Υδρογονάνθρακες: Η ακτινογραφία της γεώτρησης και ο παράγοντας Ιταλία

Αντίστροφα μετρά το ρολόι για τη πρώτη γεώτρηση σε ελληνικές θάλασσες μετά από 40 χρόνια, που αφορά μια δομή 1.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο ΒΔ Ιόνιο, όσο περίπου ολόκληρη η… Αττική, και που στο καλό σενάριο όπου το κοίτασμα αποδειχθεί εμπορικά εκμεταλλεύσιμο, τα έσοδα για το Δημόσιο υπολογίζονται σε 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε βάθος 20 ετών.

Ανεξάρτητα αν αυτό θα επιβεβαιωθεί ή όχι, το μόνο σίγουρο είναι ότι η ώρα της αλήθειας πλησιάζει. Οι ημερομηνίες έχουν «κλειδώσει» και το σουηδικό γεωτρύπανο Stena Drill Max πρόκειται να τρυπήσει το στόχο «Ασωπό 1» στο διάστημα 14-17 Φεβρουαρίου του 2027, όπως είπε χθες ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου.

Αυτό με τη σειρά του σημαίνει, δεδομένου ότι το πρόγραμμα γεωτρήσεων θα είναι διάρκειας 60 ημερών - με εκτιμώμενη ολοκλήρωση μεταξύ 21-27 Απριλίου 2027 σύμφωνα με το πλάνο της Energean, του operator της κοινοπραξίας - ότι τέτοια εποχή του χρόνου πιθανώς να έχουμε μια πρώτη εικόνα για το αν θα έχουν επαληθευτεί οι προσδοκίες.

Το κατά πόσο δηλαδή υπάρχει πράγματι στο ΒΔ Ιόνιο ένα κοίτασμα φυσικού αερίου περίπου 9,5 τρισ. κυβικών ποδιών, όπως έχουν μέχρι τώρα δείξει τα 3D σεισμικά (270 δισ. κυβικών μέτρων) ή ίσο με περίπου 5 δισ. βαρέλια πετρελαίου.

Για να γίνει κατανοητό το πιθανό του μέγεθος, η σημερινή κατανάλωση της Ελλάδας σε φυσικό αέριο δεν ξεπερνά τα 6-7 δισ. κυβικά μέτρα το χρόνο.

Στο θέμα έκανε ειδική μνεία χθες κατά τη τελετή υπογραφής της σύμβασης μεταξύ της κοινοπραξίας και της εταιρείας του γεωτρύπανου Stena Drilling, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Energean, Μαθιός Ρήγας, λέγοντας ότι «η πιθανότητα επιτυχίας της γεώτρησης ανέρχεται στο 16%, ποσοστό που θεωρείται σύνηθες για έργα αυτού του τύπου», φέρνοντας παράλληλα παραδείγματα από τη διεθνή εμπειρία.

Τέτοιο είναι αυτό του Ισραήλ όπου μετά από μια σειρά αρχικών απογοητευτικών προσπαθειών, η ανακάλυψη του κοιτάσματος Λεβιάθαν άλλαξε ριζικά την ενεργειακή εικόνα της χώρας.

Πάνω στην ΑΟΖ με Ιταλία ο στόχος

Η γεωλογική δομή του ΒΔ Ιονίου έχει ωστόσο και μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση, που αφορά το γεγονός ότι ο στόχος «Ασωπός 1» βρίσκεται σχεδόν πάνω στη γραμμή της ΑΟΖ της Ιταλίας, όπως δείχνει ο παρακάτω χάρτης.

Συγκεκριμένα, το αριστερό όριο του «μπλοκ 2», εντός του οποίου έχει εντοπιστεί ο στόχος, εφάπτεται της ιταλικής ΑΟΖ, ενώ σημαντικό μέρος της δομής, όπως αυτή έχει διαπιστωθεί με τις 3D σεισμικές έρευνες, επεκτείνεται στην Ιταλία.

Αυτός είναι και ο λόγος που η Energean έχει υποβάλει αίτημα, για λογαριασμό της κοινοπραξίας, στις αρμόδιες ιταλικές αρχές να της παραχωρηθεί η αντίστοιχη περιοχή (το μικρότερο κόκκινο πολύγωνο, όπως αποτυπώνεται στα αριστερά του χάρτη), χωρίς ακόμη να έχει υπάρξει απάντηση.

Αν και μια τέτοια συζήτηση είναι ακόμη πολύ πρόωρη, καθώς προέχει η έρευνα στο «μπλοκ 2», εντούτοις στο σενάριο που υπάρξει ανακάλυψη στην ελληνική πλευρά και συμβεί κάτι αντίστοιχο και στην ιταλική, η διεθνής πρακτική προβλέπει τη συνεκμετάλλευση.

Αυτό σημαίνει ότι τα δύο μέρη έρχονται σε μεταξύ τους συμφωνία για να καταλήξουν στο πως θα γίνει ο καταμερισμός, σενάριο που ναι μεν δεν είναι της ώρας, ωστόσο δεν αποκλείεται και να συμβεί.

