του Γιώργου Μαντέλα *

Με έναν νέο θεσμό, που θα έχει τη μορφή ανεξάρτητης αρχής, ετοιμάζεται να αντικαταστήσει η κυβέρνηση τον Τραπεζικό Μεσολαβητή.

Μολονότι επισήμως αυτό διαψεύδεται, καθώς υποστηρίζεται ότι το νέο όργανο θα έρθει να λειτουργήσει συμπληρωματικά, στην πραγματικότητα ο σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή απόσυρση του Τραπεζικού Μεσολαβητή, ο οποίος, σημειωτέον, διορίζεται από τις ίδιες τις τράπεζες και εξ’ αυτού του λόγου αντιμετωπίζεται με καχυποψία.

Αντιθέτως, ο Συνήγορος του Καταναλωτή, όπως θα ονομάζεται ο νέος θεσμός, θα ορίζεται από το Δημόσιο, χωρίς οι πιστωτικοί οργανισμοί να έχουν κανέναν λόγο κατά την επιλογή του.

Ο ρόλος και οι αρμοδιότητές του προβλέπονται με ακρίβεια σε ειδικό νομοσχέδιο, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή προς συζήτηση στην αρμόδια ομάδα κοινοβουλευτικού ελέγχου. Η ψήφισή του χρονικά τοποθετείται στις αρχές Νοεμβρίου και αναμένεται αμέσως μετά ”να πιάσει δουλειά”.

Η λειτουργία του εκτιμάται ότι θα αποτελέσει ένα σημαντικό πλήγμα για το χρηματοπιστωτικό ”στρατόπεδο”, το οποίο πολέμησε αρκούντως τις αρμοδιότητες του νέου οργάνου. Πάγια θέση των τραπεζών ήταν πως αφού υπάρχει ο Τραπεζικός Μεσολαβητής, κάθε άλλος θεσμός θα περίσσευε.

Ομηρικές μάχες

Με αυτή την αρχή δεν συμφώνησε εξ αρχής η νέα ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης και μάλιστα δόθηκαν ομηρικές μάχες στο κτίριο της πλατείας Κάνιγγος προκειμένου να ”περάσει” η μία ή η άλλη άποψη. Τελικώς, επικράτησε αυτή του ΥΠΑΝ, αλλά κάπως... αδυνατισμένη.

Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο ”Μ”, οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου, για παράδειγμα, θα προτιμούσαν οι ”τραπεζικές αρμοδιότητες” του Συνηγόρου του Πολίτη να είναι περισσότερο σφιχτές, υπό την έννοια ότι θα μπορούσαν να έχουν κάποιο κυρωτικό χαρακτήρα.

Τελικώς, στον συμβιβασμό που επιτεύχθηκε, κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατό κι έτσι ο νέος Συνήγορος θα έχει καθαρά μεσολαβητικό ρόλο, αλλά θα ασχολείται και με τις τραπεζικές διαφορές, παρά τις αντιρρήσεις που προέβαλαν τα πιστωτικά ιδρύματα.

Προχωρώντας μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, το υπουργείο ”πέρασε” στο νομοσχέδιο και μια ”πονηρή” παράγραφο, με την οποία οδηγεί ουσιαστικά σε αποστρατεία τον Τραπεζικό Μεσολαβητή.

Συγκεκριμένα, στο σχετικό κείμενο προβλέπεται ότι οι τραπεζικοί πελάτες θα μπορούν, αν θέλουν, να μην απευθύνονται καθόλου στον Τραπεζικό Μεσολαβητή, αλλά να ”πηγαίνουν” κατευθείαν στον Συνήγορο του Καταναλωτή, προκειμένου να επιλύουν κάποια διαφορά τους.

Υπάρχει βεβαίως και η παράμετρος που υποστηρίζει ότι θα μπορούν να απευθύνονται και στα δύο όργανα, αλλά εκτιμάται ότι αυτό θα λογίζεται ως χάσιμο χρόνου, οπότε πολλοί θα είναι αυτοί που θα παραβλέπουν το πρώτο στάδιο, του Τραπεζικού Μεσολαβητή, και θα απευθύνονται κατ’ ευθείαν στον Συνήγορο του Καταναλωτή.

Κάτι τέτοιο θεωρείται από πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης ότι θα λειτουργήσει ως ”ταφόπλακα” για τον θεσμό που εισήγαγαν στη χώρα μας οι τράπεζες.

Αποφασιστικός ρόλος

Μένει βεβαίως να φανεί και στην πράξη αν όλα τα παραπάνω θα υλοποιηθούν, καθώς ο θεσμός του Τραπεζικού Μεσολαβητή λειτουργεί χρόνια στην Ελλάδα και έχει δημιουργήσει μια παράδοση. Στο ΥΠΑΝ όμως θεωρούν ότι το σημαντικό του μειονέκτημα είναι ότι επιλέγεται από τις ίδιες τις τράπεζες, οπότε δεν περιβάλλεται από την απαιτούμενη εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης.

Αντιθέτως, όπως εκτιμούν, μία νέα ανεξάρτητη αρχή, όπως αυτή του Συνηγόρου του Καταναλωτή, με τις αποφάσεις της, που θα δημοσιοποιούνται κατά περίπτωση, θα μπορεί να επηρεάζει σε γνωμοδοτικό επίπεδο έως και τη Δικαιοσύνη, όπως συμβαίνει και με τις υπόλοιπες ανεξάρτητες αρχές που υπάρχουν σήμερα στη χώρα μας.

Κατά συνέπεια, μπορεί να μην έχει κυρωτικό ρόλο, όμως η λειτουργία της αναμένεται ότι θα είναι αποφασιστική στην απονομή δικαιοσύνης, όταν θα προκύπτουν διαφορές με τις τράπεζες. Γι’ αυτό και οι τελευταίες ”πολέμησαν” τη θέσπισή της.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 344 της εφημερίδας ”Μέτοχος & Επενδύσεις”.