Πόσα πληρώνονται οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες

Από τα εργοτάξια και τις βιομηχανικές μονάδες έως τα ξενοδοχεία, τα κέντρα logistics και τις υπηρεσίες φροντίδας, οι επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό που συχνά δεν μπορούν να βρουν στην εγχώρια αγορά.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες έχει μετατραπεί από μια συμπληρωματική λύση σε βασικό μηχανισμό κάλυψης αναγκών, με περισσότερες από 92.000 θέσεις να προβλέπονται για το 2026.

Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια σημαντική πρόκληση. Η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού, η μείωση του οικονομικά ενεργού εργατικού δυναμικού και η αυξημένη ζήτηση προσωπικού σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας έχουν δημιουργήσει ένα μεγάλο κενό εργαζομένων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις, η χώρα μας αντιμετωπίζει έλλειψη περίπου 250.000 εργαζομένων, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την εγχώρια οικονομία. Κάποιες από αυτές θα μπορέσουν να καλυφθούν μέσω των μετακλήσεων εργαζόμενων από τρίτες χώρες. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των συναρμόδιων υπουργείων, για το 2026 προβλέπονται περισσότερες από 92.000 θέσεις μετάκλησης εργαζομένων και επιπλέον 2.000 θέσεις υψηλής εξειδίκευσης.

Και μπορεί για τους Έλληνες επιχειρηματίες, η ανάγκη για κάλυψη των κενών θέσεων να είναι αυτή που κινεί τις διαδικασίες, τι είναι όμως αυτό που καθορίζει τους μισθούς των ξένων εργαζόμενων και τι τους ωθεί να δουλέψουν στην Ελλάδα;

Η WorkInGreece.io, ηλεκτρονική πλατφόρμα η οποία εξειδικεύεται στις μετακλήσεις εργαζομένων, πραγματοποίησε μελέτη, κάποια από τα στοιχεία της οποίας παρουσιάζει το Euro2day.gr, σύμφωνα με την οποία, οι αμοιβές των μετακλητών εργαζομένων δεν καθορίζονται από την εθνικότητά τους αλλά από αντικειμενικά επαγγελματικά κριτήρια, όπως η εμπειρία, οι πιστοποιήσεις, η τεχνική κατάρτιση και οι γλωσσικές δεξιότητες.

Το θεμέλιο πάνω στο οποίο βασίζεται η μισθολογική πολιτική για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες είναι η αρχή «Ίση Αμοιβή για Ίση Εργασία». Σύμφωνα με τη μελέτη, δύο εργαζόμενοι που εκτελούν την ίδια εργασία με τα ίδια προσόντα πρέπει να αμείβονται ισότιμα, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσής τους.

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον μισθό ενός εργαζομένου είναι:

• Προϋπηρεσία και εμπειρία.
• Πιστοποιήσεις επαγγέλματος.
• Γνώση αγγλικής γλώσσας.
• Προηγούμενη εργασιακή εμπειρία σε χώρες της Ευρώπης.
• Εμπειρία σε χώρες του Κόλπου (GCC).
• Διοικητική ή εποπτική εμπειρία.
• Πιστοποιήσεις ποιότητας (QA/QC).

Οι προσαυξήσεις μπορεί να φτάσουν από 5% έως και 30% ανάλογα με τα προσόντα του εργαζομένου.

Η πρωτοποριακή μελέτη διενεργήθηκε σε δείγμα 948 εργαζόμενων από μετάκληση και είναι ίσως η πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια καταγραφής των πραγματικών μισθολογικών δεδομένων ανά ειδικότητα, δεξιότητα και κλάδο απασχόλησης. Πρόκειται για μια έρευνα που δεν φωτίζει μόνο τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, αλλά και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις προκειμένου να προσελκύσουν και να διατηρήσουν το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζονται.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Διευθύνων Σύμβουλος της πλατφόρμας που εξειδικεύεται στις μετακλήσεις, Βαγγέλης Κανελλόπουλος, «για πρώτη φορά επιχειρείται μια συστηματική αποτύπωση των πραγματικών μισθολογικών δεδομένων ανά ειδικότητα και επίπεδο δεξιοτήτων, αναδεικνύοντας ότι η κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας προϋποθέτει σημαντικό οικονομικό κόστος για τις επιχειρήσεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εργοδότες δεν καλούνται μόνο να καλύψουν τις νόμιμες μισθολογικές υποχρεώσεις τους, αλλά και να προσφέρουν ανταγωνιστικά πακέτα αποδοχών και παροχών σε μια διεθνή αγορά εργασίας όπου οι εργαζόμενοι έχουν πλέον πολλαπλές επιλογές.»

