Τα μειωμένα κόστη διαμετακόμισης έναντι άλλων οδεύσεων και κυρίως το γεγονός ότι με το νέο καθεστώς για τον Κάθετο Διάδρομο το φυσικό αέριο μπορεί να πωλείται τόσο στις χώρες κατά μήκος της διαδρομής όσο και να διακλαδώνεται σε άλλες, είναι η αιτία για τα χθεσινά ποσοστά δέσμευσης άνω του 45% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας στο σκέλος Ελλάδας - Βουλγαρίας.
Σε πρώτη ανάγνωση, τα αποτελέσματα των χθεσινών δημοπρασιών, των πρώτων με το νέο πλαίσιο για τον άξονα Νότου - Βορρά, δείχνουν ότι το crash test ήταν θετικό, ότι η ζήτηση όχι μόνο για το προσεχή χειμώνα αλλά και για τα επόμενα χρόνια, δεν συγκρίνεται με το σχεδόν μηδενικό ενδιαφέρον του παρελθόντος και ότι αρχίζει να διαμορφώνεται μια διαφορετική πορεία, που μένει φυσικά να εδραιωθεί.
Τρεις είναι οι παράγοντες που υποδηλώνουν αυτή την τάση.
* Πρώτον, το γεγονός ότι ανοίγει η βεντάλια των χωρών-πελατών του φυσικού αέριου και ότι εκτός από τη Βουλγαρία που φαίνεται ότι θα απορροφήσει και τη μερίδα του λέοντος της δεσμευμένης δυναμικότητας, τμήμα της μπορεί να καταλήξει σε Ρουμανία, Μολδαβία, και από εκεί μέσω των διασυνδέσεων σε Ουγγαρία ή Σλοβακία.
Στο κομμάτι Ελλάδα - Βουλγαρία (Σιδηρόκαστρο - Kulata) μπορεί να δεσμεύθηκε, σύμφωνα με τον ΔΕΣΦΑ, το 45% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας τόσο για το φετινό έτος αερίου (ξεκινά από την 1η Οκτωβρίου 2026), όσο και για την επόμενη 4ετία (μέχρι το 2030), ωστόσο αυτό δεν προδικάζει και την τελική διαδρομή των φορτίων. Αν και σημαντικό μέρος θα καταναλωθεί πιθανότατα στη βουλγαρική αγορά, ένα άλλο ποσοστό μπορεί να κατευθυνθεί σε άλλους προορισμούς με βάση το νέο καθεστώς.
* Δεύτερον, εκτός από όσους «έπαιζαν» και στις παλαιότερες δημοπρασίες του Κ. Διαδρόμου, όπως η Metlen και η ΔΕΠΑ, το παρών έδωσαν σύμφωνα με τις πληροφορίες και νέα ονόματα. Στις δημοπρασίες λέγεται ότι εμφανίστηκαν και 4-5 νέοι traders που δεν είχαν μέχρι τώρα παρουσία στον άξονα Νότου - Βορρά.
Σε ό,τι αφορά τους "παλιούς" παίκτες, η μεν Metlen δέσμευσε χθες 20 GWh ημερησίως για πέντε έτη, από την 1η Οκτωβρίου του 2026 έως το 2031, όγκος που αντιστοιχεί σχεδόν στο 50% της συνολικής χωρητικότητας που κατοχυρώθηκε στη χθεσινή διαδικασία.
Συνολικά, οι ποσότητες που δεσμεύθηκαν στο σκέλος Ελλάδα- Βουλγαρία ανήλθαν σε 40 GWh ημερησίως και ήταν περίπου το 46% της συνολικής δημοπρατούμενης δυναμικότητας των 87 GWh/ημέρα.
