Το δρόμο για ένα νέο γύρο παραχωρήσεων στις ελληνικές θάλασσες ανοίγει ο διαγωνισμός για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών στη Δυτική και Νότια Ελλάδα, σε περιοχές για τις οποίες λέγεται ότι υπάρχει ενδιαφέρον από ξένους παίκτες στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Η προκήρυξη δημοσιεύθηκε χθες στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το καινούργιο στοιχείο είναι ότι η διαδικασία ενεργοποιήθηκε κατόπιν επίσημης εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τη PGS Exploration (UK) Ltd., θυγατρική μιας εκ των μεγαλύτερων εταιρειών σεισμογραφικών στον κόσμο.
Η εξέλιξη αποτελεί την ενεργοποίηση της απόφασης του ΥΠΕΝ τον Ιούνιο για τη χαρτογράφηση μέσω σεισμικών ερευνών μιας τεράστιας θαλάσσιας έκτασης, που αφορά πάνω από το μισό ελληνικό θαλάσσιο χώρο και που σύμφωνα με τους ειδικούς προσεγγίζει τα 180-190.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Για να γίνει κατανοητό τι σημαίνουν τα 180-190.000 τ. χλμ., η συνολική έκταση της Ελλάδας είναι 131.957 τ. χλμ. Προφανώς και οι εταιρείες που θα ανταποκριθούν στην πρόσκληση δεν θα σκανάρουν ολόκληρη τη παραπάνω περιοχή.
Σύμφωνα με την προκήρυξη της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), οι ενδιαφερόμενες σεισμογραφικές μπορούν να προτείνουν έρευνες δισδιάστατων (2D) και τρισδιάστατων δεδομένων (3D), στο σύνολο ή σε τμήματα της περιοχής (για τα οποία προφανώς και θα έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από πελάτες τους).
Σεισμικά με το μοντέλο Μανιάτη
Τα δεδομένα θα είναι non-exclusive, δηλαδή θα μπορούν στη συνέχεια να πουληθούν σε εταιρείες υδρογονανθράκων, δημιουργώντας μια νέα βάση γεωλογικής πληροφόρησης για περιοχές που σήμερα είναι είτε παραχωρημένες είτε ελεύθερες.
Το μοντέλο είναι το ίδιο με εκείνο που είχε ακολουθήσει το Δημόσιο κατά τον πρώτο γύρο παραχωρήσεων στις ελληνικές θάλασσες επί υπουργίας Γιάννη Μανιάτη (2012-2013).
Τότε, η νορβηγική PGS, ακολουθώντας το μοντέλο «multiclient data», χρηματοδότησε τη χαρτογράφηση μιας τεράστιας θαλάσσιας έκτασης και εν συνεχεία πούλησε τα σεισμικά δεδομένα (2D ή 3D) σε εταιρείες υδρογονανθράκων, πολλές εκ των οποίων είναι σήμερα παραχωρησιούχοι σε ελληνικά οικόπεδα.
Η προθεσμία υποβολής προσφορών από τις σεισμογραφικές είναι η 12η Νοεμβρίου 2026, και η ΕΔΕΥΕΠ θα επιλέξει τον ανάδοχο με βάση τη νομική του ικανότητα, τη τεχνική επάρκεια, την οικονομική του δυνατότητα, και φυσικά με βάση τη τεχνική και οικονομική του προσφορά. Στο διαγωνισμό μπορούν προφανώς να συμμετάσχουν και άλλοι παίκτες, πέραν της PGS.
Ποιοι είναι οι «μεγάλοι» του χώρου
Εκτός των Νορβηγών, στην κατηγορία των πολύ «μεγάλων» εντάσσονται η γαλλική Viridien (CGG), με τον μεγαλύτερο στόλο σκαφών γεωλογικής έρευνας στον κόσμο, η πολυεθνική Schlumberger (SLB/WesternGeco), από τους κορυφαίους παίκτες στην παροχή υπηρεσιών σε κοιτάσματα πετρελαίου, καθώς και η επίσης νορβηγική Shearwater GeoService.
