Χρονιά αναταράξεων προβλέπεται το 2013 για τα ΕΛΤΑ, τα οποία καλούνται να αντεπεξέλθουν στο δύσκολο περιβάλλον που δημιουργεί η απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς από τις αρχές Ιανουαρίου, μήνα κατά τον οποίο το ΤΑΙΠΕΔ θα απευθύνει επίσημη πρόσκληση ενδιαφέροντος για την πώληση ποσοστού έως και 90% της εταιρείας.

Υποχρέωση της χώρας βάσει και του 3ου μνημονίου είναι στα τέλη του 2013 να έχει υπογραφεί η σύμβαση με τους ιδιώτες επενδυτές, κάτι που προϋποθέτει ότι εντός του β΄ τριμήνου του ίδιου έτους θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η αρχική επιλογή των υποψήφιων.

Ωστόσο, το επενδυτικό ενδιαφέρον που καταγράφεται, τουλάχιστον προς το παρόν, χαρακτηρίζεται μάλλον ισχνό καθώς απουσιάζουν τα «βαριά» ονόματα. Παρότι παλαιότερα ισχυροί ευρωπαϊκοί όμιλοι είχαν δείξει ενδιαφέρον συμμετοχής σε μια προσπάθεια ιδιωτικοποίησης των ΕΛΤΑ, η πρόσφατη «έρευνα αγοράς» δεν έφερε θετικά αποτελέσματα και πλέον το εγχείρημα της αποκρατικοποίησης μοιάζει να κινείται σε τεντωμένο σκοινί.

Ακόμα και η διακριτική παρουσία των Βελγικών Ταχυδρομείων, που θεωρούνταν σίγουροι διεκδικητές για τα ΕΛΤΑ, φαίνεται να έχει ατονήσει καθώς στην πρόσφατη απόπειρα του συμβούλου του ΤΑΙΠΕΔ να ανιχνεύσει το ενδιαφέρον τους μάλλον βρήκε κλειστή την πόρτα.

Μάλιστα, οι πληροφορίες έφεραν τον όμιλο Βαρδινογιάννη να «κατεβαίνει» μαζί με τους Βέλγους στην τελική πρόταση, επιδιώκοντας μια μικρή συμμετοχή, ενώ και ο όμιλος ACS συμφερόντων Φέσσα, που δραστηριοποιείται στις ταχυμεταφορές, είχε θεωρηθεί πιθανός υποψήφιος.

Οι δράσεις του ΕΣΠΑ

Παρά τα μελανά χρώματα στην προοπτική της ιδιωτικοποίησης, τα ΕΛΤΑ έχουν να επιδείξουν αρκετά θετικά στοιχεία και κυρίως το γεγονός ότι η δίνη της οικονομικής κρίσης έχει επηρεάσει μεν, αλλά δεν έχει πλήξει την οικονομική τους θέση και παραμένουν κερδοφόρα.

Επιπλέον, σε μια κίνηση εκσυγχρονισμού και προκειμένου να γίνουν πιο ελκυστικά τα ΕΛΤΑ, εντάχθηκαν στο αναθεωρημένο ΕΣΠΑ, με αποτέλεσμα να προγραμματίζονται 15 έργα συνολικού προϋπολογισμού 52 εκατ. ευρώ.

Τα προγράμματα αφορούν, κυρίως, την πλήρη αυτοματοποίηση του δικτύου -αφού μέχρι στιγμής έχουν αυτοματοποιηθεί μόνο τα 450 υποκαταστήματα- με το ποσό των 8,1 εκατ. ευρώ, τη δημιουργία 44 σταθμών αυτόματης παράδοσης και παραλαβής δεμάτων, έργο δαπάνης 4 εκατ. ευρώ και την πλήρη αυτοματοποίηση της δικτυακής διανομής για 3.500 ταχυδρόμους έναντι του ποσού των 4,1 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι, με την ολοκλήρωση του τελευταίου προγράμματος, τα ΕΛΤΑ αναμένουν αύξηση των εσόδων καθώς θα υπάρχει η δυνατότητα να πραγματοποιούνται απευθείας ταχυπληρωμές κάθε είδους στον ταχυδρόμο. Παράλληλα, χρηματοδοτείται με 2,9 εκατ. ευρώ η αυτόματη είσπραξη λογαριασμών σε 77 υποκαταστήματα, έργο που βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση.

