Επί ματαίω φαίνεται να ψάχνει η κυβέρνηση τον άσο στο καλάθι των περιορισμένων παροχών του Σεπτέμβρη που θα μπορούσε να αμβλύνει τις εντυπώσεις της ακρίβειας και των έκτακτων φορολογικών μέτρων.

Τέτοια είναι η αγωνία της, δε, που έφτασαν ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομίας να συναντηθούν στα… κρυφά, προκειμένου να μην τροφοδοτήσουν νέα σενάρια φοροεπιδρομής και να προστατευτεί ενδεχομένως ο κ. Αλογοσκούφης από τις εσωκομματικές βολές που τον βάρυναν το προηγούμενο διάστημα.

Στις αρχές της εβδομάδας και μετά την επιστροφή Καραμανλή - Αλογοσκούφη στην Αθήνα, αναμενόμενο ήταν να υπάρξει συνάντηση των δύο ανδρών, ιδίως εν όψει της ΔΕΘ και της κατάρτισης του προσχεδίου του προϋπολογισμού. Τέτοια συνάντηση δεν ανακοινώθηκε ποτέ, αλλά πραγματοποιήθηκε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες.

Το πρόβλημα της κυβέρνησης στο πεδίο της οικονομίας άμεσα εδράζεται σε τρία επίπεδα:

Αφενός ο προϋπολογισμός πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο, αφετέρου θεωρείται επιβεβλημένη η αύξηση των φόρων και επιπλέον, σε μια πραγματικά δύσκολη συγκυρία, η κυβέρνηση αδυνατεί να προβεί σε ουσιαστικές παροχές.

Ταμείο κατά της φτώχειας χωρίς… κεφαλή

Ο πρωθυπουργός ανηφορίζει φέτος στη ΔΕΘ όχι μόνο με άδεια ταμεία (προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ η μαύρη τρύπα του προϋπολογισμού), αλλά και με άδεια χέρια. Στις 6 Σεπτεμβρίου με την ομιλία του ο κ. Καραμανλής θα επιμείνει στην επικοινωνιακή τακτική των τελευταίων ετών που δεν θέλει τον πρωθυπουργό να εμφανίζεται με το… σακούλι των παροχών.

Ούτως ή άλλως, βέβαια, το σακούλι φέτος περιλαμβάνει ουσιαστικά μόνο το… φασούλι του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής, το οποίο δεν έχει ακόμα ούτε καν διοικητικό συμβούλιο! Από την άλλη, ο προϋπολογισμός -για την υλοποίηση του οποίου έγιναν εκλογές- εμφανίζει επικίνδυνες αποκλίσεις, η απειλή της επαναφοράς της οικονομίας σε καθεστώς δημοσιονομικής επιτήρησης δίνει το «παρών», ο πληθωρισμός κινείται εκτός ελέγχου και η λαϊκή δυσαρέσκεια επί των οικονομικών προοπτικών βρίσκεται στο ζενίθ.

Η «αξιοπρεπής» λύση επομένως δεν είναι άλλη από μία ομιλία η οποία θα περιγράφει τις δυσκολίες της ελληνικής οικονομίας σε συνάρτηση με τη διεθνή δυσμενή συγκυρία και μέσω της οποίας θα δίνονται διαβεβαιώσεις ότι τα «ηνία» της κατάστασης θα κρατηθούν, με εμμονή στη δημοσιονομική πειθαρχία, στις μεταρρυθμίσεις και στη στήριξη της αναπτυξιακής διαδικασίας.

Για τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα και ειδικότερα για όσους βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας ή το 20% του ελληνικού πληθυσμού, τις παροχές θα φροντίσουν να εξαγγείλουν τα συναρμόδια υπουργεία Οικονομίας, Απασχόλησης και Υγείας τις προσεχείς δύο εβδομάδες, ώστε ο πρωθυπουργός να αποφύγει τα «θα» και να κάνει αναφορά σε μέτρα που ήδη θα έχουν εξαγγελθεί, ενώ με το ίδιο σκεπτικό εντός των επόμενων ημερών κατατίθενται στη Βουλή τα νομοσχέδια που αφορούν:

• Στην ενσωμάτωση των Ειδικών Λογαριασμών στον Προϋπολογισμό.