Η ακτινογραφία της γεώτρησης

Στο δια ταύτα της υπόθεσης, οι πρώτες απαντήσεις στο βασικό ερώτημα για το αν η Ελλάδα θα μπει στο χάρτη των χωρών με εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, θα δοθεί σε 300 περίπου μέρες από τώρα, όπως είπε χθες ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου.

«Είναι μια ιστορική στιγμή, γιατί από σήμερα μετράμε σε μήνες, σε μέρες, μετράμε αντίστροφα μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου 2027», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Βήμα σε μια μαραθώνια κούρσα», χαρακτήρισε τη χθεσινή ημέρα ο επικεφαλής της HelleniQ Energy Ανδρέας Σιάμισιης, λέγοντας ότι οι ExxonMobil και Chevron (με τις οποίες ο όμιλος είναι εταίρος σε όλες τις ελληνικές παραχωρήσεις), είναι εταιρείες που μπορούν να προσθέσουν πάρα πολύ μεγάλη αξία στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα έκανε ειδική μνεία στη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας και στον γεωπολιτικό παράγοντα.

Το γεωπολιτικό άλλωστε στίγμα ήταν χθες πασιφανές, καθώς πέραν των επικεφαλής της Energean, Μαθιού Ρήγα, της HelleniQ Energy, Ανδρέα Σιάμισιη και της Stena Drilling, Ερικ Ρονσμπεργκ - ο αντιπρόεδρος της ExxonMobil, Τζον Αρντιλ έστειλε βιντεοσκοπημένο μήνυμα - το παρών στη τελετή έδωσαν οι Πρέσβεις των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκίλφοιλ και της Σουηδίας Χακαν Εμσγκαρντ.

Ακτινογραφώντας τα βασικά στοιχεία γύρω από τη γεώτρηση, η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι:

Η έναρξη της γεωτρήσης το Φλεβάρη του 2027 προϋποθέτει μια σειρά από βήματα: Μέσα στον Απρίλιο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η λεγόμενη Περιβαλλοντική Μελέτη Βάσης (Enviromental Basic Survey) και μέχρι τις 15 Ιουνίου υπολογίζεται ότι θα έχει κατατεθεί στο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, προκειμένου αυτή να έχει εγκριθεί μέχρι τις 15 Νοεμβρίου.

Το γεωτρύπανο Stena Drill Max θα φτάσει σε μέγιστο βάθος 4.622 μέτρων. Δηλαδή σε 840 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας και γύρω στα 4 χλμ κάτω από τον πυθμένα.

Η διάρκεια της γεώτρησης θα είναι 60 ημέρες (Φεβρουάριος- Απρίλιος 2027), στη πλωτή πλατφόρμα θα απασχοληθούν 150-180 άτομα, ενώ το κόστος κυμαίνεται στα 60-70 εκατ ευρώ.

Η γεωλογική δομή έχει έκταση όσο περίπου όλη η… Αττική. Τα 3D σεισμικά δεδομένα που έχουν προηγηθεί στο στόχο δείχνουν ισχυρές ενδείξεις παρουσίας αερίου σε μια γεωλογική επιφάνεια 1.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εφάμιλλη σε έκταση όσο περίπου ολόκληρο το Λεκανοπέδιο.

Ο Ασωπός ανήκει σε μια μέχρι σήμερα ανεξερεύνητη γεωλογική ζώνη, την λεγόμενη προ-Απούλια. Το βασικό γεωλογικό ρίσκο αφορά στο αν η μετανάστευση των υδρογονανθράκων έγινε πριν η μετά τη δημιουργία της γεωλογικής δομής ώστε να «παγιδευτούν» στο κοίτασμα.

Μόνο από τη πρώτη γεώτρηση τα οφέλη για τη τοπική και εθνική οικονομία υπολογίζονται σε 12 εκατομμύρια ευρώ επενδύσεων. Το όφελος για την ελληνική οικονομία και τις ελληνικές επιχειρήσεις επεκτείνεται σε όλη την αλυσίδα (λιμάνια, αεροδρόμια, μεταφορές, logistics, τεχνογνωσία).

Στο καλό σενάριο, της εξεύρεσης κοιτάσματος, η ανάπτυξη μπορεί να γίνει μέσω πλωτής μονάδας παραγωγής, αντίστοιχης με το FPSO της Energean στο Ισραήλ. Πιθανώς να υπάρξουν συνέργειες με το έργο Poseidon και τον αγωγό TAP.

Η έναρξη της παραγωγής θα μπορούσε να ξεκινήσει σε περίπου 3,5 έως 4 χρόνια από τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης.

Η εκτιμώμενη επένδυση υπολογίζεται σε πάνω από 5 δισ. ευρώ σε περίπτωση επιτυχούς αποτελέσματος, κάτι που θα απαιτήσει σειρά επιβεβαιωτικών γεωτρήσεων.