Αναδιάρθρωση δικτύου

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας, προκειμένου να λειτουργήσουν σε απελευθερωμένη αγορά, τα ΕΛΤΑ μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους περιορίζοντας το ιδιαίτερα εκτεταμένο δίκτυό τους.

Σήμερα διαθέτουν 780 καταστήματα. Τα τελευταία δυο χρόνια έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας συνολικά 60 καταστήματα, ενώ αναμένεται να συνεχιστεί η προσπάθεια αναδιάρθρωσης, η οποία θα φέρει νέα μείωση των καταστημάτων κατά 10% την προσεχή διετία.

Απειλή για την κερδοφορία

Έχοντας απ' τη μια πλευρά την οικονομική κρίση και από την άλλη τον ανταγωνισμό, η κερδοφορία των ΕΛΤΑ φαίνεται ότι περνά από Συμπληγάδες. Από το 2009 ο τζίρος του ομίλου έχει μειωθεί κατά 40%, αντικατοπτρίζοντας πλήρως την ελεύθερη πτώση του επιστολικού ταχυδρομείου, της διακίνησης των δεμάτων αλλά και των ομαδικών επιστολών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το κομμάτι των ομαδικών επιστολών αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή εσόδων για τα ΕΛΤΑ καθώς από αυτό αντλούν το 50% των ετήσιων εσόδων τους και παράλληλα είναι το κομμάτι εκείνο όπου αναμένεται να πιεστεί σημαντικά από τον ανταγωνισμό λόγω απελευθέρωσης.

Ήδη τα ΕΛΤΑ έχουν δεχτεί το πρώτο πλήγμα της τάξης των 5 εκατ. ευρώ στις ομαδικές επιστολές από τη συγχώνευση της Εθνικής Τράπεζας με τη Eurobank, ενώ στα 10 εκατ. ευρώ εκτιμώνται οι απώλειες από την ηλεκτρονική υποβολή των σημάτων κυκλοφορίας και των φορολογικών δηλώσεων.

Ωστόσο, υπάρχουν και καλά νέα για την εταιρεία και αυτά σχετίζονται με τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας για επιπλέον 15 χρόνια, όπως θα προβλέπει η ετοιμαζόμενη ΚΥΑ. Σημειώνεται ότι καθολική υπηρεσία είναι η υποχρέωση της εταιρείας έναντι αντιτίμου από το κράτος και τον ανταγωνισμό να προσφέρει υπηρεσίες σε όλη την Ελλάδα.

Πάντως, οι δείκτες των οικονομικών μεγεθών των ΕΛΤΑ μαρτυρούν τον λόγο που η κερδοφορία τους συνδέεται στενά με τη συμπεριφορά και συγκεκριμένα με τον εκσυγχρονισμό του Δημοσίου, αλλά και ενδεχομένως αποτελεί το τρωτό σημείο στην απόπειρα ιδιωτικοποίησης.

Ο λόγος δεν είναι άλλος από τη τάση του Έλληνα καταναλωτή να μη χρησιμοποιεί το ταχυδρομείο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο Έλληνας στέλνει και λαμβάνει τα λιγότερα αντικείμενα στην Ευρώπη των 27. Αποτέλεσμα αυτού είναι η χώρα μας να κατέχει την τελευταία θέση στη λιανική πώληση και τα ΕΛΤΑ να εξαρτώνται από τους σημαντικούς πελάτες που διακινούν μεγάλο όγκο αλληλογραφίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μέσος όρος διακίνησης ανά κάτοικο στην Ελλάδα ανέρχεται σε 40 αντικείμενα, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός φθάνει τα 250. Υπάρχουν χώρες όπως η Σουηδία και η Γερμανία όπου ο μέσος όρος αποστολής και λήψης αντικειμένων αγγίζει τα 500.