Κοινός παρονομαστής για το ενδιαφέρον που λέγεται ότι επιδεικνύουν οι σεισμογραφικές για την Ελλάδα είναι το εκτεταμένο πρόγραμμα γεωτρήσεων άνω του 1 δισ. ευρώ που δρομολογείται για τα επόμενα χρόνια στα εννέα θαλάσσια μπλοκ της χώρας.
Τα μπλοκς των Chevron και ExxonMobil
Την επίσημη εκδήλωση ενδιαφέροντος από μεγάλο παίκτη του χώρου είχε “φωτογραφήσει” με δηλώσεις του εδώ και μήνες ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Αρης Στεφάτος, λέγοντας τότε “έχουμε πει (σσ: στις σεισμογραφικές) ότι θέλουμε να ολοκληρώσουμε και τη συνεργασία με τη Chevron για ένα γενικότερο σχεδιασμό, αλλά αυτό δείχνει ότι ο στόχος είναι πολύ συγκεκριμένος και ήδη προετοιμαζόμαστε για την επόμενη μέρα”.
Τα παραπάνω απαντούν πιθανώς και στο ερώτημα για ποιο λόγο ο χάρτης της προκήρυξης περιλαμβάνει, εκτός από ελεύθερες και παραχωρημένες περιοχές, δηλαδή τα αδειοδοτημένα σε Chevron και ExxonMobil οικόπεδα.
Πιθανότατα σε κάποια από τα μπλοκ όπου δεν έχουν γίνει σεισμικά ή αυτά είναι πολύ αραιά, οι δύο εταιρείες, αντί να προκηρύξουν διαγωνισμούς για πλοία, αναμείνουν τη σάρωση, προκειμένου μετά να αγοράσουν τα δεδομένα.
“Σε περίπτωση που οι ερευνητικές σεισμικές εργασίες επεκταθούν σε περιοχές με ενεργές Συμβάσεις Μίσθωσης και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα σε αυτές, η ΕΔΕΥΕΠ οφείλει, πριν τη χορήγηση της σχετικής Άδειας Αναζήτησης, να έχει προηγουμένως εξασφαλίσει την έγγραφη συναίνεση των Μισθωτών”, αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Νέος γύρος παραχωρήσεων
Η σημασία της είδησης δεν περιορίζεται προφανώς σε αυτές καθ’ εαυτές τις έρευνες. Τα παραπάνω μπορεί να αποτελέσουν το έναυσμα για ένα νέο γύρο παραχωρήσεων ή την εκδήλωση ενδιαφέροντος για κάποια περιοχή από παίκτη που θα αγοράσει τα "φρέσκα' δεδομένα ή και για ένα νέο γύρο open door, δηλαδή μιας ανοικτής πρόσκλησης ενδιαφέροντος από το ΥΠΕΝ. Ο όρος σημαίνει ότι μια περιοχή είναι διαθέσιμη σε μόνιμη βάση για όποιον επενδυτή χτυπήσει την πόρτα του Δημοσίου.
Τόσο για αυτές που έχουν επιστραφεί για κάποιο λόγο στην ΕΔΕΥΕΠ, όπως συνέβη με το μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», όσο και για τη χάραξη νέων οικοπέδων που δεν έχουν ποτέ βγει σε διαγωνισμό, κρίνοντας και από την τεράστια προς χαρτογράφηση έκταση.
Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που θα δημιουργηθεί μια “τράπεζα” δισδιάστατων και τρισδιάστατων δεδομένων, προκειμένου να μειωθεί το γεωλογικό και επενδυτικό ρίσκο για τις πετρελαϊκές εταιρείες και να καταστούν πιο ελκυστικές οι ελεύθερες ακόμη περιοχές.