Αναγκαία συνθήκη θεωρείται από το Συμβούλιο Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής (ΣΕΕΣ) η εισαγωγή του λιθάνθρακα στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας που θα είναι παρόντα έως το 2015.

Η Έκθεση του ΣΕΕΣ, με την ανάρτηση της οποίας, χθες, εγκαινιάστηκε η λειτουργία της ιστοσελίδας του Συμβουλίου, δεν προβαίνει σε ποσοστιαίες προτάσεις για τις νέες πηγές ηλεκτροπαραγωγής, θεωρεί απευκταία τη χρήση πυρηνικής ενέργειας καθώς δεν είναι αποδεκτή από την ελληνική κοινωνία και επισημαίνει τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι για τους οποίους έχει δεσμευτεί η χώρα απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αν συνεχιστεί το σημερινό σπάταλο και αλόγιστο μοντέλο ενεργειακής κατανάλωσης.

Η Έκθεση αποτελεί, όπως σημειώνει στο εισαγωγικό σημείωμά του ο πρόεδρος του ΣΕΕΣ κ. Ραφαήλ Μωυσής, ένα γενικό σχέδιο δράσης έως το 2020, που προσδιορίζει, υπό συνθήκες ελεύθερης αγοράς, ένα πλαίσιο επιλογών, αφήνοντας τις επενδυτικές αποφάσεις και τα συνεπαγόμενα ρίσκα στις επιχειρήσεις.

Οι στόχοι τους οποίους έχει θέσει η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, με τα λεγόμενα «τρία 20άρια έως το 2020» (μείωση των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και αύξηση του ποσοστού διείσδυσης των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην τελική κατανάλωση) χαρακτηρίζονται «ιδιαίτερα φιλόδοξοι» και επισημαίνεται ότι μπορούν να επιτευχθούν μόνο αν ληφθούν αυστηρά μέτρα για την εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση της ενέργειας σε όλους τους τομείς.

Προσεγγίζοντας το θέμα αυτό ρεαλιστικά το ΣΕΕΣ εκτιμά ότι αποτελέσματα στην εξοικονόμηση και στον ορθολογισμό της χρήσης της ενέργειας θα είναι ορατά και θα επηρεάσουν καθοριστικά την ελαστικότητα μόλις στην τελευταία 5ετία πριν από το 2020, όπως επίσης και η συμβολή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή.

Έως το 2015 η χώρα θα ταλανίζεται με το πρόβλημα της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, έστω κι αν χρησιμοποιηθούν οι εθνικοί ενεργειακοί πόροι, δηλαδή ο λιγνίτης, το υδροδυναμικό και η αιολική και ηλιακή ενέργεια.

Εξ αυτού του λόγου το ΣΕΕΣ θεωρεί αναγκαία τη χρησιμοποίηση εισαγόμενου λιθάνθρακα είτε από τη ΔΕΗ είτε από ιδιωτικές επιχειρήσεις για να καλυφθούν οι ανάγκες έως τότε.

Στην περίοδο περί το 2020 εκτιμάται ότι η ύπαρξη μονάδων λιθάνθρακα θα συμβάλει στην απόσυρση παλαιών λιγνιτικών μονάδων.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι το ΣΕΕΣ χαρακτηρίζει «παρακινδυνευμένα» τα σενάρια κάλυψης των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής χωρίς τη χρήση του λιθάνθρακα και προειδοποιεί ότι κάτι τέτοιο θα ενείχε τον κίνδυνο η χώρα να βρεθεί αντιμέτωπη με καταστάσεις οριακής κάλυψης των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια, αν μάλιστα συνυπολογιστούν και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση προγραμματισμένων επενδύσεων σε ΑΠΕ ή στους αγωγούς φυσικού αερίου.

Βέβαια, το ΣΕΕΣ αναγνωρίζει τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών για τον λιθάνθρακα, ωστόσο εκφράζει την άποψη ότι «η εγκατάσταση τέτοιων μονάδων χρειάζεται τη συναίνεση των πολιτών με δημοκρατικές διαδικασίες, αν η επιλογή των περιοχών γίνει με κριτήρια που συνυπολογίζουν το κοινωνικό κόστος». Με άλλα λόγια, σε περιοχές όπου η εγκατάσταση θα συνάδει προς την περιφερειακή ανάπτυξη ή συντρέχει το πρόβλημα της μεταλιγνιτικής εποχής.

Οι άξονες της Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής, όπως περιγράφονται στην Έκθεση του ΣΕΕΣ, συνοψίζονται στα εξής: 

- Ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού με διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και με παράλληλη ενδυνάμωση του γεωστρατηγικού ρόλου της χώρας στην ευρύτερη περιοχή. 
- Εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση της ενέργειας. 
- Προστασία του περιβάλλοντος και Βιώσιμη Ανάπτυξη, στο πλαίσιο και των διεθνών υποχρεώσεων. 
- Συμβολή του Ενεργειακού Τομέα στην Παραγωγικότητα και στην Ανταγωνιστικότητα της Εθνικής Οικονομίας, στον Υγιή Ανταγωνισμό και στην Ισόρροπη Περιφερειακή Ανάπτυξη.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων του μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού επισημαίνεται η ανάγκη εξοικονόμησης και ορθολογικής χρήσης της ενέργειας, επιτάχυνσης του ρυθμού εγκατάστασης των ΑΠΕ και εξασφάλισης προμήθειας φυσικού αερίου με μακροχρόνιες συμβάσεις.

Σε ό,τι έχει να κάνει ειδικότερα με τις πηγές ηλεκτροπαραγωγής, το μίγμα που προτείνεται είναι το εξής: 

- Λιγνιτικές μονάδες σε μειούμενο ποσοστό λόγω εξάντλησης των κοιτασμάτων. 
- Μονάδες φυσικού αερίου σε ποσοστό που προβλέπεται ότι θα μπορέσει να καλυφθεί από εισαγωγές του καυσίμου βάσει μακροχρόνιων συμβάσεων που πρέπει να διασφαλιστούν. 
- Αξιοποίηση των μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων σε ποσοστό «Limit-up» που προσδιορίζεται από το υπάρχον υδροδυναμικό και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. 
- Αιολικές και φωτοβολταϊκές μονάδες σε ποσοστό επίσης «Limit-up» που προσδιορίζεται από την ανάγκη μη υπέρβασης της αναλογίας μονάδων αιχμής προς θερμοηλεκτρικές μονάδες βάσεως που υπαγορεύει η ευστάθεια του συστήματος.
- Περιορισμένη χρήση μονάδων λιθάνθρακα σε βαθμό και σε περιοχές που θα γίνουν αποδεκτά από τις τοπικές κοινωνίες.

Η Έκθεση δεν προσδιορίζει τα ποσοστά συμμετοχής κάθε πηγής παραπέμποντας στις επιλογές των επιχειρήσεων που θα αναλάβουν και τους αντίστοιχους κινδύνους. Πάντως, περί το 2020 εκτιμάται ισόρροπη χρήση για στερεά καύσιμα, φυσικό αέριο και ΑΠΕ.

Ολόκληρη η Έκθεση βρίσκεται στην ιστοσελίδα του ΣΕΕΣ, www.sees.gov.gr