100 χρόνια έρωτας στην Κωνσταντινούπολη

Από καμιά δεκαριά χρωματιστούς δίσκους βινυλίου, επιλέγεται ένας και προσαρμόζεται στην υποδοχή του πικάπ.

Ο δίσκος αρχίζει αυτόματα να περιστρέφεται, ακούγεται η βελούδινη φωνή του Ζεκί Μουρέν και στην οθόνη, απέναντι, εμφανίζεται ο ίδιος, να τραγουδά, σε σκηνή από ασπρόμαυρη ταινία του '60.

Ο δίσκος δεν είναι μουσικός, το πικάπ δεν έχει βελόνα, το μαραφέτι δεν είναι... πικάπ. Το ομοίωμα δίσκου δίνει ηλεκτρονική εντολή μέσω της υποδοχής σε σκληρό δίσκο κρυμμένο μέσα στο ομοίωμα πικάπ, και ακολούθως το συνδεδεμένο με το σύστημα εκράν αρχίζει να εκπέμπει την επιλεγμένη σκηνή.

Το κόλπο είναι αποτελεσματικό. Ο κόσμος -άλλοι καθισμένοι στον τριθέσιο καναπέ δίπλα στο «πικάπ», άλλοι όρθιοι- απολαμβάνει το θέαμα, σιγοντάροντας μουρμουριστά τον καλλιτέχνη.

Η αυτοσχέδια αίθουσα προβολής είναι γεμάτη, και αποτελεί εύλογα τον αγαπημένο χώρο του κοινού της έκθεσης που διοργανώνει το κινηματογραφικό επιτελείο του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Κωνσταντινούπολης με αφορμή την 100ή επέτειο του τουρκικού σινεμά. Τίτλος της: «Εκατό χρόνια έρωτα».

Και αντικείμενο, όχι τόσο η ίδια η 7η τέχνη όπως εξελίχθηκε στη γείτονα χώρα ανά τις δεκαετίες, όσο η σχέση του τουρκικού κοινού με τα φώτα, τη λάμψη, τους αστέρες της και τους «ναούς» που τη στέγαζαν από τη δεκαετία του 1910 μέχρι την εμφάνιση των πρώτων πολυκινηματογράφων.

Ο δεσμός

Αυτό άλλωστε δηλώνει ο υπότιτλος «Ο δεσμός μεταξύ σινεμά και κοινού στην Τουρκία», αυτό εκθέτει και η διοργάνωση (ολοκληρώνεται αύριο) μέσα από διαφημιστικά φυλλάδια, μπροσούρες, πόστερς, σχετικά αποκόμματα εφημερίδων, περιοδικά εποχής, ημερολόγια, αυτογεγραμμένες φωτογραφίες ηθοποιών, αλληλογραφία θαυμαστών κ.ά.

«Δεν είναι μεγάλη η έκθεσή μας», μας λέει η επιμελήτριά της και υπεύθυνη του κινηματογραφικού τμήματος του Istanbul Modern Μιγκέ Τουράν, «αλλά θέλω να πιστεύω πως κάποιο έργο επιτελεί, τη στιγμή που κινηματογραφικό μουσείο δεν υφίσταται ακόμα στη χώρα».

Πράγματι. Ο χώρος είναι περιορισμένος, αλλά τοίχοι και γωνιές ξεχειλίζουν από ντοκουμέντα αποδεικτικά του τουρκικού «σινε-φανατισμού». Εκτός της αίθουσας προβολής με το δήθεν σάουντρακ, ένα φιλμάκι-συρραφή στιγμιοτύπων από 50 επιλεγμένες τουρκικές ταινίες «τρέχει» σε μίνι οθόνες δίπλα σε προθήκες με παλιές φωτογραφίες κατάμεστων σε κόσμο κινηματογράφων από ολόκληρη τη χώρα.

Σχετικά περιοδικά, από την εποχή του βωβού μέχρι τα χρόνια του '80, «κρέμονται» στον έναν τοίχο, ενώ στον απέναντι εκτίθενται εξώφυλλα εντύπου με διαχρονικό αφιέρωμα σε σταρ του σινεμά καθώς μιλάνε στο τηλέφωνο (!). Είναι, ωστόσο, λίγα μέτρα παραπέρα που η νοσταλγία χτυπά κόκκινο, με τα συλλεκτικά εκθέματα των φανατικών θαυμαστών τριών μεγάλων Τούρκων σταρ.

Της Φιλίζ Ακίν, της ξανθής σταρ των δακρύβρεχτων μελό του '60. Της Τιουρκάν Σοράι, η οποία είχε επισκεφθεί τον περασμένο Οκτώβρη και την Αθήνα με αφορμή την Εβδομάδα Τουρκικού Σινεμά στην Ταινιοθήκη.

Και του Γιλμάζ Γκιουνέι, του κατατρεγμένου από την τουρκική λογοκρισία Κούρδου ηθοποιού και σκηνοθέτη, του οποίου η «παρουσία» στην έκθεση προσφέρει ανακούφιση σε καιρούς διωγμού των λέξεων (Παμούκ, Σαφάκ) από την κυβέρνηση Ερντογάν. Δίπλα στα προσωπικά αντικείμενα και τις φωτό που έχουν παραχωρήσει για τη διοργάνωση, οι φαν, διάσημοι πλέον κι αυτοί χάρη στον... φανατισμό τους, μιλούν γι' αυτόν σε βιντεάκι.

Την επομένη της ξενάγησης, βολτάροντας στη γενέθλια γειτονιά μου, το Οσμάνμπεϊ, κάθομαι να τσιμπήσω κάτι σε ένα ταχυφαγείο. Η επιλογή δεν είναι τυχαία.
Το πολυκατάστημα ακριβώς δίπλα στο μαγαζί ήταν κάποτε ο επιβλητικός κινηματογράφος «Σιτέ», όπου ως παιδί είχα ριγήσει με ακατάλληλες για την ηλικία μου ταινίες όπως την «Προφητεία» ή τον «Ελαφοκυνηγό».

Και στην τσέπη μου κρατώ απόκομμα μπιλέτου, το οποίο η κ. Τουράν είχε την ευγενή καλοσύνη να μ' αφήσει να κόψω από παλιά δεσμίδα εισιτηρίων του σινεμά που κρεμόταν σε κάποιον τοίχο της αγαπησιάρικης έκθεσής της.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