Δύο παλιά και ένα σχετικά νέο είναι τα ανοιχτά μέτωπα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι μετοχικές αγορές, μετά το θετικό πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Το πετρέλαιο είναι ο νέος παράγοντας, ενώ οι πολιτικές - εκλογικές εξελίξεις και η ευρωπαϊκή κρίση χρέους είναι τα δύο άλλα ανοιχτά μέτωπα, που όμως ήδη μας απασχολούν από καιρό.

Το αρνητικό για την παγκόσμια οικονομία αλλά και για τις αγορές μετοχών είναι ότι οι τιμές του μαύρου χρυσού δεν βρίσκονται σε ανοδική τροχιά επειδή υπάρχει κάποια θετική έκπληξη από την πλευρά της παγκόσμιας ανάπτυξης, αλλά και λόγω των γεωπολιτικών ανησυχιών.

Παράλληλα, αναφορικά με το πολιτικό επίπεδο και την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, το παζλ, μετά και την ολοκλήρωση του ελληνικού PSI, έχει γίνει ακόμα πιο περίπλοκο.

Στον αντίποδα, στα θετικά των μετοχικών αγορών καταγράφονται οι αποτιμήσεις, που διατηρούνται σε λογικά επίπεδα και κάνουν λιγότερο ελκυστικά τα ομόλογα, ενώ η μέχρι τώρα άνοδος των τιμών στις μετοχικές αγορές μπορεί να είναι ο κυριότερος παράγοντας που μπορεί να ενισχύσει τη θετική διάθεση των επενδυτών!

Τα νέα δεδομένα

Τα σοκ από τη ραγδαία αύξηση των τιμών του πετρελαίου, σε συνδυασμό με τις αναταραχές στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή, δεν αναμένεται να επηρεάσουν πολύ τις προοπτικές ανάπτυξης την ερχόμενη διετία, θεωρεί η πλειονότητα των αναλυτών, προβλέποντας πως τελικά ο παγκόσμιος δείκτης μετοχών της MSCI το 2012 θα κλείσει με κέρδη της τάξης του 12% (στις 365 μονάδες από 325 τώρα), ενώ ο ρυθμός αύξησης των κερδών ανά μετοχή υπολογίζεται ότι θα υποχωρήσει φέτος κάτω από 10% από +15% το περασμένο έτος.

Ωστόσο, μετά τις νέες προβλέψεις για το πετρέλαιο (π.χ. της Deutsche Bank, που τοποθετεί τη μέση τιμή του πετρελαίου brent στα 117,4 δολάρια/βαρέλι φέτος), τα κέρδη ανά μετοχή αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο, ενώ η πιθανή άνοδος στα επιτόκια -ειδικά σε περίπτωση πληθωριστικών πιέσεων- δεν ευνοεί τη μακροπρόθεσμη πορεία των αγορών.

Η Deutsche Bank εκτιμά ότι το επόμενο έτος η τιμή του πετρελαίου brent θα συνεχίσει ανοδικά, στα 125 δολάρια. Ωστόσο, αν η τιμή του πετρελαίου διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα ή εξακολουθήσει να βρίσκεται σε ανοδική πορεία, είναι πιθανόν να επηρεάσει πιο καθοριστικά τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό μακροπρόθεσμα.

Πάντως, ιστορικά, όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται 50% ετησίως, τα εταιρικά κέρδη υποχωρούν και αυτό σημαίνει ότι κάποιες εταιρείες θα ευνοηθούν σημαντικά, ωστόσο οι περισσότερες θα παρουσιάσουν δραματική πτώση.

Ο κίνδυνος από την εξωγενή πληθωριστική έκπληξη (όχι συνδεόμενη με δυνατή ανάπτυξη) ίσως οδηγήσει σε απότομη και σημαντική μείωση της ρευστότητας στις αγορές και συνεπώς σε πτώση των τιμών.

Παγίδες και ευκαιρίες

Οι αγορές βρίσκονται σε κρίσιμο τεχνικό σημείο και υπάρχουν σημαντικά επιχειρήματα τόσο από τους αισιόδοξους όσο και από τις «αρκούδες». Η ευρωπαϊκή κρίση χρέους εξακολουθεί να αποτελεί τον υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο για τις μετοχικές αγορές ανά τον κόσμο, ενώ υπάρχει και το θέμα του πολιτικού ρίσκου λόγω των σημαντικών εκλογικών αναμετρήσεων σε όλο τον κόσμο αλλά και της αύξησης του γεωπολιτικού κινδύνου.

Οι ενδείξεις ότι η ανάκαμψη έχει αρχίσει μπορεί να αποδειχθούν φρούδες αν η καταναλωτική ζήτηση δεν αρχίσει να ενισχύεται ενδογενώς.

