Κάποιοι ασφαλισμένοι μπορούν να δουν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησής τους… να μειώνονται, μέσω της εξαγοράς πλασματικών ετών, ακόμη και χωρίς να ισχύει ως προϋπόθεση η ύπαρξη 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.
Τα νέα δεδομένα για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων ασφάλισης δημιουργούν οι πρόσφατες οδηγίες του ΕΦΚΑ με τις οποίες ξεκαθαρίζεται ότι η προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης δεν αφορά το σύνολο των ασφαλισμένων.
Η διευκρίνιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, αλλά και για ασφαλισμένους των οποίων αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικών ετών είχαν απορριφθεί στο παρελθόν μόνο και μόνο επειδή δεν είχαν συμπληρώσει τη συγκεκριμένη 12ετία.
Πρακτικά, αυτό που διευκρινίζεται από τον ΕΦΚΑ και έχει ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες ασφαλισμένους, είναι ότι τα 3.600 ένσημα δεν αποτελούν καθολικό «κατώφλι» για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων. Πριν από οποιαδήποτε αίτηση εξαγοράς, χρειάζεται έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού και, κυρίως, της συγκεκριμένης κάθε φορά, συνταξιοδοτικής διάταξης που εφαρμόζεται.
Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος συνταξιοδότησης και σε όσους είχαν απορριφθεί στο παρελθόν αποκλειστικά λόγω έλλειψης 3.600 ημερών. Όπως ξεκαθαρίζεται με Γενικό Έγγραφο του ΕΦΚΑ, και αυτοί έχουν πλέον έναν επιπλέον λόγο να επανεξετάσουν την υπόθεσή τους. Εφόσον εμπίπτουν στις προβλεπόμενες κατηγορίες, μπορούν να ζητήσουν νέο έλεγχο από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.
Αναλυτικά, το βασικό που πρέπει να γνωρίζει ένας ασφαλισμένος είναι ότι πριν εξετάσει πόσα πλασματικά έτη μπορεί να αναγνωρίσει, πρέπει να προσδιορίσει με ποια ακριβώς συνταξιοδοτική διάταξη θεμελιώνει το δικαίωμά του. Εκεί βρίσκεται και η κρίσιμη διαφορά.
Σύμφωνα με το Γενικό Έγγραφο του ΕΦΚΑ, οι 3.600 ημέρες ασφάλισης ήτοι 12 έτη, απαιτούνται όταν η συνταξιοδοτική προϋπόθεση που χρησιμοποιεί ο ασφαλισμένος στηρίζεται στο άρθρο 10 του νόμου 3863/2010. Δεν πρόκειται, επομένως, για έναν οριζόντιο κανόνα που εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση αναγνώρισης πλασματικού χρόνου.
Όπως εξηγούν ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση, η απαίτηση των 3.600 ημερών αφορά, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις ασφαλισμένων που υπάγονται στις συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις που τροποποιήθηκαν με τον νόμο 3863/2010 και στη συνέχεια με τον νόμο 3996/2011.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ασφαλισμένοι με 12.000 ημέρες ασφάλισης, γυναίκες με 4.500 ημέρες, μητέρες ή χήροι πατέρες ανηλίκων, καθώς και ασφαλισμένοι με 10.500 ημέρες, από τις οποίες 7.500 στα βαρέα και ανθυγιεινά. Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες, η αξιοποίηση των πλασματικών χρόνων του άρθρου 40 του νόμου 3996/2011 προϋποθέτει τον απαιτούμενο πραγματικό ή προαιρετικό χρόνο των 3.600 ημερών.
Στον αντίποδα, για ασφαλισμένους των οποίων οι συνταξιοδοτικές προϋποθέσεις δεν τροποποιήθηκαν από το άρθρο 10 του νόμου 3863/2010, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι παλαιότερες διατάξεις του νόμου 2084/1992.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτείται κατ’ ανάγκη η συμπλήρωση 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης για την αξιοποίηση συγκεκριμένων πλασματικών χρόνων. Ενδεικτικά, στις κατηγορίες αυτές αναφέρονται άνδρες ασφαλισμένοι στα βαρέα, οικοδόμοι, εργαζόμενοι στους ΟΤΑ, ηθοποιοί, μουσικοί και χορευτές, καθώς και ορισμένες ακόμη ειδικές κατηγορίες. Για την αναγνώριση χρόνου στρατιωτικής υπηρεσίας, πάντως, εξακολουθούν να ισχύουν ειδικές προϋποθέσεις.
Η διευκρίνιση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πρακτική σημασία για όσους είχαν υποβάλει αίτηση αναγνώρισης πλασματικού χρόνου και είχαν λάβει απορριπτική απάντηση. Εφόσον ο μοναδικός λόγος απόρριψης ήταν η έλλειψη των 3.600 ημερών, η υπόθεση μπορεί να ζητηθεί να επανεξεταστεί, εφόσον ο ασφαλισμένος ανήκει σε κατηγορία στην οποία η συγκεκριμένη προϋπόθεση δεν ήταν υποχρεωτική.
Ο ΕΦΚΑ προβλέπει ότι η επανεξέταση μπορεί να γίνει είτε αυτεπάγγελτα από τις υπηρεσίες είτε ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου. Στην πράξη, οι απορριπτικές αποφάσεις που στηρίχθηκαν σε εσφαλμένη εφαρμογή της προϋπόθεσης των 3.600 ημερών χαρακτηρίζονται ως «δυσμενείς διοικητικές πράξεις» που μπορούν να ανακληθούν.
Εφόσον από τον νέο έλεγχο προκύψει ότι ο ασφαλισμένος δικαιούται την αναγνώριση του χρόνου και πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, μπορεί να υπάρξουν και αναδρομικά οικονομικά αποτελέσματα.
Να σημειωθεί ότι, τα πλασματικά έτη μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να προέρχονται από διαφορετικές πηγές. Στις ενδεικτικές κατηγορίες περιλαμβάνονται χρόνοι σπουδών, τέκνων, στρατιωτικής υπηρεσίας, ανεργίας, επιδοτούμενης ασθένειας, κύησης και λοχείας, γονικής ή εκπαιδευτικής άδειας, μαθητείας και κενών ασφάλισης.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι χρόνοι διαθέσιμοι σε όλους τους ασφαλισμένους ούτε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κάθε συνταξιοδοτικό σκοπό.