αμερικανικό στρατόπεδο. Οι προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί για τον άξονα Νότου - Βορρά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Οι χρήστες τού γυρνούν την πλάτη, η πολωνική και η ουγγρική διαδρομή είναι πολύ πιο ανταγωνιστική για την αποστολή φυσικού αερίου στο Κίεβο, οι «παιδικές ασθένειες» -υψηλές ταρίφες, ρυθμιστικά και φορολογικά ζητήματα- παραμένουν.

Το πρόβλημα ανέδειξε με τα όσα είπε χθες από το Ζάππειο στο πλαίσιο του Athens Energy Summit 2026 ο Τζόσουα Βολτζ, ειδικός απεσταλμένος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, λέγοντας χαρακτηριστικά για τον Κάθετο Διάδρομο ότι «δεν πρόκειται για φιλανθρωπικό έργο, χρειάζεται εμπορικός ρεαλισμός για να πετύχει, όλοι οι συμμετέχοντες πρέπει να βλέπουν σαφές οικονομικό όφελος».

«Αν το έργο δεν είναι βιώσιμο, τότε δεν θα είναι βιώσιμο για κανέναν, από την Ελλάδα έως την Ουκρανία», ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η αμερικανική πλευρά έχει συνειδητοποιήσει ότι το στοίχημα της ενεργειακής κυριαρχίας στη ΝΑ Ευρώπη δεν είναι καθόλου αυτονόητο. Οι φθηνές εμπορικά διαδρομές για τον εφοδιασμό της Ουκρανίας είναι πολλές και το εγχείρημα, που προσώρας δεν χαίρει της ισχυρής στήριξης της Κομισιόν, όπως επισήμανε προ ημερών από το Νταβός ο CEO του AKTOR Αλ. Εξάρχου, χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά.

Η παρουσία στην Αθήνα του ειδικού απεσταλμένου του Αμερικανού υπ. Ενέργειας Κρις Ράιτ, οι αντίστοιχες επισκέψεις που θα κάνει σε άλλες χώρες της περιοχής, καθώς και άλλες ενδείξεις, όπως η προ ημερών ανάρτηση της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκιλφόιλ ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να προμηθεύσουν μαζικά αέριο στην περιοχή μέσω έργων όπως ο Κάθετος Διάδρομος, υποδηλώνουν αυτή την εγρήγορση.

Η συνάντηση του Φεβρουαρίου

Η συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στην αμερικανική πρωτεύουσα σημαίνει ότι θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι όλοι οι εμπλεκόμενοι υπουργοί Ενέργειας των πέντε χωρών της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), μαζί με τον Αμερικανό ομόλογό τους Κρις Ράιτ, για να συζητήσουν τις παθογένειες του άξονα.

Την κινητοποίηση υποδηλώνει επίσης η δέσμευση Βολτζ ότι θα εργαστεί προσωπικά για να πετύχει το εγχείρημα, καθώς και ότι θα κάνει ένα συνεχές monitoring, δηλαδή θα επισκέπτεται -όπως είπε- όλο και πιο συχνά την Αθήνα και τις γειτονικές πρωτεύουσες.

«Θέλουμε ο Κάθετος Διάδρομος να περάσει από τις σταγόνες, στις ροές, και από τις ροές στην πλημμύρα φυσικού αερίου», ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος, ενώ δεν πέρασε απαρατήρητη η αναφορά του στην Κομισιόν και την επικεφαλής της.

«Υπάρχει σαφής δέσμευση από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου», είπε, υπονοώντας στην ουσία τη συμφωνία του καλοκαιριού για τους δασμούς μεταξύ ΕΕ-Τραμπ (περιλαμβάνει τη δέσμευση του μπλοκ για αγορά αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων 750 δισ. δολάρια στην τριετία) και προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν «να βοηθήσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους να πετύχουν αυτόν τον στόχο.

Η γραμμή ότι η ΕΕ ανησυχεί για τον κίνδυνο υπερεξάρτησης από το US LNG προφανώς και δεν περνά απαρατήρητη από την αμερικανική πλευρά και οι πυκνές αυτές εξελίξεις συνδέονται και με την κινητοποίηση των τελευταίων 24ώρων.

Είχαν προηγηθεί προχθές οι προειδοποιήσεις από κορυφαίους Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι μετά τις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία, είναι ακόμη πιο ανησυχητική η όλο και μεγαλύτερη εξάρτηση της ΕΕ από έναν και μόνο προμηθευτή, με τον επίτροπο Γιόργκενσεν να λέει ότι εξετάζεται η προμήθεια περισσότερου LNG από τον Καναδά, το Κατάρ και χώρες της Β. Αφρικής. Δηλώσεις που ίσως υποδηλώνουν μια διαφαινόμενη αλλαγή πλεύσης στο θέμα εκ μέρους της Ευρώπης.

Στο κεφάλαιο της κινητικότητας, τον Φεβρουάριο πρόκειται να εντατικοποιηθούν οι συναντήσεις των Διαχειριστών των πέντε χωρών και ειδικότερα των Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας με την Κομισιόν. Στόχος είναι να δημιουργηθούν ετήσια και χαμηλότερου κόστους προϊόντα, όχι μηνιαία όπως σήμερα, που προσφέρουν επενδυτική ορατότητα σε traders και προμηθευτές, καθώς όσο αυξάνεται η διάρκειά τους τόσο φθηνότερα γίνονται για τον τελικό πελάτη.

Ευρεία συνάντηση με όλους τους εμπλεκόμενους, από τις ΗΠΑ και την Κομισιόν, μέχρι τις τράπεζες (όπως η DFC), τους Ρυθμιστές και τους Διαχειριστές, επιδιώκει και το ΥΠΕΝ για την ανάγκη να τεθούν στο τραπέζι όλα τα προβλήματα -τιμολογιακά, ρυθμιστικά, τεχνικά.