• Στην καθιέρωση της υποχρέωσης νοσοκομείων, ΟΤΑ και ασφαλιστικών ταμείων να καταρτίζουν προϋπολογισμούς και ισολογισμούς.

• Στη λήψη μέτρων για την προστασία των δανειοληπτών.

Πρόκειται για νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα υποστηρίξουν τόσο το κοινωνικό προφίλ της κυβέρνησης όσο και τη βούλησή της για νοικοκύρεμα των δημοσίων δαπανών.

Τι δίνει - τι «ξεχνά»

Αιχμή του δόρατος των παροχών της κυβέρνησης αποτελεί το Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Συνοχής ή, κατά το κοινώς λεγόμενο, το Ταμείο κατά της Φτώχειας. Μέσω αυτού θα δοθούν στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις με τη μορφή επιδομάτων, περιλαμβανομένου και του πολυσυζητημένου επιδόματος θέρμανσης.

Στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης είναι οι ενισχύσεις να δοθούν μέσω ενός πλέγματος κριτηρίων, στις ασθενέστερες οικονομικά ομάδες του πληθυσμού, κλιμακωτά και με φειδώ. Βασικό κριτήριο θα είναι το ύψος του εισοδήματος, στα 5.500 ευρώ για τον άγαμο ή στα 11.200 ευρώ για τετραμελή οικογένεια, ενώ προβλέπεται και ο συνυπολογισμός γεωγραφικών αλλά και περιουσιακών κριτηρίων. Προτεραιότητα θα έχουν άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες και κάτοικοι «μειονεκτικών» περιοχών.

Το πρόβλημα με το Ταμείο κατά της Φτώχειας είναι ότι δεν έχει καν διοικητικό συμβούλιο, ενώ και σε επίπεδο πόρων στον προϋπολογισμό έχουν εγγραφεί μόλις 100 εκατ. ευρώ, ποσό στο οποίο θα προστεθούν πόροι επιπλέον 500 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις τις οποίες έχει αναλάβει φραστικά ο υπουργός Οικονομίας. 

Εφόσον λοιπόν φέτος διατεθούν συνολικά 600 εκατ. ευρώ σε περίπου 2 εκατ. πολίτες που βρίσκονται κάτω από τα όρια της φτώχειας, μια πρόχειρη διαίρεση μας δείχνει ότι οι έχοντες ανάγκη δεν μπορούν να προσδοκούν τίποτα περισσότερο από 300 ευρώ έκαστος. Εξαιτίας όμως των συμπληρωματικών κριτηρίων, ο αριθμός των τελικών δικαιούχων θα είναι μικρότερος, επομένως -αν υλοποιηθεί ο οικονομικός προϋπολογισμός του Ταμείου- δίνεται η δυνατότητα για κατά τι μεγαλύτερες ενισχύσεις σε ορισμένους.

Το Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Συνοχής θα έχει πόρους που θα φτάσουν σταδιακά τα 2 δισ. ευρώ στη διάρκεια της τριετίας 2008 - 2010. Θα προέλθουν σε ποσοστό 60% απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό, κατά 20% από τα έσοδα τα οποία αντλεί το Δημόσιο από την εισφορά του Ν. 128/1975 που επιβαρύνει τα τραπεζικά δάνεια και κατά 20% από έσοδα ειδικών λογαριασμών.

Όσο για τον διορισμό του Δ.Σ. του Ταμείου αναμένεται εντός των ημερών, με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών. Ο νόμος ορίζει ότι το ΕΤΑΚΣ διοικείται από επταμελές διοικητικό συμβούλιο, ο πρόεδρος του οποίου διορίζεται με απόφαση του υπουργού Οικονομίας. Από τα υπόλοιπα μέλη, δύο ορίζονται από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, δύο από τον υπουργό Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας και δύο από τον υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, «με κριτήριο τις ειδικές γνώσεις και την πολυετή πείρα τους σε θέματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής».

