Τα μειωμένα κόστη διαμετακόμισης έναντι άλλων οδεύσεων και κυρίως το γεγονός ότι με το νέο καθεστώς για το Κάθετο Διάδρομο το φυσικό αέριο μπορεί να πωλείται τόσο στις χώρες κατά μήκος της διαδρομής, όσο και να διακλαδώνεται σε άλλες, είναι η αιτία για τα χθεσινά ποσοστά δέσμευσης άνω του 45% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας στο σκέλος Ελλάδας- Βουλγαρίας.
Σε πρώτη ανάγνωση, τα αποτελέσματα των χθεσινών δημοπρασιών, των πρώτων με το νέο πλαίσιο για τον άξονα Νότου - Βορρά, δείχνουν ότι το crash test ήταν θετικό, ότι η ζήτηση όχι μόνο για το προσεχή χειμώνα αλλά και για τα επόμενα χρόνια, δεν συγκρίνεται με το σχεδόν μηδενικό ενδιαφέρον του παρελθόντος και ότι αρχίζει να διαμορφώνεται μια διαφορετική πορεία που μένει φυσικά να εδραιωθεί.
Τρεις είναι οι παράγοντες που υποδηλώνουν αυτή τη τάση.
* Πρώτον, το γεγονός ότι ανοίγει η βεντάλια των χωρών- πελατών του φυσικού αέριου και ότι εκτός από τη Βουλγαρία που φαίνεται ότι θα απορροφήσει και τη μερίδα του λέοντος της δεσμευμένης δυναμικότητας, τμήμα της μπορεί να καταλήξει σε Ρουμανία, Μολδαβία, και από εκεί μέσω των διασυνδέσεων σε Ουγγαρία ή Σλοβακία.
Στο κομμάτι Ελλάδα - Βουλγαρία (Σιδηρόκαστρο - Kulata) μπορεί να δεσμεύθηκε σύμφωνα με το ΔΕΣΦΑ το 45% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας τόσο για το φετινός έτος αερίου (ξεκινά από την 1η Οκτωβρίου 2026), όσο και για την επόμενη 4ετία (μέχρι το 2030), ωστόσο αυτό δεν προδικάζει και τη τελική διαδρομή των φορτίων. Αν και σημαντικό μέρος θα καταναλωθεί πιθανότατα στη βουλγαρική αγορά, ένα άλλο ποσοστό μπορεί να κατευθυνθεί σε άλλους προορισμούς με βάση το νέο καθεστώς.
*Δεύτερον, εκτός από όσους “έπαιζαν” και στις παλαιότερες δημοπρασίες του Κ.Διαδρόμου, όπως η Bulgargaz και η ΔΕΠΑ που σε συντονισμό με την Atlantic SEE LNG Trade, το κοινό σχήμα με τον AKTOR, “έκλεισε” χθες το 59% της δημοπρατούμενης ποσότητας για το φετινό έτος αέριου, το παρών έδωσαν σύμφωνα με τις πληροφορίες και νέα ονόματα. Στις δημοπρασίες λέγεται ότι κλείδωσαν δυναμικότητα και 4-5 νέοι παίκτες που δεν είχαν μέχρι τώρα εμφανιστεί στον άξονα Νότου - Βορρά.
* Τρίτον, υπάρχει υψηλή ζήτηση και στην ετήσια δημοπρασία με αφετηρία την Αμφιτρίτη, το σημείο διασύνδεσης του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου με το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι μεγάλοι έλληνες παίκτες προσπαθούν να κλείσουν δυναμικότητα και η συνολική προσφερόμενη ποσότητα ύψους 35 GWh/ ημέρα δεν επαρκεί, που σημαίνει ότι απαιτούνται επιπλέον όγκοι.
Το ρωσικό αέριο
Τα παραπάνω δεν είναι άσχετα με το γεγονός ότι σύμφωνα με τους εμπλεκόμενους, δεν φαίνεται να υπάρχει ενδιαφέρον για δεσμευμένες ποσότητες φυσικού αερίου από την αγορά της Ουκρανίας. Η τελευταία δείχνει να έχει καλύψει τη ζήτηση για τον επόμενο χειμώνα, όπως υποδηλώνει και η υπολειτουργία το τελευταίο διάστημα του βασικού διασυνδετήριου αγωγού της χώρας με τη Πολωνία.
