Το 2011 ήταν ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά όχι μόνο για την Ελλάδα και το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, τονίζει η Solidus σε ανάλυση με θέμα τις εκτιμήσεις - προοπτικές του 2012.

Η ναρκοθέτηση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και της ανάκαμψης από την κρίση κρατικού χρέους στην ευρωζώνη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία και στην Ιρλανδία είχε και συνέχεια με την Ιταλία, την Ισπανία, το Βέλγιο και Γαλλία. Χαρακτηριστικό της χρονιάς που πέρασε αναμφισβήτητα ήταν η απτή βεβαιότητα, η οποία ενισχύθηκε παρά αμβλύνθηκε, από τις αλλεπάλληλες συνόδους κορυφής των Ευρωπαίων Ηγετών, αλλά και από αυτές των Μέρκελ και Σαρκοζί.

Άξια αναφοράς είναι επίσης και η αποσταθεροποίηση καθεστώτων στον άξονα της Β. Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, γεγονός το οποίο ουσιαστικά οδήγησε σε άνοδο της τιμής του αργού πετρελαίου και των προϊόντων του.

Η θεσμική αδυναμία της ευρωζώνης να λειτουργήσει με ενιαία οικονομική πολιτική (έκδοση ευρωομολόγου) την οδήγησε να αντιμετωπίσει κάθε χώρα χωριστά, προτάσσοντας τη δημοσιονομική πειθαρχία ως τον βασικό στόχο, οδηγώντας όμως σε ένα άνευ προηγουμένου μπαράζ υποβαθμίσεων από τους ξένους οίκους αξιολόγησης για τις χώρες της ευρωζώνης, με επίκεντρο την Ελλάδα, συμβάλλοντας επί της ουσίας στη μεγέθυνση της τραπεζικής κρίσης στην Ευρώπη.

Επειδή λοιπόν και στο ξεκίνημα του 2012 οι συνθήκες που χαρακτηρίζουν την ευρωζώνη δεν έχουν μεταβληθεί επί της ουσίας, πιστεύουμε ότι η κρίση χρέους θα συνεχίσει να θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια ανάπτυξη και να δοκιμάζει ταυτόχρονα τις αντοχές του ευρωπαϊκού, τουλάχιστον, τραπεζικού συστήματος.

Κατά συνέπεια, αναμένουμε η παγκόσμια οικονομία να κινηθεί με χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ήτοι να διαμορφωθεί στο μισό της παγκόσμιας ανάπτυξης του 2010 (δηλαδή στο 2%-2,5%), κυρίως λόγω των χαμηλότερων ή και αρνητικών ρυθμών επέκτασης των δυτικών οικονομιών.

Τα πλεονάσματα της Δύσης έχουν μετατραπεί πλέον σε ελλείμματα, τα οποία όμως χρηματοδοτούν τα πλεονάσματα των αναπτυσσόμενων και νέων αναδυόμενων αγορών, και αυτές εκτιμούμε ότι θα παρουσιάσουν και πάλι καλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης το 2012. Από αυτές ξεχωρίζουν η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία, η Αυστραλία, αλλά και οι λεγόμενες επόμενες έντεκα (next 11) όπως η Νιγηρία, η Γκάνα, το Βιετνάμ κ.ά.

Θεωρούμε πολύ πιθανό ότι η ευρωζώνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εισέλθουν σε περίοδο οικονομικής ύφεσης το πρώτο εξάμηνο του 2012. Τα δημοσιοποιημένα στοιχεία για την ανεργία, τις βιομηχανικές παραγγελίες και τις εξαγωγές πιστοποιούν πλέον ότι απειλείται και η αναπτυξιακή πορεία της Γερμανίας.

