Για δεκαετίες, η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελούσε το κόσμημα στο βιομηχανικό στέμμα της Γερμανίας, ένα ισχυρό σύμβολο του διάσημου μεταπολεμικού οικονομικού θαύματος της χώρας. Οι «Τρεις Μεγάλες» μάρκες της, η Volkswagen, η Mercedes-Benz και η BMW, έχουν επαινεθεί εδώ και καιρό για την απόδοσή τους, την καινοτομία και την ακριβή μηχανική τους.
Αλλά σήμερα, η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία δυσκολεύεται. Με την παραπαίουσα οικονομία να αποτελεί βασικό παράγοντα στις ομοσπονδιακές εκλογές αυτόν τον μήνα, πώς μπορεί να επιστρέψει στον δρόμο της ανάκαμψης;
Το εργοστάσιο της Volkswagen
Όταν φτάσετε με τρένο στο Βόλφσμπουργκ της Κάτω Σαξονίας, το πρώτο πράγμα που θα δείτε είναι το εργοστάσιο της Volkswagen. Η τεράστια πρόσοψή του, διακοσμημένη με ένα γιγάντιο λογότυπο της VW και πλαισιωμένη από τέσσερις ψηλές καμινάδες, δεσπόζει σε μια όχθη του καναλιού που διασχίζει την πόλη. Το συγκρότημα των 6,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων βρίσκεται δίπλα στο Autostadt, ένα είδος θεματικού πάρκου αφιερωμένου στην αυτοκινητοβιομηχανία και στην VW, τη μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης. Το Volkswagen Arena, ένα αθλητικό στάδιο, βρίσκεται σε μικρή απόσταση.
Το Βόλφσμπουργκ είναι η απάντηση της Γερμανίας στο Ντιτρόιτ των μέσων του 20ού αιώνα - όχι τόσο μια πόλη με εργοστάσιο αυτοκινήτων, όσο ένα εργοστάσιο με μια πόλη που έχει αναπτυχθεί γύρω του. Περίπου 60.000 άνθρωποι από όλη την περιοχή εργάζονται στο εργοστάσιο, ενώ η ίδια η πόλη έχει πληθυσμό περίπου 125.000. Οι ντόπιοι λένε ότι ακόμα κι αν δεν εργάζεστε εσείς οι ίδιοι στο εργοστάσιο, είναι σίγουρο ότι πολλοί από τους φίλους σας θα εργαστούν, μαζί με τη μισή τάξη σας από το σχολείο, αναφέρει το BBC.
«Είμαστε περήφανοι για το εργοστάσιο», λέει. «Είναι ένα σύμβολο εκείνης της περιόδου της δεκαετίας του 1950, όταν η Γερμανία έπρεπε να επανεφεύρει τον εαυτό της και να ανοικοδομηθεί μετά τον πόλεμο. Ήταν ένα είδος κινητήριας δύναμης για το γερμανικό οικονομικό θαύμα».
Μείωση της παραγωγής
Σήμερα, ωστόσο, το εργοστάσιο έχει επίσης συμβολίσει ορισμένα από τα κύρια προβλήματα που επηρεάζουν τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία στο σύνολό της. Το εργοστάσιο του Βόλφσμπουργκ έχει την ικανότητα να κατασκευάζει 870.000 αυτοκίνητα ετησίως. Αλλά μέχρι το 2023 κατασκεύαζε μόλις 490.000, σύμφωνα με το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο με έδρα την Κολωνία. Και στη Γερμανία δεν είναι το μόνο. Τα εργοστάσια αυτοκινήτων σε όλη τη χώρα λειτουργούν πολύ κάτω από τη μέγιστη χωρητικότητά τους. Ο αριθμός των αυτοκινήτων που παράγονται στη Γερμανία μειώθηκε από 5,65 εκατομμύρια το 2017 σε 4,1 εκατομμύρια το 2023, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Κατασκευαστών Μηχανοκίνητων Οχημάτων.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί περίπου το ένα πέμπτο της μεταποιητικής παραγωγής της χώρας και, αν ληφθεί υπόψη η αλυσίδα εφοδιασμού, παράγει περίπου το 6% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την CapitalEconomics. Ο κλάδος απασχολεί άμεσα περίπου 780.000 άτομα και υποστηρίζει εκατομμύρια άλλες θέσεις εργασίας.
Δεν είναι μόνο η παραγωγή που έχει μειωθεί. Οι πωλήσεις αυτοκινήτων που κατασκευάζονται από γερμανικές μάρκες είναι πολύ χαμηλότερες από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια. Μεταξύ 2017 και 2023, αυτές της VW μειώθηκαν από 10,7 εκατομμύρια σε 9,2 εκατομμύρια, ενώ κατά την ίδια περίοδο οι πωλήσεις της BMW μειώθηκαν από 2,46 εκατομμύρια σε 2,25 εκατομμύρια και της Mercedes-Benz από 2,3 εκατομμύρια σε 2,04 εκατομμύρια, σύμφωνα με αναφορές της εταιρείας.
Λιγότερα κέρδη
Και οι τρεις μεγάλες εταιρείες είδαν τα κέρδη προ φόρων τους να μειώνονται κατά περίπου το ένα τρίτο τους πρώτους εννέα μήνες του 2024 και η καθεμία προειδοποίησε ότι τα κέρδη της για το σύνολο του έτους θα είναι χαμηλότερα από ό,τι είχε προβλεφθεί προηγουμένως, αναφέρει το BBC.
