Πιερρακάκης: Υπέρ στοχευμένων και προσωρινών μέτρων το Eurogroup

Τα μέτρα που λαμβάνονται σε αυτή την περίοδο πρέπει να είναι στοχευμένα, δίκαια και αποτελεσματικά... αλλά και να παραμένουν προσωρινά, ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση χωρίς να δημιουργηθούν στο μέλλον νέα, μεγαλύτερα προβλήματα, τόνισε ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά τη συνεδρίαση των υπουργών οικονομικών της ευρωζώνης μέσω τηλεδιάσκεψης. 

Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι η η Ευρώπη είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη από ότι το 2022. 

Πρόσθεσε δε ότι η αβεβαιότητα είναι μεγάλη στην παρούσα φάση, με την ΕΕ να καλείται να παραμείνει σε εγρήγορση και έτοιμη να ανταποκριθεί όπου χρειάζεται. 

Ειδικότερα, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup: 

«Θα έπρεπε να βρισκόμαστε σήμερα στη Λευκωσία, αλλά οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή οδήγησαν στο να πραγματοποιηθεί αυτή η συνεδρίαση μέσω τηλεδιάσκεψης. Εκφράζουμε την αλληλεγγύη και τη στήριξή μας προς τον κυπριακό λαό και την κυπριακή κυβέρνηση και προσβλέπουμε να βρεθούμε εκεί πολύ σύντομα.

Το πρώτο θέμα που συζητήθηκε στο Eurogroup ήταν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και ο οικονομικός της αντίκτυπος στην Ευρώπη. Πρόκειται για μια ανησυχητική κρίση που επηρεάζει την ενέργεια, το εμπόριο, τις τιμές και συνολικά τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας. Για εμάς, αυτό σημαίνει αυξημένη επαγρύπνηση, συντονισμό και ετοιμότητα να στηρίξουμε τις κοινωνίες μας. Στη σημερινή συζήτηση συμμετείχε επίσης ο Δρ. Φατίχ Μπορίλ, Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος μας ενημέρωσε για τις πρόσφατες εξελίξεις και τις προοπτικές στις αγορές ενέργειας.

Έναν μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, οι επιπτώσεις της αρχίζουν ήδη να περνούν στην πραγματική οικονομία. Οι επιχειρήσεις το διαπιστώνουν στο λειτουργικό τους κόστος και τα νοικοκυριά στους λογαριασμούς ενέργειας. Αυτό δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και σημαντικούς κινδύνους χαμηλότερης ανάπτυξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το βασικό ζήτημα είναι η διάρκεια και η ένταση της κρίσης, καθώς αυτές θα καθορίσουν το μέγεθος του οικονομικού αντίκτυπου. Η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει σε εγρήγορση και έτοιμη να ανταποκριθεί όπου χρειάζεται. Η κοινή μας ελπίδα είναι η αποκλιμάκωση και η αποφυγή σοβαρών και διαρκών διαταραχών στις ενεργειακές υποδομές και στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Η κατεύθυνση για το πώς πρέπει να αντιδράσουμε έχει ήδη καθοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου, και σήμερα συνεχίσαμε αυτή τη συζήτηση στο Eurogroup, με στόχο τη διαμόρφωση των κατάλληλων πολιτικών για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων.

Η Ευρώπη σήμερα είναι καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι το 2022, κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση. Έχει μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση, έχει ενισχύσει τις ενεργειακές υποδομές της, έχει διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειας και, κυρίως, έχει αποκτήσει εμπειρία στη διαχείριση τέτοιων κρίσεων. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε πλέον να ανταποκριθούμε ταχύτερα, πιο συντονισμένα και πιο αποτελεσματικά.

Ταυτόχρονα, πρέπει να ενεργούμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, παραμένοντας συνεπείς με τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει. Διότι τελικά αυτό είναι που μας επιτρέπει να στηρίζουμε τους πολίτες μας σε δύσκολες στιγμές. Η υγιής δημοσιονομική διαχείριση δίνει σε μια χώρα τη δυνατότητα να προστατεύει την κοινωνία και να επενδύει στο μέλλον της. Είναι αυτό που καθιστά μια οικονομία πιο ανθεκτική απέναντι στις κρίσεις.

Οι επιλογές μας πρέπει να αντανακλούν ισορροπία και υπευθυνότητα. Τα μέτρα που λαμβάνονται σε αυτή την περίοδο πρέπει να είναι στοχευμένα, δίκαια και αποτελεσματικά, με προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πρέπει να εφαρμόζονται γρήγορα, αλλά και να παραμένουν προσωρινά, ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση χωρίς να δημιουργηθούν στο μέλλον νέα, μεγαλύτερα προβλήματα.

Παράλληλα, δεν πρέπει να χάνουμε από το οπτικό μας πεδίο τη συνολική εικόνα. Η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης και η ενεργειακή της ανεξαρτησία αποτελούν στρατηγικούς στόχους, και καμία βραχυπρόθεσμη κρίση δεν πρέπει να μας απομακρύνει από αυτούς. Αντιθέτως, αυτή η κρίση αναδεικνύει τη σημασία της περαιτέρω επένδυσης στην καθαρή ενέργεια, στις υποδομές και στην ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης.

Το Eurogroup διαδραματίζει και θα συνεχίσει να διαδραματίζει βασικό ρόλο στον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών προς αυτή την κατεύθυνση.