Στις ΗΠΑ παραμένουν τα προβλήματα του υψηλού χρέους και των ελλειμμάτων, αλλά υπάρχουν τα πρώτα σημάδια υποχώρησης της ανεργίας και ανάκαμψης της αγοράς κατοικιών που ήταν η αρχή της κρίσης στη χώρα. Αν αυτή η ροή θετικών ειδήσεων συνεχιστεί, είναι πολύ πιθανό να δούμε να μειώνεται η αλληλοσυσχέτιση των αμερικανικών και των ευρωπαϊκών αγορών.

Ομόλογα

Με δεδομένα τα παραπάνω, και εν όψει νέας υποχώρησης του ευρώ έναντι άλλων βασικών νομισμάτων, επιλέγουμε να διαφοροποιηθούμε με τοποθετήσεις σε χρεόγραφα δολαρίου. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και εκδόσεις σε καναδέζικο και αυστραλέζικο δολάριο, στο βραζιλιάνικο ρεάλ, σε νορβηγικές κορόνες και στο ρωσικό ρούβλι, εξαιτίας των ισχυρών τοπικών οικονομιών (παραγωγοί πρώτων υλών). Σχετικά με τοποθετήσεις σε ευρώ και με δεδομένο ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει την πολιτική μείωσης των επιτοκίων, αντιγράφοντας επί της ουσίας την πολιτική της FED, επιλέγουμε τοποθετήσεις σε εταιρικά ομόλογα υψηλής αξιολόγησης εκτός τραπεζικού κλάδου με σχετικά κοντινές λήξεις (2-3 έτη).

Οι κλάδοι που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και χαμηλότερο ρίσκο είναι αυτοί των φαρμακευτικών εταιρειών, των επιχειρήσεων τροφίμων και των εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Τέλος, με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένονται οι δημοπρασίες κρατικών χρεογράφων στην ευρωζώνη, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν τον καταλύτη όχι μόνο στην κίνηση των αγορών, αλλά και στις εξελίξεις γύρω από την κρίση χρέους στην ευρωζώνη.

Μετοχές

Αναφορικά με τις τοποθετήσεις στις διεθνείς αγορές μετοχών, διαβλέπουμε μειωμένη έκθεση σε αυτές το πρώτο τρίμηνο του 2012, καθώς η αβεβαιότητα και η μεταβλητότητα κατά τη διάρκειά του θα είναι αυξημένες. Σημείο αναφοράς θα αποτελέσουν οι εξελίξεις στον τραπεζικό κλάδο και τα ζητούμενα θα είναι ο τρόπος και η δυνατότητα ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Επενδυτική επιλογή μπορούν να αποτελέσουν οι φερόμενοι και ως αμυντικοί κλάδοι, δηλαδή αυτοί των φαρμακευτικών εταιρειών, των εταιρειών τροφίμων και των εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, λόγω των συνθηκών που φαίνεται ότι θα επικρατήσουν το α΄ 6μηνο του 2012, ενώ επιλογή μπορεί να αποτελέσει και ο κλάδος των εταιρειών κατασκευής κατοικιών στις ΗΠΑ, για τις όποιες επισημαίνουμε ότι είναι χρονιά προεδρικών εκλογών.

Εμπορεύματα

Δεδομένων της αβεβαιότητας και της μεταβλητότητας, που εκτιμούμε ότι θα επικρατήσουν τουλάχιστον το πρώτο τρίμηνο του 2012, επιλέγουμε να αποφύγουμε τοποθετήσεις στα βιομηχανικά μέταλλα (χαλκό, σίδηρο, αλουμίνιο, ψευδάργυρο) και στην ενέργεια. Στα τρόφιμα (σιτάρι, βρώμη, καλαμπόκι, ρύζι) η όποια διόρθωση των τιμών φαίνεται να είναι συγκυριακή, όπως άλλωστε πιστοποιείται και από το ράλι του βοδινού κρέατος τον τελευταίο μήνα του έτους, καθώς η μεγάλη αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου σε υποανάπτυκτες και αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης για τρόφιμα.