Η ανάπτυξη ηλεκτρικών αυτοκινήτων έχει απορροφήσει τεράστιες επενδύσεις, αλλά η αγορά τους δεν έχει αναπτυχθεί τόσο γρήγορα όσο αναμενόταν, ενώ οι ξένοι ανταγωνιστές επιδεικνύουν τις δυνάμεις τους. Η απειλή επιβολής δασμών από τις ΗΠΑ και άλλες κυβερνήσεις είναι επίσης μεγάλη.
«Υπάρχουν τόσες πολλές κρίσεις, ένας ολόκληρος κόσμος κρίσεων. Όταν τελειώνει μια κρίση, έρχεται μια άλλη», έτσι το θέτει ο Simon Shütz, εκπρόσωπος της Γερμανικής Ομοσπονδίας Αυτοκινητοβιομηχανίας (VDA).
Οι πωλήσεις αυτοκινήτων σε όλη την Ευρώπη μειώνονται από το 2017, σύμφωνα με τη Φραντσίσκα Πάλμας, ανώτερη οικονομολόγο για την Ευρώπη στην Capital Economics. «Τον τελευταίο καιρό έχουν ανακάμψει λίγο, αλλά εξακολουθούν να είναι περίπου 15 έως 20% χαμηλότερες από ό,τι ήταν στο αποκορύφωμά τους το 2017», λέει. «Αυτό οφείλεται εν μέρει σε παράγοντες όπως η πανδημία, η ενεργειακή κρίση. Αλλά είναι επίσης ότι τα αυτοκίνητα διαρκούν περισσότερο - και οι άνθρωποι έχουν ήδη πολλά αυτοκίνητα στην Ευρώπη. Έτσι, η ζήτηση ήταν αδύναμη».
Ηλεκτρικά όνειρα
Ένας άλλος βασικός παράγοντας ήταν η προαναφερθείσα μετάβαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Από το σκάνδαλο εκπομπών ντίζελ του 2015 - στο οποίο διαπιστώθηκε ότι η VW είχε νοθεύσει τις δοκιμές εκπομπών στις ΗΠΑ - ο κλάδος βιώνει μια τεχνολογική επανάσταση, αναφέρει το BBC.
Με την ΕΕ και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να είναι αποφασισμένες να καταργήσουν σταδιακά τα βενζινοκίνητα και πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα την επόμενη δεκαετία, οι κατασκευαστές δεν είχαν άλλη επιλογή από το να επενδύσουν δεκάδες και συνολικά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ στην ανάπτυξη ηλεκτρικών μοντέλων και στην κατασκευή νέων γραμμών παραγωγής.
Ωστόσο, παρόλο που τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αποτελούν πλέον σημαντικό μερίδιο όλων των αυτοκινήτων που πωλούνται – για παράδειγμα, 13,6% στην ΕΕ και 19,6% στο Ηνωμένο Βασίλειο πέρυσι – το μερίδιο αγοράς τους δεν αυξάνεται τόσο γρήγορα όσο αναμενόταν.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί περίπου το ένα πέμπτο της βιομηχανικής παραγωγής της Γερμανίας.
Και στην ίδια τη Γερμανία, η ξαφνική κατάργηση των γενναιόδωρων επιδοτήσεων για τους αγοραστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων στα τέλη του 2023 συνέβαλε στην πραγματικότητα σε μια δραματική πτώση κατά 27% στις πωλήσεις όλων των ηλεκτρικών αυτοκινήτων εντός της χώρας πέρυσι, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη τη ζωή για τις γερμανικές εταιρείες στην εγχώρια αγορά τους.
«Η απόφαση να καταργηθούν ξαφνικά οι επιδοτήσεις ήταν πολύ κακή, επειδή υπονόμευσε την εμπιστοσύνη των πελατών μας», λέει ο Simon Schütz της VDA.
«Η μετάβαση από τον κινητήρα εσωτερικής καύσης στην ηλεκτρική κινητικότητα είναι μια πολύ μεγάλη διαδικασία. Επενδύουμε δισεκατομμύρια στην ανοικοδόμηση όλων των εργοστασίων. Και αυτό απαιτεί κάποιο χρόνο, δεν υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό.»
Μια ακριβή επιχείρηση
Ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, οι Γερμανοί κατασκευαστές αντιμετωπίζουν επίσης μια άλλη σοβαρή ανησυχία. Η επιχειρηματική δραστηριότητα στην ίδια τη Γερμανία, η λειτουργία εργοστασίων εδώ και η απασχόληση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, είναι πολύ ακριβή.
Οι εργαζόμενοι στον αυτοκινητοβιομηχανικό τομέα παραδοσιακά απολάμβαναν γενναιόδωρες αμοιβές και παροχές χάρη σε συμφωνίες που καταρτίζονται μεταξύ συνδικάτων και διοίκησης. Σύμφωνα με την Capital Economics, το 2023 ο μέσος μηνιαίος βασικός μισθός στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία ήταν περίπου 5.300 ευρώ, σε σύγκριση με 4.300 ευρώ στο σύνολο της γερμανικής οικονομίας.
Επί χρόνια, αυτή η προσέγγιση παρείχε στις εταιρείες με έδρα τη Γερμανία ορισμένα πλεονεκτήματα, για παράδειγμα στην αποφυγή βιομηχανικών αναταραχών και στην προσέλκυση και διατήρηση ταλαντούχου προσωπικού. Ωστόσο, οδήγησε επίσης τους Γερμανούς κατασκευαστές αυτοκινήτων να έχουν το υψηλότερο κόστος εργασίας στον παγκόσμιο κλάδο. Το 2023, αυτό ήταν κατά μέσο όρο 62 ευρώ ανά ώρα, σε σύγκριση με 29 ευρώ στην Ισπανία και 20 ευρώ στην Πορτογαλία, σύμφωνα με την VDA.
Διαβάστε το υπόλοιπο άρθρο στο in2life.gr