Η Ευρώπη καλείται να διαδραματίσει έναν διττό ρόλο: να προστατεύσει τους πολίτες σήμερα και να οικοδομήσει μια πιο ανθεκτική και ανταγωνιστική οικονομία για το αύριο.

Σε αυτό το πλαίσιο, ένα βασικό εργαλείο ανάπτυξης είναι η Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Πρόκειται για το μέσο με το οποίο η Ευρώπη μπορεί να διοχετεύσει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις εντός της ευρωπαϊκής οικονομίας, να χρηματοδοτήσει επιχειρήσεις, την καινοτομία, την πράσινη μετάβαση και τελικά να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.

Ενημερωθήκαμε από τους υπουργούς Οικονομικών των έξι μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ η Κυπριακή Προεδρία παρουσίασε την πρόοδο των νομοθετικών εργασιών για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής εποπτείας. Υπάρχει υψηλό επίπεδο δέσμευσης και συμμετοχής για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, και αυτό αποτελεί θετικό μήνυμα για την ευρωπαϊκή οικονομία και τις επενδύσεις τα επόμενα χρόνια.

Ολοκληρώσαμε τη συνεδρίασή μας συζητώντας τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις ενόψει των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της G7. Ζούμε σε μια περίοδο βαθιών αλλαγών στην παγκόσμια οικονομία, με γεωπολιτικές εντάσεις, μεταβολές στο εμπόριο, στις συναλλαγματικές ισοτιμίες και στις παγκόσμιες οικονομικές ισορροπίες. Είναι σαφές ότι, σε έναν κόσμο που αλλάζει, η ευθύνη για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας δεν μπορεί να βαραίνει μία μόνο περιοχή. Απαιτείται προσαρμογή και υπευθυνότητα από όλες τις μεγάλες οικονομίες.

Η Ευρώπη είναι παρούσα. Και όσο ο κόσμος γίνεται πιο ασταθής, τόσο η Ευρώπη πρέπει να γίνεται πιο ισχυρή. Αυτός είναι ο στόχος των συζητήσεων και του συντονισμού μας στο Eurogroup». 

Απορρίπτει η Κομισιόν «δημοσιονομική χαλάρωση» λόγω πετρελαίου

Η ενημερωτική σημείωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Eurogroup σκιαγραφεί μια σαφή και αυστηρή γραμμή πολιτικής απέναντι στη νέα έξαρση των τιμών ενέργειας, η οποία συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Παρά την αναγνώριση των αυξημένων κινδύνων για την ευρωπαϊκή οικονομία, η Επιτροπή απορρίπτει ρητά την ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής (General Escape Clause – GEC), υπογραμμίζοντας την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει νέα ενεργειακή αναταραχή, με σημαντική αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και πρόσθετο κόστος εισαγωγών που ανήλθε σε περίπου 6 δισ. ευρώ μέσα σε μόλις 17 ημέρες κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Ιράν . Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι τιμές παραμένουν υψηλότερες από τα προ κρίσης επίπεδα, διατηρώντας πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ωστόσο, η Επιτροπή τονίζει ότι, παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για ενεργοποίηση της GEC, καθώς δεν διαπιστώνεται ακόμη «σοβαρή οικονομική ύφεση στην ευρωζώνη ή στην ΕΕ συνολικά» . Η θέση αυτή σηματοδοτεί σαφή διαφοροποίηση από την περίοδο της πανδημίας, όπου η ρήτρα είχε ενεργοποιηθεί.

Κεντρικό επιχείρημα της Επιτροπής είναι ότι η παροχή πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας για ενεργειακά μέτρα:

• θα υπονόμευε την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου,
• θα δημιουργούσε προηγούμενο χαλάρωσης των κανόνων,
• και θα αύξανε τους κινδύνους για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους σε κράτη-μέλη με ήδη υψηλά επίπεδα ελλειμμάτων και χρέους .

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι τα δημοσιονομικά περιθώρια έχουν ήδη επιβαρυνθεί από άλλες προτεραιότητες, όπως η αύξηση των αμυντικών δαπανών και το υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Πέραν της GEC, η Επιτροπή απορρίπτει και τη γενικευμένη χρήση των εθνικών ρητρών διαφυγής (NEC) για ενεργειακά μέτρα. Υπογραμμίζει ότι αυτές:

• προορίζονται για εξαιρετικές και μη ελεγχόμενες καταστάσεις,
• δεν αποτελούν εργαλείο διαχείρισης βραχυπρόθεσμων σοκ,
• και ήδη χρησιμοποιούνται σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. για αμυντικές δαπάνες), επιβαρύνοντας περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά .

Αντί για οριζόντια δημοσιονομική χαλάρωση, η Επιτροπή προκρίνει μια αυστηρά στοχευμένη προσέγγιση πολιτικής, βασισμένη σε τέσσερις αρχές:

• Συμβατότητα με την απανθρακοποίηση
• Αποφυγή αύξησης της ζήτησης ορυκτών καυσίμων
• Προσωρινός χαρακτήρας μέτρων
• Εστίαση στους πλέον ευάλωτους

Η εμπειρία της περιόδου 2022–2023 έδειξε ότι τα γενικευμένα μέτρα στήριξης είχαν υψηλό δημοσιονομικό κόστος (2,2% του ΑΕΠ σωρευτικά) και περιορισμένη αποτελεσματικότητα, καθώς μόλις το 25% κατευθύνθηκε σε ευάλωτες ομάδες.