Σε νάρκη που ενδέχεται να τινάξει στον αέρα τις διαπραγματεύσεις για την τροποποίηση των πέντε συμβάσεων παραχώρησης των εθνικών οδικών αξόνων με στόχο τη μείωση του ύψους των διοδίων κινδυνεύουν να εξελιχθούν οι πρώιμες δηλώσεις του υφυπουργού Υποδομών κ. Γιάννη Μαγκριώτη σχετικά με την προοπτική μείωσης σε ποσοστό άνω του 50% του σημερινού κόστους χρήσης των υπό κατασκευή αυτοκινητοδρόμων.

Οι κοινοπραξίες που έχουν αναλάβει την κατασκευή και τη διαχείριση των οδικών έργων απέφυγαν κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου να προσδιορίσουν το ποσοστό της μείωσης που θα μπορούσαν να αποδεχτούν, σημειώνοντας με έμφαση ότι αυτό δεν είναι δυνατόν να γίνει από τη στιγμή όπου οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

Μάλιστα, κατ’ ιδίαν οι εκπρόσωποι των παραχωρησιούχων δεν δίστασαν να διατυπώσουν την έκπληξη και τη δυσαρέσκειά τους για τις δηλώσεις του υφυπουργού, τονίζοντας ότι ο κ. Μαγκριώτης βιάστηκε να προκαταβάλει το αποτέλεσμα των συζητήσεων.

Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι, πριν αρχίσουν οι συζητήσεις με τους παραχωρησιούχους, στελέχη του υπουργείου Υποδομών έκαναν λόγο για προσπάθεια μείωσης των διοδίων κατά 20% - 25% επί των σημερινών τιμών.

Λίγες ημέρες αργότερα και μεσούσης της διαδικασίας διαπραγμάτευσης ο κ. Μαγκριώτης διπλασίασε το ποσοστό της επικείμενης μείωσης.

Οι δηλώσεις του υφυπουργού Υποδομών έχουν προκαλέσει, όμως, την οργή και των τραπεζικών ιδρυμάτων που χρηματοδοτούν τις πέντε συμβάσεις παραχώρησης, η σύμφωνη γνώμη των οποίων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίησή τους.

Σύμφωνα με στελέχη τραπεζών που εμπλέκονται στη χρηματοδότηση των οδικών έργων, είναι αδύνατον να υπάρξουν μειώσεις στα διόδια της τάξεως του 50%, αφού κάτι τέτοιο θα ακύρωνε επί της ουσίας το μοντέλο χρηματοδότησης στο οποίο συμφώνησαν το ελληνικό δημόσιο, οι παραχωρησιούχοι και τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την υπογραφή των συμβάσεων.

Επισημαίνεται ότι την περίοδο 2006 - 2007, όταν είχαν υπογραφεί οι συμβάσεις παραχώρησης, τα επιτόκια δανεισμού κυμαίνονταν στο 2% - 2,5% ενώ σήμερα αγγίζουν ακόμη και το 7%.

Για τον λόγο αυτόν, εξάλλου, οι εκπρόσωποι των κατασκευαστικών κοινοπραξιών χαρακτηρίζουν «στοίχημα» τη διατήρηση των χαμηλών επιτοκίων του 2007 στις τροποποιημένες συμβάσεις.

Είναι, λοιπόν, επόμενο οι παραχωρησιούχοι να τονίζουν με έμφαση την ανάγκη αποδοχής από τις χρηματοδότριες τράπεζες των νέων όρων στα έργα, ώστε αυτά να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν.

Θα πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι το ΥΠΟΜΕΔΙ υποστηρίζει πως η μείωση των διοδίων θα επιτευχθεί μέσω του περιορισμού των εσόδων της διαχείρισης των οδικών αξόνων που καταλήγουν στα κρατικά ταμεία και τα οποία -ανάλογα με το έργο- κυμαίνονται από 60% έως και 90% για το σύνολο του χρόνου παραχώρησης.

Επισημαίνεται ότι οι κατασκευαστές δεν είναι αντίθετοι στο ενδεχόμενο μειώσεων των διοδίων (εφόσον φυσικά δεν θιγούν τα δικά τους έσοδα) και παραδέχονται ότι σήμερα υπάρχουν αδικίες κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τις μετακινήσεις όσων κατοικούν σε περιοχές απ’ όπου διέρχονται οι αυτοκινητόδρομοι.

Κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, οι εκπρόσωποι των παραχωρησιούχων καταφέρθηκαν εναντίον του κινήματος «Δεν πληρώνουμε», σημειώνοντας ότι βάσει των συμβάσεων τα έσοδα των διοδίων αποτελούν μία από τις τέσσερις πηγές χρηματοδότησης των έργων (τραπεζικά δάνεια, κρατική - κοινοτική συμμετοχή, εισπράξεις διοδίων, ίδια κεφάλαια) και επομένως αποτελούν προϋπόθεση για την υλοποίηση των έργων.

Οι ίδιοι δεν παρέλειψαν, ωστόσο, να εκφράσουν την αισιοδοξία τους για τη θετική έκβαση των διαπραγματεύσεων με το ΥΠΟΜΕΔΙ τις προσεχείς εβδομάδες.

