«Γνωρίζουμε ότι ο κλάδος δεν έχει καλή εικόνα στην κοινωνία», είπε ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ κ. Απόστολος Πεταλάς. Ο ίδιος σημείωσε: «Η Ελλάδα έχει σήμερα το 78% του εισοδήματος που είχε το 2010, σε πραγματικούς όρους. Αυτό σημαίνει ότι η αίσθηση που έχει η ελληνική κοινωνία, ότι “δεν βγαίνω”, δεν είναι τυχαία.
Η ακρίβεια έχει μεγάλο αντίκτυπο, αλλά πίσω από αυτήν βρίσκεται μια εξέλιξη 15 ετών που σχετίζεται με το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Εκεί κρύβεται το μεγαλύτερο πρόβλημα». Όπως σημείωσε, δεν υπάρχει κάποια μαγική λύση που θα μπορούσε να ανατρέψει άμεσα αυτή την πραγματικότητα.
«Υπάρχουν πολλές μικρές λύσεις που μπορούν να αλλάξουν την κατάσταση, όχι όμως θεαματικά. Αυτό που χρειάζεται είναι η πολιτική να δώσει ένα όραμα στον κόσμο, με ορίζοντα πέντε έως δέκα ετών».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην οικονομική κατάσταση του κλάδου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, η συνολική καταναλωτική δαπάνη στις 35 μεγαλύτερες αλυσίδες διαμορφώθηκε στα 15,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,1 δισ. ευρώ αντιστοιχούσαν στον ΦΠΑ και 13,6 δισ. ευρώ στις καθαρές πωλήσεις.
Σημείωσε ότι το μεικτό περιθώριο διαμορφώνεται στο 26,7% του τζίρου. «Από αυτό πρέπει να καλυφθεί το σύνολο των λειτουργικών εξόδων, που το 2025 έφτασαν τα 3,4 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα προ φόρων ήταν 189 εκατ. ευρώ, δηλαδή μόλις 1,3% του τζίρου», ανέφερε. Για να καταδείξει την περιορισμένη κερδοφορία του κλάδου, σημείωσε: «Εάν μειώναμε τις τιμές 1,3%, το αποτέλεσμα θα ήταν μηδενικό. Θα ήταν βιώσιμος ο κλάδος; Όχι».
Παρά το χαμηλό περιθώριο κέρδους, οι επενδύσεις των επιχειρήσεων εκτιμάται ότι ανήλθαν σε 660 εκατ. ευρώ, ποσό πολλαπλάσιο των κερδών προ φόρων. «Πώς γίνεται ένας κλάδος να επενδύει περίπου τέσσερις φορές πάνω από τα κέρδη που πραγματοποιεί; Είναι βιώσιμο αυτό; Η απάντηση είναι όχι. Όμως οι επιχειρήσεις καταλαβαίνουν ότι είναι υποχρεωμένες να επενδύουν για να έχουν αύριο», είπε ο ίδιος, υπογραμμίζοντας ότι η διαρκής επένδυση δεν αποτελεί επιλογή πολυτέλειας, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης.
«Όλοι ελπίζουν ότι το αύριο θα είναι καλύτερο. Αυτό είναι στην ανθρώπινη φύση. Και οι επιχειρήσεις επενδύουν σήμερα για να εξασφαλίσουν ότι θα είναι παρούσες και αύριο», τόνισε.
Αναλύοντας τη διαχρονική πορεία της κερδοφορίας, υποστήριξε ότι η πίεση στα περιθώρια δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, αλλά καταγράφεται και στις μεγάλες διεθνείς αλυσίδες. «Το λιανεμπόριο τροφίμων σε όλο τον κόσμο έχει δύο μεγάλους εχθρούς, τον πληθωρισμό και την αβεβαιότητα».
