Επεκτείνεται σε Σερβία - Βόρεια Μακεδονία ο Κάθετος Διάδρομος

Την επισημοποίηση της επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου προς τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία σηματοδοτεί η σημερινή συμφωνία των εμπλεκομένων στο project χωρών, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία ενός νέου πλέγματος αγωγών στα Δυτικά Βαλκάνια.

Η πρωτοβουλία, που εντάσσεται και στον ευρύτερο αμερικανικό ενεργειακό σχεδιασμό, αποκτά θεσμική υπόσταση μέσα από τη τετραμερή υπουργική συνάντηση Ελλάδας-Σερβίας-Βόρειας Μακεδονίας-Βουλγαρίας που διεξάγεται σήμερα στην Αθήνα.

Στόχος της συμφωνίας είναι να μπουν οι βάσεις για να πυκνώσουν οι διαδρομές φυσικού αερίου στη περιοχή και να δημιουργηθεί ένα “πολύγωνο” αγωγών, υποδομών και ροών σημαντικών ποσοτήτων αμερικανικού LNG, το οποίο θα καλύπτει σχεδόν το σύνολο των Δ.Βαλκανίων.

Στη πράξη αυτό μεταφράζεται σε μια “ραχοκοκαλιά” αλληλοσυμπληρούμενων έργων που θα ενώνει τους αγωγούς Ελλάδας-Βουλγαρίας, με αυτούς μεταξύ Βουλγαρίας-Σερβίας, που με τη σειρά τους θα επικοινωνούν με το σύστημα Σερβίας- Β.Μακεδοανίας, το οποίο θα συνδέεται με το σκέλος Β.Μακεδονίας - Ελλάδας.

Το σχετικό μνημόνιο συνεργασίας πρόκειται να υπογράψουν σήμερα οι υπουργοί Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρος Παπασταύρου, της Σερβίας, Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, της Βόρειας Μακεδονίας, Σάνια Μποζίνοφσκα, και της Βουλγαρίας, Ίβα Πέτροβα.

Στη πολυπληθή συνάντηση των Αθηνών θα παρευρίσκονται επίσης η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΔΕΣΦΑ Μαρία Σφερούτσα, ο CEO του ΑΔΜΗΕ Μανούσος Μανουσάκης, καθώς και επικεφαλής των αρμόδιων Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας.

“Εν ολίγοις στήνεται ένα backbone στη περιοχή μας που θα δημιουργήσει ένα πυκνότερο μεταξύ μας δίκτυο, αντί για τις παράλληλες διαδρομές που ακολουθούσε μέχρι τώρα η ροή του φυσικού αερίου”, σχολιάζει υψηλόβαθμη πηγή του ΥΠΕΝ, που μιλά για ένα εντελώς νέο τοπίο μεταξύ των παραπάνω χωρών.

Καταλύτης η Σερβία

Στη περίπτωση του Βελιγραδίου για παράδειγμα, κρίσιμο ρόλο παίζει ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Σερβίας- Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 144 χιλιομέτρων, μια επένδυση της τάξης των 150 εκατ. ευρώ, οι εργασίες για τον οποίο πρόκειται να ξεκινήσουν το επόμενο διάστημα. Στόχος της σερβικής κυβέρνησης είναι το έργο να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027, ώστε να «κουμπώσει» με τον διασυνδετήριο αγωγό αερίου Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας που αναμένεται να ολοκληρωθεί και αυτός εντός του επόμενου έτους.

Το έργο αυτό αναμένεται να προσφέρει πρόσθετες ποσότητες στο σερβικό σύστημα, μεγαλώνοντας το δίκτυο αγωγών που φέρνουν φυσικό αέριο στη χώρα, η οποία εξαρτάται σήμερα σε μεγάλο βαθμό από τη Gazprom.

Σε αυτή τη νέα δομή κρίσιμος είναι και ο διασυνδετήριος Σερβίας-Βουλγαρίας (IBS) που βρίσκεται σε λειτουργία από το τέλος του 2023, και καθώς «κουμπώνει» με τον ελληνο-βουλγαρικό αγωγό IGB δίνει πρόσβαση στη χώρα σε νέες πηγές τροφοδοσίας. Τόσο σε LNG από τα τερματικά της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, όσο και στο αζέρικο αέριο μέσω του Νότιου Διαδρόμου Αερίου.

Στο θέμα των κομβικών αλλαγών που δρομολογούνται με την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου αναφέρθηκε χθες από το συνέδριο των Financial Times και της Καθημερινής και ο κ. Παπασταύρου, κάνοντας λόγο για μια ιστορική αλλαγή παραδείγματος.

“Μια αλλαγή κουλτούρας. Μεγαλώσαμε μέσα σε μια ιστορία που μας διαφοροποιούσε. Μια ιστορία πολέμων και κάποιες φορές μια ιστορία διαίρεσης ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Και τώρα όλοι οι υπουργοί αυτών των χωρών προβάλλουν το πόσο άρρηκτα συνδεδεμένοι είμαστε", ανέφερε χθες κατά το πάνελ όπου συμμετείχαν επίσης οι ομόλογοι του από Σερβία, Μολδαβία και Β.Μακεδονία, καθώς και η υπ. Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Γεωργίας.

Τα παραπάνω έρχονται σε συνέχεια όσων συμφώνησε πρόσφατα ο ομιλος Aktor με deals σε Αλβανία και Βοσνία, που στην ουσία βάζουν και αυτές τις χώρες στο παιχνίδι των ροών αμερικανικού LNG στη περιοχή, μέσα από μακροχρόνια συμβόλαια, έναρξης εφαρμογής μετά το 2030.

Στη λογική αυτή εντάσσονται και οι νέες συμφωνίες LNG του ομίλου σε Βουλγαρία και Ρουμανία που αναμένονται έως τέλος Ιουλίου, με διαπραγματεύσεις για 4,4 bcm επιπλέον.

Στη πρόσφατη μάλιστα παρουσίαση της Aktor προς τους αναλυτές για τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου, υπήρχε ειδική αναφορά στο γεγονός ότι η ζήτηση για αέριο στην περιοχή από την Ελλάδα και την Αλβανία έως την Ουγγαρία και την Ουκρανία που εκτιμάται σε 56 bcm/έτος - εκ των οποίων τα 20 bcm προέρχονται από τη Ρωσία- δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία για το αμερικανικό LNG, λειτουργώντας ως βασικός κινητήριος μοχλός για τις υποδομές του Κάθετου Διαδρόμου.