Στη 2η θέση μετά τη Metlen, κατατάσσεται η ΔΕΠΑ Εμπορίας, που σε συντονισμό με την Atlantic See LNG Trade, εξασφάλισε 13 GWh την ημέρα για τέσσερα χρόνια, από τον Οκτώβριο του 2026 έως το 2030. Τα 7 GWh/ημέρα δεσμεύθηκαν από τρίτους παίκτες.
* Τρίτον, υπάρχει υψηλή ζήτηση και στην ετήσια δημοπρασία με αφετηρία την Αμφιτρίτη, το σημείο διασύνδεσης του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου με το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι μεγάλοι Έλληνες παίκτες προσπαθούν να κλείσουν δυναμικότητα και η συνολική προσφερόμενη ποσότητα ύψους 35 GWh/ ημέρα δεν επαρκεί, που σημαίνει ότι απαιτούνται επιπλέον όγκοι.
Το ρωσικό αέριο
Τα παραπάνω δεν είναι άσχετα με το γεγονός ότι σύμφωνα με τους εμπλεκόμενους, δεν φαίνεται να υπάρχει ενδιαφέρον για δεσμευμένες ποσότητες φυσικού αερίου από την αγορά της Ουκρανίας. Η τελευταία δείχνει να έχει καλύψει τη ζήτηση για τον επόμενο χειμώνα, όπως υποδηλώνει και η υπολειτουργία το τελευταίο διάστημα του βασικού διασυνδετήριου αγωγού της χώρας με την Πολωνία.
Στο ερώτημα κατά πόσο αρκούν οι δεσμεύσεις με πελάτες από άλλες χώρες, ώστε να καταστεί βιώσιμος ο Κάθετος Διάδρομος, οι ειδικοί απαντούν ότι αυτό που έχει σημασία είναι το κλείσιμο της χωρητικότητας και όχι το ποιος τη δεσμεύει. «Από μόνη της η δέσμευση δείχνει την βιωσιμότητα των εξαγωγών αερίου που εισάγεται στην Ελλάδα», έλεγαν χθες πηγές του ΔΕΣΦΑ.
Και επισημαίνουν έναν ακόμη παράγοντα. Το έτος 2026/2027 θα έχουμε ακόμη ρωσικό αέριο και αρκετοί παίκτες της αγοράς τηρούν στάση αναμονής, θεωρώντας ότι υπάρχει έστω και μια μικρή πιθανότητα να δοθεί μικρή παράταση στην πλήρη διακοπή του.
Και ίσως έχει τη σημασία του ότι σε μια από τις πάμπολλες ετήσιες δημοπρασίες που διεξήχθησαν σήμερα πανευρωπαϊκά -από το Νότο προς τον Βορρά και από τη Δύση προς την Ανατολή-, αυτήν μεταξύ Βουλγαρίας - Τουρκίας, λέγεται ότι στο σημείο διασύνδεσης Strandza - Malkochlar δεσμεύθηκε το σύνολο του capacity. Είναι γνωστό καιρό τώρα ότι ποσότητες ρωσικού αερίου διοχετεύονται στην ΕΕ «καμουφλαρισμένες» ως τουρκικό.
Τι ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ
Συνοψίζοντας τα όσα ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ για την κατανομή δυναμικότητας, όχι μόνο για τον επόμενο χρόνο αλλά και σε βάθος 15ετίας, μέχρι το 2040, στο σημείο διασύνδεσης Ελλάδας- Βουλγαρίας, προκύπτει ότι:
Στις δημοπρασίες για τα επόμενα 4 έτη, 2026/2027–2029/2030, δεσμεύτηκε πάνω από το 46% της συνολικής ποσότητας.
Στις δημοπρασίες σε βάθος 15ετίας μέχρι και το 2040 υπήρξαν επίσης σημαντικές δεσμεύσεις. Για το έτος 2030/2031 «κλείστηκε» το 26% της συνολικής ποσότητας, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί δεσμεύσεις δυναμικότητας έως και το έτος αερίου 2040/2041. Τα ποσοστά από το 2031 και μετά είναι μονοψήφια.