Προς το παρόν, πάντως, οι τράπεζες έχουν διακόψει τη χρηματοδότηση στα τέσσερα από τα πέντε έργα παραχώρησης (εκτός αυτού για την κατασκευή του άξονα Κόρινθος - Τρίπολη - Καλαμάτα), με προσχήματα τις καθυστερήσεις στην εκτέλεση των εργασιών (λόγω απαλλοτριώσεων, αρχαιολογικών ερευνών και μετακινήσεων δικτύων κοινής ωφέλειας), τη μη τήρηση υποχρεώσεων του Δημοσίου (καθυστερεί την επιστροφή ΦΠΑ) αλλά και τη διαφυγή εσόδων εξαιτίας της μείωσης του κυκλοφοριακού φόρτου και του κινήματος «Δεν πληρώνουμε διόδια».

Ζητούν επιτάχυνση διαδικασιών

Όπως είναι φυσικό, τα προβλήματα αυτά έχουν μεταθέσει την ολοκλήρωση των έργων πέραν των χρονοδιαγραμμάτων που προβλέπονται ρητά στις συμβάσεις παραχώρησης.

Σύμφωνα με τους παραχωρησιούχους και υπό την προϋπόθεση ότι θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες των απαλλοτριώσεων και θα αποκατασταθεί η ροή χρηματοδότησης, οι αυτοκινητόδρομοι θα είναι έτοιμοι ένα με δύο χρόνια αργότερα από τις προθεσμίες που προέβλεπαν οι συμβάσεις του 2007.

Στον άξονα Ελευσίνα - Κόρινθος - Πάτρα, έχει παραδοθεί λιγότερο από το 60% των χώρων όπου θα κατασκευαστεί ο αυτοκινητόδρομος, ενώ μέχρι σήμερα έχουν δαπανηθεί 917 εκατ. ευρώ (τα 711 στην κατασκευή), εκ των οποίων τα 188 εκατ. ευρώ προέρχονται από την είσπραξη διοδίων και τα 244 εκατ. ευρώ από την κρατική και κοινοτική συμμετοχή.

Οι επικεφαλής της κοινοπραξίας Ολυμπία Οδός Α.Ε. εκτιμούν ότι η ολοκλήρωση του έργου μετατίθεται χρονικά κατά δύο χρόνια αργότερα, εφόσον όμως επιταχυνθούν οι απαλλοτριώσεις.

Στην Ιόνια Οδό (άξονας Αντίρριο - Ιωάννινα) το ποσοστό των απαλλοτριώσεων ανέρχεται στο 50%, με αποτέλεσμα η ολοκλήρωση του έργου να έχει ήδη μετατεθεί κατά δύο χρόνια αργότερα.

Στον αυτοκινητόδρομο Κεντρικής Ελλάδας (Λαμία - Εγνατία) το ποσοστό των απαλλοτριώσεων διαμορφώνεται σήμερα στο 80,5%, ωστόσο η αναστολή εργασιών στο βόρειο τμήμα του οδικού άξονα κατόπιν προσφυγών στο ΣτΕ (η δίκη έχει οριστεί για τις 16 Νοεμβρίου 2011) και η προοπτική αλλαγής στη χάραξη του δρόμου εμποδίζουν την εξέλιξη των εργασιών.

Σε ό,τι αφορά τον άξονα του ΠΑΘΕ από τον Μαλιακό μέχρι το Κλειδί Ημαθίας, που διαχειρίζεται η κοινοπραξία Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε., έχουν δαπανηθεί έως σήμερα περί τα 800 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 136 εκατ. ευρώ εξασφαλίστηκαν από την καταβολή διοδίων και τα 332 εκατ. ευρώ από την κρατική και κοινοτική συνεισφορά στο έργο. 

Μέχρι στιγμής έχει παραδοθεί στην κοινοπραξία το 90% των χώρων, ενώ έχει εκτελεστεί το 57% των εργασιών.

Αν δεν υπήρχαν εμπόδια και καθυστερήσεις, σύμφωνα με τα στελέχη της Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε., θα είχε πραγματοποιηθεί το 82% του έργου.

Η ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου έχει πάει πίσω χρονικά κατά τουλάχιστον δέκα μήνες.

Τέλος, στον άξονα Κόρινθος - Τρίπολη - Καλαμάτα, έχει ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα το 63% του έργου με δαπάνες που ανήλθαν στα 712 εκατ. ευρώ. Από αυτές, τα 48 εκατ. ευρώ προήλθαν από την είσπραξη διοδίων και τα 137 εκατ. ευρώ από την κρατική - κοινοτική συμμετοχή.

Τα στελέχη της κοινοπραξίας Μορέας Α.Ε. εκτιμούν ότι τον Σεπτέμβριο του 2011 θα έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του τμήματος μέχρι την Καλαμάτα, ενώ η προγραμματισμένη για το 2012 παράδοση του τμήματος Λεύκτρο - Σπάρτη πιθανότατα θα γίνει με καθυστέρηση ενός έτους.