Είναι ενδεικτικό ότι οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές κυμαίνονται από περίπου 800 ευρώ για ανειδίκευτες θέσεις σε αποθήκες και οικοδομικές εργασίες, έως και 5.000 ευρώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις για εξειδικευμένους σεφ, κυρίως ασιατικής κουζίνας, που απασχολούνται σε υπερπολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες.

Παράλληλα, σε ειδικές περιπτώσεις, οι αμοιβές μπορούν να φθάσουν ακόμη και τα 4.500 ευρώ για πιστοποιημένα στελέχη διασφάλισης και ελέγχου ποιότητας (QA/QC) υψηλής εξειδίκευσης, με διεθνείς πιστοποιήσεις, εξειδικευμένες μεταπτυχιακές σπουδές και πολυετή διεθνή εμπειρία σε απαιτητικά ενεργειακά έργα.

Η μεγάλη αυτή απόσταση μεταξύ ανειδίκευτης και εξειδικευμένης εργασίας αποτυπώνει την αυξανόμενη αξία των πιστοποιήσεων, της πολυετούς διεθνούς εμπειρίας, της εξειδικευμένης εκπαίδευσης και των τεχνικών δεξιοτήτων στη σύγχρονη ελληνική αγορά εργασίας.

Και πράγματι, η διαδεδομένη αντίληψη ότι οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες συμπιέζουν τους μισθούς δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία. Αντίθετα, η αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό οδηγεί σε μισθολογική αναβάθμιση πολλών επαγγελμάτων και ειδικά στην υψηλή εξειδίκευση. Επίσης η διεθνής ζήτηση από άλλες χώρες της ΕΕ και τη Μέση Ανατολή αυξάνει τις αμοιβές των εργαζομένων.

Στον κατασκευαστικό κλάδο, για παράδειγμα, ο οποίος αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες ελλείψεις προσωπικού, οι αποδοχές παρουσιάζουν εντυπωσιακή διαβάθμιση. Ένας εργάτης οικοδομής αμείβεται με 800 έως 1.350 ευρώ καθαρά τον μήνα, ενώ ένας εξειδικευμένος τεχνίτης σκυροδέματος μπορεί να αμείβεται από 1.050 έως 2.050 ευρώ καθαρά μηνιαίως, ανάλογα με την εμπειρία και την τεχνική του κατάρτιση. Σε εξαιρετική περίπτωση μπορεί να φτάσει και τα 2.600 ευρώ εφόσον έχει πολυετή εμπειρία διαχείρισης συνεργείου ή και εργοταξίου.

Οι υψηλότερες αμοιβές συναντώνται σε ειδικότητες με διεθνείς πιστοποιήσεις. Ένας πιστοποιημένος Ηλεκτροσυγκολητής 6G μπορεί να αμείβεται από 1.500 έως 2.800 ευρώ εφόσον διαθέτει πολυετή εμπειρία (15+ έτη) σε μεγάλα ενεργειακά, πετροχημικά ή βιομηχανικά έργα στη Μέση Ανατολή ή σε άλλες διεθνείς αγορές. Έχει καταγραφεί και εξαιρετική περίπτωση που οι αποδοχές προσεγγίζουν τα 3.300 ευρώ.

Αντίστοιχα ευρήματα καταγράφονται στη βιομηχανία και τη μεταποίηση. Οι βιομηχανικοί εργάτες ξεκινούν από τα 850 ευρώ, όμως οι αμοιβές αυξάνονται σημαντικά όσο αυξάνεται η τεχνική εξειδίκευση και ειδικές απαιτήσεις κλάδου (για παράδειγμα τρόφιμα ή φαρμακευτικές). Οι αμοιβές για χειριστές CNC μηχανημάτων ξεκινούν από 1.100 ευρώ και φτάνουν τα 1.800 ευρώ.

Σε θέσεις ευθύνης, όπως οι Μηχανικοί Παραγωγής με πολυετή προϋπηρεσία και εξειδικευμένες σπουδές οι αμοιβές μπορούν να αγγίξουν τα 3.800 ευρώ μηνιαίως.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τουριστικός κλάδος, όπου οι ανάγκες προσωπικού παραμένουν τεράστιες παρά τη διαρκή αύξηση των αποδοχών τα τελευταία χρόνια. Οι μισθοί των σερβιτόρων κυμαίνονται από 950 έως 1.500 ευρώ ενώ σε εργαζομένους με εξαιρετική εμπειρία μπορεί να φτάσει τα 2.000 ευρώ (σε υπερπολυτελή ξενοδοχεία).