Πολύτιμα μέταλλα - χρυσός 

Μπορεί το ασήμι περισσότερο και ο χρυσός λιγότερο να υποχώρησαν σημαντικά από τα υψηλά του 2011, ωστόσο δεν παύουν να αποτελούν ασφαλές καταφύγιο και επιλογή μας για το 2012 βάσει των συνθηκών που επικρατούν. Ωστόσο, δεν προβλέπεται να χαρίσουν τις υπεραποδόσεις του παρελθόντος. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν και τα σπάνια μέταλλα και στοιχεία (Rare Earth Elements).

Ελλάδα

Η συμβολή της οικονομικής επιστήμης στη μείωση του χρέους μιας χώρας, όταν αυτό καθίσταται μη εξυπηρετούμενο, συνίσταται σε δύο εναλλακτικούς τρόπους:

(α) Στη μείωση ποσοστού του οφειλόμενου κεφαλαίου (κούρεμα).

(β) Μέσω του πληθωρισμού με τη σταδιακή απαξίωση των τοκοχρεολυτικών δόσεων.

Καθώς η μείωση των ελλειμμάτων και το πολυπόθητο πρωτογενές πλεόνασμα είναι δύσκολο να επιτευχθούν σε περιβάλλον έντονης ύφεσης, το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει καταστεί πλέον μη εξυπηρετούμενο. Εφόσον λοιπόν είμαστε στη ζώνη του ευρώ και η δυνατότητα πληθωρισμού του χρέους δεν υφίσταται, το “κούρεμα” του ελληνικού χρέους ήταν και είναι η αναπόφευκτη λύση.

Σύμφωνα με τις περισσότερες ενδείξεις, φαίνεται ότι πλησιάζουμε στη λύση του θέματος με συμφωνία ανάμεσα στο ελληνικό δημόσιο και τους «ιδιώτες» ομολογιούχους τις πρώτες εβδομάδες του έτους και με γρήγορη εφαρμογή των συμφωνηθέντων εντός του πρώτου τριμήνου. Πρέπει να αναφερθεί ότι η τελική συμφωνία για το PSI+ μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για τις υπόλοιπες χώρες, ενώ ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα είναι η καταβολή οικονομικής βοήθειας ύψους €89 δισ. που αναμένεται να εκταμιευθεί τον Μάρτιο.

Το ζητούμενο πλέον για το μέλλον της χώρας δεν είναι μόνο οι χειρισμοί για το δημόσιο χρέος αλλά και η αναπτυξιακή προοπτική της. Το ασταθές πολιτικό, οικονομικό, φορολογικό και νομικό περιβάλλον δεν είναι ελκυστικός παράγοντας για διεθνείς επενδύσεις στη χώρα μας. Χρειάζεται να αλλάξει ριζικά πλέον το οικονομικό μοντέλο της χώρας, με ποιοτική στροφή σε τομείς (π.χ. γεωργία, τουρισμός, καινοτομίες) όπου αυτή παρουσιάζει συγκριτικό πλεονέκτημα. Για να γίνει όμως αυτή η ευχή πράξη θα χρειαστεί σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού να αλλάξει επάγγελμα και να μετακινηθεί σε άλλες περιοχές της χώρας, που προσφέρουν καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές, ενώ και η μετανάστευση κυρίως νέων και ως επί το πλείστον προικισμένων ανθρώπων είναι αναπόφευκτη.

Με γνώμονα τα παραπάνω και με δεδομένο ότι οι τραπεζικές μετοχές εν όψει ανακεφαλαιοποίησης του κλάδου δεν είναι ελκυστικές επί του παρόντος, τυχόν επενδυτικές επιλογές σε ελληνικές μετοχές (άξιο αναφοράς είναι ότι η κεφαλαιοποίηση του ελληνικού χρηματιστηρίου ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκεται κάτω του 12%) θα πρέπει να έχουν στόχο εταιρείες με διεθνή προσανατολισμό, με ηγετική θέση στον κλάδο τους και αποτελεσματική διοίκηση.