Mε ανοιχτά όλα τα χαρτιά πάνω στο τραπέζι έχει αναγκαστεί να παίξει το λιανεμπόριο. Στόχος να σώσει την παρτίδα περιορίζοντας τη διαρροή πελατών και την απώλεια τζίρου.

Ο περιορισμός της καταναλωτικής δαπάνης και η μείωση της μέσης απόδειξης τουλάχιστον κατά 25% το τελευταίο έτος (σ.σ. των χρημάτων δηλαδή που πληρώνει ο μέσος καταναλωτής κατά την επίσκεψή του) έχουν αναγκάσει τα επιτελεία του κλάδου να στρέψουν την προσοχή τους σε φθηνότερα και λιγότερα προϊόντα.

Η εικόνα άλλωστε που παρουσιάζουν τα ράφια αρκετών αλυσίδων σούπερ μάρκετ δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτε με την εποχή, όχι πολύ μακρινή, της ευδαιμονίας. Αντιθέτως, η στροφή των καταναλωτών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label) και στις προσφορές έχει αναγκάσει τα δίκτυα να αναζητήσουν και κατ’ επέκταση να προσφέρουν φθηνές λύσεις για να ικανοποιήσουν τους πελάτες.

Την ίδια ώρα, πληθαίνουν τα δίκτυα εκείνα που επενδύουν στην ελληνικότητά τους εκμεταλλευόμενα τη συναισθηματική, μέχρι στιγμής, στροφή που υπάρχει για το Made in Greece.

Γιατί μέχρι στιγμής τουλάχιστον στην κούρσα αντοχής στο λιανεμπόριο τροφίμων οι νικητές, αν θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχουν, είναι αυτοί που έχουν κερδίσει την πιστότητα των πελατών τους όχι μόνο για τη σημαία τους, αλλά και για το επίπεδο των τιμών και την ποιότητα.

Η ουσία πάντως είναι ότι το λιανεμπόριο, στην προσπάθειά του να επιβιώσει εν μέσω βαθιάς κρίσης, επενδύει στον εμπλουτισμό των ραφιών με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, εντείνει τις προσφορές σε συνεργασία με τη βιομηχανία και κάνει εκπτώσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Αλλαγή συνηθειών

Με το 99,7% των νοικοκυριών να έχει αγοράσει τουλάχιστον ένα προϊόν ιδιωτικής ετικέτας, η ενίσχυση αυτής της κατηγορίας στο δίκτυο των αλυσίδων σούπερ μάρκετ είναι μονόδρομος. Ήδη το 24,4% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών κατευθύνεται στην αγορά προϊόντων private label.

Αποτέλεσμα το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας από το 8,7% (εξαιρείται η Lidl) εν έτει 2007 να αγγίξει πέρσι το 14,9%, με τάση σαφώς αυξανόμενη. Αν συμπεριληφθεί και η Lidl, τότε το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας αποτελεί πλέον το 1/4 (24,4%) από το 1/5 (19,7%) που ήταν το 2007 της συνολικής αξίας της αγοράς του λιανεμπορίου τροφίμων.

Η εξέλιξη κρίνεται απολύτως λογική αν αναλογιστεί κανείς ότι το διαθέσιμο εισόδημα των πελατών - καταναλωτών έχει συρρικνωθεί και έχει φθάσει, σύμφωνα με τη Στατιστική Αρχή στα 14.907 ευρώ, από 16.257 ευρώ το 2010 και 17.345 ευρώ το 2008.

Πάντως, ενώ τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αποτελούν συγκριτικά τη φθηνότερη επιλογή των καταναλωτών, η πορεία των τιμών τους είναι αυξητική σε αντιδιαστολή με αυτήν των επώνυμων προϊόντων.

Από στοιχεία της αγοράς προκύπτει ότι όσο περνάνε τα χρόνια, όσο βαθαίνει η κρίση και όσο ενισχύεται ο ρόλος των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στο καλάθι της νοικοκυράς, η ψαλίδα αυτή μικραίνει. Αποτέλεσμα την περασμένη χρονιά να καταγράφεται αύξηση των μέσων τιμών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στα επίπεδα του 6%, όταν στα επώνυμα η αύξηση ήταν 1,8%.

Μεγαλύτερη πτώση

Εν τω μεταξύ, υποχώρηση των λιανικών πωλήσεων τροφίμων σε όγκο μεγαλύτερη του 8% αναμένεται τη φετινή χρονιά, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς και εκτιμήσεις αναλυτών.

Με βάση στοιχεία του Euromonitor International, η ελληνική αγορά τροφίμων από το 2009 καταγράφει σημαντική υποχώρηση στον όγκο πωλήσεών της, πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που έχει σημειωθεί στις υπόλοιπες αγορές του ευρωπαϊκού Νότου, οι οποίες πλήττονται και εκείνες από την κρίση χρέους.

Σύμφωνα με τα εν λόγω στοιχεία, και ενώ το 2007 στην Ελλάδα καταγράφηκε αύξηση 5% στον όγκο πωλήσεων στο λιανεμπόριο τροφίμων και 2,1% το 2008, το 2009 η αγορά κατέγραψε αρνητικό, έστω και οριακό, πρόσημο -0,6%, για να αγγίξει η υποχώρηση στον όγκο πωλήσεων το -10,2% το 2010 και να φθάσει στο -11,2% το 2011.

Σε απόλυτους αριθμούς, ο συνολικός όγκος λιανικών πωλήσεων της αγοράς τροφίμων στην Ελλάδα υποχώρησε πέρυσι στα 21,21 δισ. ευρώ από 23,88 δισ. ευρώ το 2010 και 26,569 δισ. ευρώ το 2009.

Εν αντιθέσει πάντως με την ελληνική αγορά, οι αγορές της Ιταλίας και της Πορτογαλίας εκτιμάται ότι θα καταγράψουν φέτος οριακή μείωση της τάξεως του 1%, με την πτώση στην αγορά της Ισπανίας να εκτιμάται ότι θα υπερβεί το 2% σε σταθερές τιμές.