Στις θέσεις υψηλής ευθύνης οι αποδοχές αυξάνονται θεαματικά ειδικά από τη στιγμή που μπορούν να ασκήσουν διοικητικά καθήκοντα. Για παράδειγμα οι αμοιβές Διευθυντή Εστιατορίου κυμαίνονται από 1.800 – 2.500 ευρώ ενώ σε υπερπολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες ή μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα, και εφόσον συνδυάζονται σημαντική διοικητική εμπειρία και ευθύνη μεγάλων ομάδων προσωπικού, οι αποδοχές μπορούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις να προσεγγίσουν τα 4.500 ευρώ.

Σημαντικές ελλείψεις εντοπίζονται και στον τομέα της υγείας και της φροντίδας, ο οποίος επηρεάζεται άμεσα από τη γήρανση του πληθυσμού και τις ελλείψεις στον τομέα της δημόσιας υγείας. Οι φροντιστές ηλικιωμένων αμείβονται από 900 έως 1.700 ευρώ, ανάλογα με την εμπειρία και τις δεξιότητές τους, ενώ οι νοσηλευτές μπορούν να φτάσουν τα 2.800 ευρώ και όσοι διαθέτουν εξειδίκευση σε μονάδες εντατικής θεραπείας έως τα 3.500 ευρώ στην υψηλή εξειδίκευση.

Tα προσόντα

Ένα ακόμη κρίσιμο συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι αμοιβές δεν καθορίζονται από την εθνικότητα αλλά από τα προσόντα. Προϋπηρεσία, γλωσσικές δεξιότητες, επαγγελματικές πιστοποιήσεις, εμπειρία σε ευρωπαϊκές ή αραβικές αγορές εργασίας και γνώση διεθνών προτύπων ποιότητας μπορούν να αυξήσουν τις αποδοχές κατά 5% έως και 30%. Με άλλα λόγια, η αγορά ανταμείβει τις δεξιότητες και όχι την προέλευση του εργαζομένου.

Βέβαια, οι επιχειρήσεις αναζητούν διαφορετικές ειδικότητες ανάλογα με τη χώρα προέλευσης των εργαζομένων. Από την Αίγυπτο προέρχονται κυρίως εργαζόμενοι σε κατασκευές, γεωργικές εργασίες και αλιεία, ενώ από το Μπαγκλαντές και το Πακιστάν προέρχεται σημαντικός αριθμός εργατών για τη βιομηχανία, τις αποθήκες, τα logistics και τον πρωτογενή τομέα.

Οι Φιλιππίνες εξακολουθούν να αποτελούν βασική δεξαμενή προσωπικού για υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων, οικιακής υποστήριξης και υγείας, ενώ από την Ινδία προέρχονται συχνά εργαζόμενοι σε γεωργικές εργασίες, τεχνικά επαγγέλματα και υπηρεσίες εστίασης.

Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται επίσης η ζήτηση προσωπικού από χώρες όπως το Νεπάλ και το Βιετνάμ, κυρίως για ξενοδοχειακές μονάδες, τουριστικές υπηρεσίες και μεταποιητικές δραστηριότητες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η αγορά εργασίας αναπτύσσει σταδιακά εξειδικευμένα κανάλια προσέλκυσης προσωπικού, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε κλάδου και τα επαγγελματικά χαρακτηριστικά που διαθέτουν οι εργαζόμενοι από κάθε χώρα.

Όπως αναδεικνύει και κάτι ακόμη: η μάχη για την προσέλκυση εργαζομένων δεν κρίνεται μόνο στον μισθό. Η παροχή κατοικίας, η κάλυψη μετακινήσεων, η σίτιση, τα αεροπορικά εισιτήρια, τα bonus παραμονής και οι δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία του πακέτου απασχόλησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές όπου το κόστος στέγασης είναι υψηλό, η παροχή κατοικίας αποδεικνύεται εξίσου σημαντική με τον ίδιο τον μισθό.

Αναλυτικά, στο συνολικό πακέτο παροχών, ιδιαίτερα σημαντικά θεωρούνται:

• Παροχή διαμονής.
• Μεταφορά από και προς την εργασία.
• Δωρεάν σίτιση ή κουπόνια γευμάτων.
• Κάλυψη αεροπορικών εισιτηρίων.
• Bonus παραμονής (retention bonus).
• Προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης.
• Εκπαίδευση και μαθήματα ελληνικής γλώσσας.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας, ο μισθός παραμένει το σημαντικότερο κριτήριο επιλογής εργοδότη, όμως η διαμονή και οι υπόλοιπες παροχές επηρεάζουν καθοριστικά την τελική απόφαση των εργαζομένων.