Ανοίγει από σήμερα η βεντάλια του Κάθετου Διαδρόμου, που διευρύνει την εξαγωγική του δυναμικότητα στα Δυτικά Βαλκάνια και επεκτείνεται και επίσημα στη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, αυξάνοντας πλέον τις χώρες της διαδρομής σε εννιά.
Οι εννιά αυτές χώρες πρόκειται να καθίσουν σήμερα στο τραπέζι και να συνυπογράψουν στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου (SEE 2026), μνημόνιο συνεργασίας για την ένταξη στο project της Σερβίας και της Β. Μακεδονίας.
Σε μια συγκυρία όπου η διαδρομή δείχνει να ανεβάζει “στροφές” και η δεσμευμένη δυναμικότητα μέχρι και το 2030 ξεπερνά το 45%, όπως έδειξε και η τελευταία μεγάλη δημοπρασία του Ιουλίου, οι Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου των παραπάνω χωρών, βάζουν σήμερα τις υπογραφές τους για την επέκταση της γεωγραφικής επιρροής του project.
Αν και ο βασικός κορμός του Κάθετου Διαδρόμου παραμένει ο ίδιος, καθώς με αφετηρία την Ελλάδα καταλήγει μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας στην Ουκρανία, η είσοδος στο παιχνίδι της Β. Μακεδονίας και της Σερβίας προσθέτει ένα νέο παρακλάδι, ανοίγοντας το δρόμο για το αμερικανικό και αζέρικο αέριο, και προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Άλλωστε, το project φτάνει πλέον μέχρι και τη Κεντρική Ευρώπη, δηλαδή σε Σλοβακία και Ουγγαρία, οι οποίες φιλοδοξούν τα επόμενα χρόνια να απορροφούν όλο και μεγαλύτερους όγκους αμερικανικού αερίου, μέσω της βασικής όδευσης “Βουλγαρία - Ρουμανία -Μολδαβία” και των συμπληρωματικών της διασυνδέσεων.
Ενόψει της ένταξης των δύο νέων μελών στο Κάθετο Διάδρομο, χθες συναντήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το working group που έχουν συστήσει οι Διαχειριστές των Συστημάτων Φυσικού Αερίου και των 9 χωρών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, με αντικείμενο όλα τα μικρά και μεγάλα ζητήματα που συνδέονται με την επέκταση της διαδρομής.
Από τη συνολική της χωρητικότητα και τις πιθανές επιπλέον επενδύσεις, μέχρι τους νέους συμπιεστές αερίου (compressors) που μπορεί να χρειαστούν, τα πιθανά συνοδά έργα, καθώς και τις τυχόν επιπλέον αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Έχει τη σημασία του ότι τη συνάντηση χαιρέτησε ο Ειδικός Απεσταλμένος του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Joshua Volz, μιλώντας για τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας και της ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών που συμβάλλουν στην οριστική απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω της διαφοροποίησης των πηγών και οδεύσεων.
Στο ερώτημα, πόσες επιπλέον υποδομές απαιτούνται για την επέκταση του Vertical Corridor, οι ειδικοί απαντούν ότι ο βασικός κορμός υπάρχει, και αρκούν στοχευμένες παρεμβάσεις και επενδύσεις, δείχνοντας προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Το working group θα εξετάσει τα δεδομένα και μέχρι τα τέλη του έτους αναμένεται να έχει καταλήξει για τους πόρους που θα απαιτήσουν οι όποιες νέες υποδομές, καθώς και για τις ανάγκες, εφόσον υπάρχουν, σε εμπορικό επίπεδο.
Τα δύο κρίσιμα έργα
Το “τετράγωνο” βέβαια Ελλάδα - Βουλγαρία - Σερβία - Βόρεια Μακεδονία, για να κλείσει και να αποτελέσουν οι νέες χώρες τμήμα του Κ. Διάδρομου στην πράξη και όχι στα λόγια, προϋποθέτει δύο μεγάλα έργα που βρίσκονται σε φάση κατασκευής.
Το ένα είναι ο αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Β. Μακεδονίας που ολοκληρώνεται το 2027, και το δεύτερο ο αγωγός Β. Μακεδονίας - Σερβίας, μέσω του οποίου η τελευταία θα διασυνδεθεί με την Ελλάδα, αποκτώντας πρόσθετη πρόσβαση στον TAP και σε φορτία LNG μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης.
Το πρώτο είναι σε ώριμη φάση κατασκευής και πρόκειται να μπει σε λειτουργία πριν από το τέλος του 2027, ωστόσο στην περίπτωση του project Β. Μακεδονία - Σερβία, τα πράγματα προχωρούν με πολύ πιο αργά βήματα και μέχρι πρότινος παρέμενε σε επίπεδο πολιτικών διακηρύξεων.
Το γεγονός ότι στις 27 Αυγούστου υπεγράφη -παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσοτσκι- η σύμβαση για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του αγωγού για το σκέλος που αφορά τη Βόρεια Μακεδονία (με ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build, που κατασκευάζει και το βορειομακεδονικό σκέλος του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας), προφανώς δεν αποτελεί σύμπτωση.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, μετά και την οριστικοποίηση του εργολάβου, η κατασκευή του έργου θα ξεκινήσει μέσα στο 2027.
Τα παραπάνω σημαίνουν ότι μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης και το τμήμα που θα επιτρέψει στη Σερβία να συνδεθεί μέσω Βόρειας Μακεδονίας με τον ελληνικό «άξονα», γεγονός που με τη σειρά του δίνει άλλη αξία στο πλωτό τέρμιναλ FSRU Αλεξανδρούπολης, το οποίο επισκέφθηκαν χθες οι Διαχειριστές των εννιά χωρών.
Σημειωτέον ότι η Β. Μακεδονία έχει δεσμεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο FSRU, γεγονός που σημαίνει ότι με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας το τέρμιναλ θα γίνει πιο αποδοτικό.
«Όμως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουμε και στον δεύτερο αγωγό, που θα συνδέσει το σύστημα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας με αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σημείο αφετηρίας μιας νέας διαδρομής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία», ανέφερε προ ημερών ο Μιτκόσκι, μιλώντας στο Breitbart News.