Το restart στον Κάθετο Διάδρομο και τα επόμενα βήματα

Τις βάσεις για ένα γενναίο «restart» στο Κάθετο Διάδρομο και για ανεβάσει ταχύτητες η μεταφορά αμερικανικού αερίου από την Ελλάδα μέχρι την Ουκρανία, φαίνεται ότι βάζει η χθεσινή συμφωνία των Διαχειριστών της όδευσης με τη Κομισιόν, με το τελευταίο ωστόσο λόγο να τον έχει πάντα η αγορά.

Τα στοιχεία της συμφωνίας εμπνέουν αισιοδοξία ότι θα σπάσει το μέχρι τώρα μοτίβο των αποτυχημένων δημοπρασιών και ότι αντιμετωπίζονται οι πολλές παιδικές ασθένειες της διαδρομής, καθώς οι νέες ταρίφες κατά μήκος του άξονα Νότου - Βορρά «ψαλιδίζονται» έως και 37% από τα σημερινά επίπεδα.

Κυρίως όμως, για πρώτη φορά οι traders και οι προμηθευτές θα μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα για μεταφορά φορτίων που αφορούν χρονική περίοδο 3μηνών έως και 1 έτους, αποκτώντας δηλαδή την απαιτούμενη επενδυτική ορατότητα για να κάνουν ένα μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Τα τωρινά προιόντα στο Κάθετο Διάδρομο είναι μόνο μηνιαίας διάρκειας.

Τα παραπάνω βέβαια θα κριθούν στη πράξη τον Ιούλιο, οπότε και η ώρα της αλήθειας για το «νέο» Κάθετο Διάδρομο, καθώς τότε θα γίνει η πρώτη δημοπρασία με βάση το νέο καθεστώς.

Σε αυτήν, οι χρήστες της διαδρομής θα κληθούν να δεσμεύσουν χωρητικότητα για μεταφορά φορτίων σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, για λογαριασμό των πελατών τους, τα οποία και θα τους παραδώσουν στις 26 Οκτωβρίου, με τη έναρξη δηλαδή του έτους αερίου (gas year) στην Ευρώπη.

Στο αμιγώς τεχνικό πάντα σκέλος, η ανακοίνωση του ΔΕΣΦΑ σημειώνει ότι τα νέα προϊόντα συμμορφώνονται πλήρως με το κεκτημένο της ΕΕ, ενώ για το μεταβατικό διάστημα, δηλαδή μέχρι τον Οκτώβριο, οι πέντε Διαχειριστές των χωρών της διαδρομής (Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας), καλούν τις αντίστοιχες ρυθμιστικές αρχές να εγκρίνουν τη παράταση των σημερινών προϊόντων.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το πλαίσιο βελτιώνεται, γίνεται πιο σταθερό και προβλέψιμο και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την υπογραφή μακροχρόνιων συμβολαίων αμερικανικού LNG από το Νότο προς το Βορρά, που μέχρι σήμερα τα ακούμε αλλά δεν τα βλέπουμε, και τα οποία αποτελούν αναγκαίο όρο για να πάρουν μπροστά οι μεγάλες υποδομές.

Από το να δρομολογηθεί ένα δεύτερο πλωτό τέρμιναλ στο Αιγαίο (FSRU), μέχρι το να ανοίξουν το πορτοφόλι οι τράπεζες, καθώς και για να επεκταθεί το έργο στα Δ. Βαλκάνια, όπως στη Σερβία που ανήκει στη ρωσική σφαίρα επιρροής, όλοι όσοι σκέφτονται να βάλουν χρήματα πάνω στο τραπέζι θέλουν πρώτα να δουν κλειδωμένες μακροχρόνιες συμβάσεις με πελάτες από την Αν. Ευρώπη.

Ταρίφες και σύγκριση με άλλες διαδρομές

Έκτος πάντως από την ευελιξία που συνεπάγεται η δυνατότητα δέσμευσης μεταφοράς φορτίων για διάστημα μέχρι και ενός έτους, η παράμετρος που καθιστά την όδευση πολύ πιο ανταγωνιστική σε σχέση με σήμερα είναι οι ταρίφες διαμετακόμισης.

