Στη σκιά των πολιτικών ισορροπιών που θα διαμορφωθούν το βράδυ των ευρωεκλογών, συνεδριάζουν τη Δευτέρα και την Τρίτη το Ecofin και το Eurogroup και το οικονομικό επιτελείο ελπίζει σε ένα θετικό μήνυμα από την κάλπη (νίκη ή οριακή ήττα), ώστε να δείξει στις Βρυξέλλες ότι διαθέτει την απαραίτητη πολιτική σταθερότητα για να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρξει έντονη αμφισβήτηση της ικανότητας της χώρας μας να διορθώσει τα δημοσιονομικά της προβλήματα.

Φυσικά, το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών έχει να κάνει κυρίως με το κλίμα στο περιθώριο των δύο συμβουλίων και όχι τόσο πολύ με τη θέση που θα πρέπει να αναπτύξει η ελληνική πλευρά.

Διότι, στην πράξη, ακόμα κι αν στις εκλογές της Κυριακής (7/6) τα αποτελέσματα δεν υπάρξουν καταστροφικά για την κυβέρνηση, ο υπουργός Οικονομίας θα πρέπει τη Δευτέρα να παρουσιάσει ένα ρεαλιστικό σχέδιο για να βρεθούν πάνω από 6 δισ. ευρώ και για να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ μέσα σε 18 μήνες, δηλαδή μέχρι το τέλος του 2010.

Θα μπορούσαμε βέβαια, με δεδομένο ότι η Κομισιόν (και όχι μόνο) προβλέπει για την Ελλάδα αρνητική ανάπτυξη περίπου -1% για το 2009, να ζητήσουμε ένα ή και δύο χρόνια παράταση για τη διόρθωση των δημοσιονομικών υπερβάσεων, όπως έχει συμβεί με τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιρλανδία, που πήραν προθεσμία μέχρι το 2012 οι δύο πρώτες και μέχρι το 2013 η τρίτη.

Μάλιστα, μόλις προχθές η Γαλλίδα υπουργός Οικονομικών κ. Κριστίν Λαγκάρντ επανέφερε το θέμα της χαλάρωσης του Συμφώνου Σταθερότητας και ζήτησε, εμμέσως, νέα παράταση για τη χώρα της προκειμένου να μειώσει το έλλειμμά της κάτω από το 3% του ΑΕΠ, από 6% που είναι σήμερα.

Όπως είπε η κ. Λαγκάρντ σε συνέντευξή της στη γερμανική έκδοση των «Financial Times», «θα πρέπει να εξετάσουμε μία ειδική αντιμετώπιση για τα χρέη που προκύπτουν ως συνέπεια της κρίσης». Όμως ο κ. Παπαθανασίου έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να υποβάλει τέτοιο αίτημα, διότι θα έστελνε λάθος μήνυμα στις διεθνείς αγορές και θα υπονόμευε την πιστοληπτική της ικανότητα. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι θα αρνηθούμε το «δωράκι» στο ενδεχόμενο όπου οι Βρυξέλλες κρίνουν ότι πρέπει να μας δώσουν παράταση.

---Ζητούνται τομές

Σε κάθε περίπτωση, ο υπουργός Οικονομίας θα πρέπει τη Δευτέρα στο Ecofin να έχει μαζί του έναν πλήρη και πειστικό φάκελο με το σχέδιο της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης.

Το σχέδιο αυτό, όπως μας έχουν διαμηνύσει οι εταίροι μας, δεν μπορεί να περιλαμβάνει πολλά μέτρα προσωρινής απόδοσης. Δεν μπορεί δηλαδή ο περιορισμός του ελλείμματος να στηρίζεται μόνο σε έκτακτες εισφορές, σε νέο «πάγωμα» των μισθών και των συντάξεων, σε αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης και σε ρύθμιση παλαιών εκκρεμοτήτων (ημιυπαίθριοι και καταπατημένες εκτάσεις).

Αναπόφευκτα, ένα μέρος της προσαρμογής θα στηριχτεί βέβαια και σε τέτοιου είδους μέτρα, τα οποία αναμένεται να ανακοινωθούν μέχρι τα τέλη Ιουνίου και να φέρουν φέτος στα κρατικά ταμεία πάνω από 2,5 δισ. ευρώ. Όμως, οι Βρυξέλλες ζητούν το μεγαλύτερο βάρος του σχεδιασμού να αφορά στις βαθιές τομές στην οικονομία και στις μόνιμες λύσεις.

Δηλαδή, αυτό που ζητά επιτακτικά η Κοινότητα είναι να προχωρήσουμε σε μεταρρυθμίσεις, που θα έπρεπε ήδη να έχουν γίνει, προκειμένου αφενός να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας μας και αφετέρου να περιοριστούν οι δαπάνες του προϋπολογισμού.

Τέτοιου είδους τομές είναι: ο περιορισμός των προσλήψεων στο Δημόσιο και στις ΔΕΚΟ, η εφαρμογή περιοριστικής εισοδηματικής πολιτικής, το άνοιγμα των «κλειστών» επαγγελμάτων, η ενθάρρυνση της μερικής απασχόλησης, η πάταξη της φοροδιαφυγής, η εξυγίανση του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των ασφαλισμένων και η συνέχιση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης.

Πρόκειται δηλαδή για μεγάλες αλλαγές που σε επίπεδο δημοσκοπήσεων έχουν την αποδοχή ενός μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης, αλλά στην πράξη ενδεχομένως να πυροδοτήσουν έντονες αντιδράσεις.

Εάν, λοιπόν, το αποτέλεσμα της κάλπης είναι θετικό για την κυβέρνηση, δηλαδή είτε νίκη είτε ήττα με διαφορά μικρότερη της μονάδας, τότε, όπως εκτιμούν στο υπουργείο Οικονομίας, θα δοθεί το μήνυμα στις Βρυξέλλες ότι υπάρχει η απαιτούμενη πολιτική σταθερότητα για την υλοποίηση ορισμένων από αυτές τις μεταρρυθμίσεις.

Σε διαφορετική περίπτωση, θα πρέπει ο κ. Παπαθανασίου να είναι έτοιμος να υποστεί την έντονη αμφισβήτηση των εταίρων του σχετικά με την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να υλοποιήσει τα μέτρα που σχεδιάζει και τα οποία, έτσι κι αλλιώς, θα επαναξιολογηθούν τον ερχόμενο Οκτώβριο.

* Αναδημοσίευση από το 585ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ", 5 - 9  Ιουνίου 2009.