Στο ερώτημα κατά πόσο αρκούν οι δεσμεύσεις με πελάτες από άλλες χώρες, ώστε να καταστεί βιώσιμος ο Κάθετος Διάδρομος. οι ειδικοί απαντούν ότι αυτό που έχει σημασία είναι το κλείσιμο της χωρητικότητας και όχι το ποιος τη δεσμεύει. "Από μόνη της η δέσμευση δείχνει την «βιωσιμότητα» των εξαγωγών αερίου που εισάγεται στην Ελλάδα", έλεγαν χθες πηγές του ΔΕΣΦΑ.
Και επισημαίνουν έναν ακόμη παράγοντα. Το έτος 2026/2027 θα έχουμε ακόμη ρωσικό αέριο και αρκετοί παίκτες της αγοράς τηρούν στάση αναμονής, θεωρώντας ότι υπάρχει έστω και μια μικρή πιθανότητα να δοθεί μικρή παράταση στην πλήρη διακοπή του.
Και ίσως έχει τη σημασία του ότι σε μια από τις πάμπολλες ετήσιες δημοπρασίες που διεξήχθησαν σήμερα πανευρωπαικά - από το Νότο προς τον Βορρά και από τη Δύση προς την Ανατολή- αυτήν μεταξύ Βουλγαρίας - Τουρκίας, λέγεται ότι στο σημείο διασύνδεσης Strandza - Malkochlar, δεσμεύθηκε το σύνολο του capacity. Είναι γνωστό καιρό τώρα ότι ποσότητες ρωσικού αερίου διοχετεύονται στην ΕΕ “καμουφλαρισμένες” ως τουρκικό.
Τι ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ
Συνοψίζοντας τα όσα ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ για τη κατανομή δυναμικότητας, όχι μόνο για τον επόμενο χρόνο, αλλά και σε βάθος 15ετίας, μέχρι το 2040, στο σημείο διασύνδεσης Ελλάδας- Βουλγαρίας, προκύπτει ότι:
- Στη δημοπρασία για το έτος αερίου 2026-2027 δεσμεύθηκε σχεδόν το 38%, δηλαδή 22 GWh την ημέρα επί συνολικής δημοπρατούμενης ποσότητας 58 Γιγαβατωρών την ημέρα, σε ετήσια πάντα βάση. Από τη ποσότητα αυτή, η ΔΕΠΑ δέσμευσε ένα capacity ίσο με 13 GWh/ημέρα (4,7 TWh σε ετήσια βάση).
- Στις δημοπρασίες για τα επόμενα 4 έτη (2026/2027–2029/2030) δεσμεύτηκε πάνω από το 46% της συνολικής ποσότητας. Αθροίζοντας τις 22 GWh/ ημέρα με τις ποσότητες που ήταν δεσμευμένες από προηγούμενα έτη (και οι οποίες αντιστοιχούν σε 25 GWh/ ημέρα), προκύπτει ένα συνολικό νούμερο 47 GWh σε ημερήσια βάση. Αυτό σημαίνει, όπως λένε πηγές του ΔΕΣΦΑ, ότι έχει “κλείσει” έως και τα τέλη της δεκαετίας το 47% από το σύνολο της ποσότητας που μπορεί να διέλθει από Ελλάδα προς Βουλγαρία και το οποίο είναι κατά μέγιστο 100 GWh ημερησίως (36 TWh).
- Στις δημοπρασίες σε βάθος 15ετιας μέχρι και το 2040 υπήρξαν επίσης σημαντικές δεσμεύσεις. Για το έτος 2030/2031 “κλείστηκε” το 26% της συνολικής ποσότητας, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί δεσμεύσεις δυναμικότητας έως και το έτος αερίου 2040/2041. Τα ποσοστά από το 2031 και μετά είναι μονοψήφια.