Σήμερα η ταρίφα για ένα φορτίο που μπαίνει μέσω της Ρεβυθούσας στο Κάθετο Διάδρομο και φτάνει μέχρι την αγορά της Ουκρανίας, είναι γύρω στα 7,6 €/ Μεγαβατώρα μετά τη σχετική έκπτωση των Διαχειριστών. Αντίστοιχα, η τιμή για ένα φορτίο που κάνει την ίδια διαδρομή χρησιμοποιώντας τη πύλη εισόδου «Αμφιτρήτη», δηλαδή το FSRU Αλεξανδρούπολης, είναι 9,6 €/ ΜWh.

Όπως μεταφέρουν στο Εuro2day.gr πηγές του ΔΕΣΦΑ, πλέον η ταρίφα για το φορτίο που θα κάνει τη διαδρομή από το σημείο εξόδου της ελληνικής αγοράς - το λεγόμενο εικονικό σημείο συναλλαγών (Virtual Trading Point) - μέχρι το αντίστοιχο σημείο εισόδου της ουκρανικής, διαμορφώνεται σε λίγο κάτω από τα 6 €/ Μεγαβατώρα.

Τα επίπεδα αυτά είναι από 21% μέχρι και 37% χαμηλότερα από τα σημερινά κόστη διαμετακόμισης της διαδρομής Ελλάδας - Ουκρανίας, όπως δείχνει ο παραπάνω πίνακας (με στοιχεία Διαχειριστών των χωρών της διαδρομής που έχει επεξεργαστεί το ICIS).

Συγκρίνοντας κάνεις τα 6 ευρώ / Μεγαβατώρα με τις ταρίφες που ισχύουν για τις οδεύσεις μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία μέσω άλλων χωρών, προκύπτει ότι ο Κάθετος Διάδρομος γίνεται μια ανταγωνιστική διόδος:

• Μέσω Πολωνίας η μεταφορά αερίου προς την Ουκρανία έχει κόστος διαμετακόμισης ~4.4 €/MWh
• Από τη Κροατία μέσω της Ουγγαρίας ~ 4.7 €/MWh
• Από τη Λιθουανία μέσω Πολωνίας ~ 7.2 €/MWh
• Από τη Γερμανία μέσω Αυστρίας και Σλοβακίας ~ 10.1 €/MWh
• Και από τη Γερμανία μέσω Τσεχίας και Σλοβακίας ~ 9.8 €/MWh

Η αμερικανική πίεση

Στο βασικό ερώτημα, πώς κάμφθηκαν οι ενστάσεις τόσο της Κομισιόν που μέχρι πρότινος επέμενε ότι τα προϊόντα δεν είναι σύννομα με το κοινοτικό δίκαιο, όσο και κάποιων εκ των χωρών της διαδρομής που δεν στήριζαν ιδιαίτερα το project, η απάντηση συνδέεται προφανώς με τις πιέσεις της αμερικανικής πλευράς προς όλες τις κατευθύνσεις.

Πιέσεις που φαίνεται ότι έλαβαν χώρα και στο πλαίσιο της φετινής CERAweek, του μεγαλύτερου ενεργειακού φόρουμ στο κόσμο, στο Χιούστον, όπου συμμετείχαν πολλοί από τους παραπάνω εμπλεκόμενους.

Το γεγονός πάντως ότι υπάρχει συμφωνία δεν σημαίνει και ότι το εγχείρημα έχει την έμπρακτη στήριξη από όλες τις χώρες - μέλη της ΕΕ, όπως είχε υποννοήσει, μιλώντας σε πάνελ της CERAweek, ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, παρουσία της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν Ντίτε Γιούουλ Γιόργκενσεν.

«… Χρειάζεται σταθερότητα (σσ: για να πάρει μπροστά ο Κάθετος Διάδρομος) και χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως και όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο υπουργός.

Το πρώτο και τελευταίο λόγο στο εγχείρημα τον έχει η αγορά, που όπως λένε άνθρωποι του χώρου, πέραν των καλοδεχούμενων αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο για το Κάθετο Διάδρομο θα πρέπει και να πειστεί ότι τα «παράθυρα» για συνέχιση των ροών ρωσικού αερίου θα κλείσουν οριστικά και μετά το φθινόπωρο του 2027, οπότε μπαίνει και επίσημα στοπ στις εισαγωγές από Μόσχα.