Επόμενο πεδίο-στόχος ανάδειξης κοινωνικής ευαισθησίας οι δανειολήπτες, που μαστίζονται από την άνοδο των επιτοκίων και τις αθέμιτες πρακτικές των τραπεζών. Το νομοσχέδιο που έχει προαναγγείλει ο ίδιος ο πρωθυπουργός από βήματος Βουλής είναι πλέον έτοιμο, συναντά όμως αντιδράσεις από πλευράς τραπεζών που θεωρούν ότι η υφιστάμενη νομοθεσία είναι αυστηρότερη έναντι των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών.

Η κυβέρνηση θα εμφανιστεί να αγνοεί τις πιέσεις -άγνωστο προς το παρόν αν θα δώσει «ανταλλάγματα»- και θα καταθέσει επίσης εντός των ημερών το νομοσχέδιο με το οποίο μεταξύ άλλων θα δίνεται περίοδος χάριτος έως ένα έτος στους δανειολήπτες προκειμένου να επιτύχουν νέο διακανονισμό με την τράπεζα πριν προχωρήσει στην κατάσχεση του ακινήτου, θα θεσπίζονται κανόνες για τη λειτουργία των εισπρακτικών εταιριών, θα απαγορεύονται οι πλειστηριασμοί σε τιμή κατώτερη της αντικειμενικής αξίας και θα διπλασιάζεται -από τα 10.000 ευρώ- το ποσό κάτω του οποίου δεν επιτρέπεται ο πλειστηριασμός μοναδικής κατοικίας.

Κάπου εδώ εξαντλείται η φαρέτρα των κυβερνητικών παροχών. Τέτοια είναι η «πενία» της κυβέρνησης και η αγωνία της να αναδείξει στοιχεία κοινωνικής ευαισθησίας, ώστε έφτασε στο σημείο να ανακοινώσει, διά του υπουργού Υγείας, την Τρίτη και μετά τη συνάντηση του κ. Αβραμόπουλου με τον πρωθυπουργό, τη χορήγηση του πολυτεκνικού επιδόματος στους τρίτεκνους! Πρόκειται για μέτρο το οποίο έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ήδη από τις 29 Ιανουαρίου 2008 και, ακόμα χειρότερα, αποτελούσε προεκλογική δέσμευση της κυβέρνησης προ της κάλπης του 2004!

Λίγο αργότερα, άλλωστε, το 2005, είχε εξαγγείλει και την καθιέρωση Κατώτατης Εθνικής Σύνταξης. Ένα από τα διάφορα σενάρια αφορούσε στην καταβολή ελάχιστης σύνταξης ύψους 550 - 600 ευρώ σε φτωχούς συνταξιούχους των οποίων οι αποδοχές δεν ξεπερνούν την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ (κάτι λιγότερο από 500 ευρώ). Στο ύψος της υφιστάμενης σύνταξης θα αθροιζόταν το ΕΚΑΣ και τη διαφορά έως το ύψος των 550 - 600 ευρώ θα συμπλήρωνε το Ταμείο κατά της Φτώχειας.

Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι το σχέδιο δεν έχει καν μορφοποιηθεί και είναι απίθανο να υλοποιηθεί το 2009. Μένει επομένως στα χαρτιά και πιθανότερο θεωρείται να υπάρξει άμεσα μόνο η διεύρυνση των κλιμακίων του ΕΚΑΣ.

Στα χαρτιά, άλλωστε, κινδυνεύει να μείνει και η πρωθυπουργική εξαγγελία (στις 15 Φεβρουαρίου 2008) για τη δημιουργία ασφαλιστικού «κουμπαρά» ή του Ταμείου Αλληλεγγύης των Γενεών, το οποίο θα χρηματοδοτούνταν από το 10% των εσόδων από αποκρατικοποιήσεις, το 4% των εσόδων από το ΦΠΑ και το 10% των κοινωνικών πόρων που εισρέουν στα Ταμεία.

Θεωρητικά, το Ταμείο θα ενεργοποιούνταν άμεσα για να καλύψει τα ελλείμματα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης από το 2019 και μετά. Με τα προβλήματα όμως που εμφανίζει ο προϋπολογισμός, φαντάζει αδύνατο να διατεθεί 1,6 δισ. ευρώ των εσόδων από ΦΠΑ άμεσα, εκτός κι αν η ενεργοποίηση του Ταμείου αποτελέσει το ιδανικό άλλοθι για την αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ, μόλις πάρει ανάσα ο πληθωρισμός…