Παράλληλα, μια δεύτερη παγίδα, με διττή ωστόσο όψη, μπορεί να είναι ο τομέας των επιχειρηματικών κερδών. Οι θετικές αναθεωρήσεις των κερδών που παρατηρούνται από τις αρχές του έτους για την πλειονότητα των αγορών, και ειδικά των αμερικάνικων, είναι αποτέλεσμα των πρώιμων ενδείξεων οικονομικής ανάπτυξης, αλλά μπορεί να αποδειχθούν τελικά υπερβολικές αν η πραγματική οικονομική ανάπτυξη δεν επιταχύνει τον ρυθμό της τα επόμενα δύο-τρία τρίμηνα.

Από την άλλη πλευρά, αν η ανάπτυξη επιταχυνθεί, οι τωρινές εκτιμήσεις για την κερδοφορία μπορεί να υποστούν σημαντικές ανοδικές αναθεωρήσεις, στοιχείο που θα μειώσει εκ νέου τους δείκτες αποτίμησης, δημιουργώντας μια εικόνα ελκυστικών μεγεθών. Σε αυτήν την περίπτωση, η υπάρχουσα ρευστότητα που διοχετεύεται αφειδώς στο σύστημα ίσως προκαλέσει ακόμα έναν ανοδικό σχηματισμό στις τιμές των μετοχών.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών στις μετοχικές αγορές μπορεί να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη διάθεση των επενδυτών για ρίσκο. Οι αποτιμήσεις φαίνεται ότι στηρίζουν τις τιμές των μετοχών, ειδικά σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.

Στην αμερικανική αγορά, ο δείκτης τιμής προς λογιστική αξία (P/BV) διαμορφώνεται στις 2,2 φορές ή 21% χαμηλότερα από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της, ενώ ο δείκτης τιμής προς κέρδη (P/E) διαμορφώνεται στις 12,6 φορές ή 19% χαμηλότερα.

Σε χαμηλά επίπεδα φαίνεται να βρίσκεται και η Ευρώπη, με το P/BV στη 1,4 φορά και 30% χαμηλότερα από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του 2,1, ενώ ο λόγος τιμής προς κέρδη βρίσκεται στις 11 φορές και 24% χαμηλότερα από τον ιστορικό μέσο όρο των 14,4 φορών, σύμφωνα με τα στοιχεία της JP Morgan.

Την ίδια χρονική στιγμή, ένα ακόμα μεγάλο συν για τις μετοχές είναι το αντίπαλον δέος για εκείνες, τα ομόλογα. Ειδικότερα, τα κρατικά ομόλογα εξακολουθούν να φαίνονται ακριβά, προσφέροντας χαμηλές πραγματικές αποδόσεις. Για την ακρίβεια, οι πραγματικές αποδόσεις δεν φαίνονται ελκυστικές σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις.

Οι πραγματικές αποδόσεις στη Βρετανία βρίσκονται στο -1,2% και στις ΗΠΑ στο 0,4%. Σε δύο μόνο αγορές οι πραγματικές αποδόσεις πλησιάζουν τα επίπεδα της αναμενόμενης οικονομικής ανάπτυξης: στην Ιαπωνία με 1,8% και στην ευρωζώνη με 1,4%, σε πραγματικές τιμές.

Το ακραίο σενάριο

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου είναι «κακό» νέο για τις αγορές, κυρίως γιατί υποβόσκουν σημαντικοί φόβοι για το τι μέλλει γενέσθαι σε χώρες όπως το Ιράν. Η UBS ανέλυσε 4 σενάρια σχετικά με τις συνέπειες μιας πετρελαϊκής κρίσης λόγω του Ιράν, αλλά και τον πιθανό αντίκτυπο ενδεχόμενης κλιμάκωσης στις τιμές των βασικών εμπορευμάτων.

Στο κακό σενάριό της, το αργό πετρέλαιο τύπου brent θα μπορούσε να αυξηθεί έως τα 270 δολάρια περίπου το βαρέλι αν για κάποιον λόγο υπήρχε πλήρης διακοπή της παραγωγής πετρελαίου από το Ιράν. Κάτι τέτοιο βέβαια θα απαιτούσε κάποιας μορφής στρατιωτική ενέργεια ή έντονες εσωτερικές αναταραχές, ωστόσο στην περίπτωση αυτήν η παγκόσμια προσφορά θα μειωνόταν κατά 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Στα άλλα σενάρια της UBS η τιμή του πετρελαίου διαμορφώνεται από τα 125 έως και τα 205 δολάρια ανά βαρέλι!

***Δείτε σχετικούς πίνακες στη δεξιά στήλη "Συνοδευτικό Υλικό".