Σε ισχύ τέθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) χθες το πολυαναμενόμενο χωροταξικό σχέδιο για τις ΑΠΕ, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την πράσινη ενέργεια στη χώρα ενώ οι αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο προκαλούν ανάμεικτες αντιδράσεις στην αγορά.
Από τη μία, κύκλοι από τον τομέα των αιολικών πάρκων μιλούν για αλλαγές που προκαλούν ανησυχία για την ανάπτυξη του κλάδου. Οι κύριες προτάσεις που είχαν καταθέσει κατά τη δημόσια διαβούλευση για το τελικό κείμενο του πλαισίου δεν υιοθετήθηκαν, όπως η χαλάρωση των περιορισμών που τίθενται για περιοχές μεγάλου υψομέτρου (άνω των 1.200 μέτρων).
Ταυτόχρονα, όμως, «πέρασαν» κάποιες από τις δευτερεύουσες προτάσεις όπως η δυνατότητα να προχωρήσουν περισσότερα έργα που βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης, και αλλαγές που αφορούν το repowering των έργων, δηλαδή η αντικατάσταση του υφιστάμενου εξοπλισμού με νεότερο και αποδοτικότερο, πηγές αναφέρουν στο Euro2day.gr.
Από την άλλη, οι πρώτες αντιδράσεις από τον τουρισμό και το real estate είναι πιο θετικές με κύκλους της αγοράς να κάνουν λόγο για ένα νομικό πλαίσιο που βάζει τάξη στην ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Στο ΥΠΕΝ, πηγές αναφέρουν ότι η φιλοσοφία του πλαισίου «στοχεύει στην ισορροπία της ανάπτυξης των ΑΠΕ με σεβασμό στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες».
Πρόκειται για ένα σχέδιο που καθορίζει με σαφήνεια τις περιοχές όπου μπορούν να αναπτύσσονται έργα ΑΠΕ, αλλά και εκείνες που πρέπει να προστατεύονται, όπως δήλωσε και ο Υπουργός Σταύρος Παπασταύρου.
«Συνδυάζουμε την ανάπτυξη των ΑΠΕ με την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών. Σε μία απαιτητική διεθνή συγκυρία, με ιδιαίτερες προκλήσεις, από τις συγκρούσεις που οδηγούν σε αύξηση των τιμών ως τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης,εμείς επενδύουμε στη βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση με κανόνες», πρόσθεσε ο ίδιος.
Μετά την ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού στον τουρισμό και των ΑΠΕ, έρχεται και η σειρά της βιομηχανίας. Πηγές αναφέρουν ότι την επόμενη εβδομάδα ίσως τεθεί σε ισχύ το χωροταξικό σχέδιο για τη βιομηχανία από το ΥΠΕΝ σε συνεργασία με το Υπουργείο Ανάπτυξης.
Εκσυγχρονίζεται το χωροταξικό πλαίσιο
Το νέο πλαίσιο εκσυγχρονίζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις ΑΠΕ που θεσπίστηκε αρχικά το 2008. Οι νέες ρυθμίσεις λαμβάνουν υπόψη τις σύγχρονες περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με μακροπρόθεσμο ορίζοντα την επίτευξη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050.
Θεσπίζονται μια σειρά αλλαγών που αφορούν όλες τις τεχνολογίες των ΑΠΕ. Στα φωτοβολταϊκά εισάγονται ενιαίοι κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα.
Πιο συγκεκριμένα, για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς θεσπίζεται αυστηρό καθεστώς αποκλεισμού σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά, πολιτιστικά και χωρικά περιοχές. Ειδικότερα, δεν επιτρέπεται η εγκατάστασή τους, μεταξύ άλλων, σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις και σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση.
Παράλληλα, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων. Τονίζεται ότι το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.
«Αναστάτωση» για τα αιολικά
Στο μέτωπο των αιολικών πάρκων, υπάρχει μεγάλη αναστάτωση στην αγορά. Τα σημεία του πλαισίου που προβληματίζουν την αγορά αφορούν την απαγόρευση νέων αιολικών εγκαταστάσεων (1) σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων και (2) σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, οι νέοι κανόνες αποκλείουν αιολικά πάρκα από το 61% της επικράτειας, μεταξύ των οποίων βρίσκονται οι πιο ανεμώδεις περιοχές της χώρας. Με τον περιορισμό σχετικά με το μέγεθος των νησιών, επιλέξιμα παραμένουν μόλις 11-13 νησιά (μαζί με Κρήτη, Εύβοια).
Σημειώνεται, επίσης, ότι για νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ., εξαιρέσεις προβλέπονται για κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές ή για λόγους ασφάλειας του συστήματος.
Ακόμα, περιορισμοί εισάγονται για εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού και αναψυχής, για τμήματα ενεργών λατομικών, μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών, για Περιοχές Άνευ Δρόμων και για ακτές κολύμβησης.
Τι γίνεται με τα ήδη αδειοδοτημένα έργα
Ένα ακόμη σημείο του νέου χωροταξικού που δείχνει μια πιο φιλική στάση απέναντι στον τουρισμό είναι η απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών σταθμών στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου ΕΧΠ Τουρισμού.
Ωστόσο ειδικοί αναφέρουν ότι υπάρχει ασάφεια που χρήζει διευκρίνισης από το Υπουργείο για το τι ακριβώς αποτελεί κατηγορία Α και Β στο συγκεκριμένο θέμα.
Σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί, το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει ότι τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια, είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους, πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου σε ΦΕΚ.
«Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύεται η ασφάλεια των επενδύσεων, αποφεύγονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων, ενώ παράλληλα τίθενται οριζόντιοι και ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης για όλες τις νέες εγκαταστάσεις», τονίζει το υπουργείο.