Όπως ανέφερε, το περιθώριο κέρδους προ φόρων στην Ελλάδα παραμένει αισθητά χαμηλότερο από το 3%, επίπεδο το οποίο παρουσίασε ως αναγκαίο για την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου. «Είμαστε αρκετά κάτω από την κόκκινη γραμμή. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα. Τα περιθώρια πιέζονται διεθνώς, επειδή τα νοικοκυριά αισθάνονται ότι το αύριο δεν θα είναι απαραίτητα καλύτερο από το σήμερα. Αυτό επηρεάζει το τι αγοράζουν, πόσο αγοράζουν και πώς αγοράζουν», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το κόστος προσωπικού αντιπροσωπεύει το 62,6% των λειτουργικών εξόδων, αποτελώντας μακράν τη μεγαλύτερη κατηγορία δαπάνης. Πέραν της μισθοδοσίας, στις σημαντικότερες επιβαρύνσεις περιλαμβάνονται η ενέργεια, τα ενοίκια, οι μεταφορές, η συντήρηση, η ασφάλεια, η διαφήμιση και οι τραπεζικές προμήθειες.
Τα δημοτικά τέλη και η δυσανάλογη επιβάρυνση
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στα δημοτικά τέλη, υποστηρίζοντας ότι η αύξησή τους έχει δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στις αλυσίδες. «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι επιβαρύνσεις έχουν αυξηθεί υπερβολικά. Και αυτό συμβαίνει ενώ τα σούπερ μάρκετ διαχειρίζονται πλέον μόνα τους ένα πολύ μεγάλο μέρος των αποβλήτων τους».
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το 75% των αποβλήτων των σούπερ μάρκετ διαχειρίζεται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, ενώ μόλις το 25% καταλήγει στο δημοτικό σύστημα αποκομιδής, με διαφοροποιήσεις μεταξύ των αλυσίδων. «Έχουμε κάνει πολλές προσπάθειες και συναντήσεις για το θέμα. Ελπίζω ότι θα βρούμε τρόπο να περιορίσουμε αυτή την επιβάρυνση».
Αναφερόμενος στην ακρίβεια, επιχείρησε να αποσυνδέσει την πορεία των τιμών στα σούπερ μάρκετ από τη συνολική αύξηση του πληθωρισμού τροφίμων. «Πολλοί θεωρούν ότι για τον πληθωρισμό ευθύνονται τα σούπερ μάρκετ. Ανεβαίνει η τιμή της σοκολάτας και φταίει το σούπερ μάρκετ. Γίνεται πόλεμος, ανεβαίνει η τιμή της ενέργειας και πάλι φταίει το σούπερ μάρκετ».
Όπως υποστήριξε, τα πραγματικά στοιχεία πωλήσεων των αλυσίδων δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο είναι χαμηλότερες από τον συνολικό πληθωρισμό τροφίμων. «Ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ συγκρατεί προς τα κάτω τον μέσο πληθωρισμό τροφίμων. Αυτό είναι αποτέλεσμα του ανταγωνισμού, αλλά και του γεγονότος ότι όταν είσαι επώνυμος, ο καταναλωτής σε κρίνει πολύ πιο αυστηρά».
Ειδική αναφορά έκανε στη διάρθρωση της ελληνικής αγοράς, εξηγώντας ότι τα σούπερ μάρκετ αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% των πωλήσεων τροφίμων, έναντι 85% κατά μέσο όρο στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.
«Στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπάρχει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι μη οργανωμένου εμπορίου. Μικρές επιχειρήσεις, μανάβικα, κρεοπωλεία και άλλα σημεία πώλησης, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική επιλογή για τους καταναλωτές».
Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η διαφορετική λειτουργία των μικρών επιχειρήσεων επηρεάζει και την ταχύτητα μετακύλισης των αυξήσεων. «Μια μικρή επιχείρηση, όταν δέχεται αύξηση στην τιμή ενός προϊόντος, την επόμενη ημέρα μπορεί να τη μεταφέρει στον καταναλωτή. Όχι επειδή το θέλει, αλλά επειδή ταυτόχρονα αυξάνονται το ενοίκιο, το ρεύμα και όλα τα υπόλοιπα κόστη της».
Ο κ. Πεταλάς σημείωσε ότι η επόμενη ημέρα του κλάδου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των επιχειρήσεων να συνεχίσουν να επενδύουν, να συγκρατούν το κόστος, να βελτιώνουν τις υπηρεσίες τους και να ανταποκρίνονται στις αυξημένες κοινωνικές προσδοκίες, σε ένα περιβάλλον περιορισμένης αγοραστικής δύναμης και διεθνούς αβεβαιότητας.