Ολο και συχνότερη γίνεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών η εικόνα εισηγμένων που προχωρούν σε αγορές ιδίων μετοχών, διαθέτοντας σημαντικά ποσά για να αποκτήσουν τίτλους τους από την αγορά.
Η κίνηση μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τη μετοχή, καθώς δημιουργεί έναν σταθερό αγοραστή στο ταμπλό και εκπέμπει μήνυμα εμπιστοσύνης από τη διοίκηση. Αυτό, όμως, είναι μόνο η πρώτη και κυρίως βραχυπρόθεσμη ανάγνωση.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, κάθε επαναγορά δεν έχει την ίδια αξία για τον μέτοχο. Το βασικό δεν είναι μόνο πόσες μετοχές θα αγοραστούν, αλλά τι σκοπεύει να κάνει η εταιρεία με αυτές στη συνέχεια.
Στην ουσία, πρόκειται για μια απόφαση κατανομής κεφαλαίων, με τη διοίκηση να επιλέγει την αγορά της ίδιας της μετοχής αντί μιας νέας επένδυσης, μιας εξαγοράς, της μείωσης του δανεισμού ή μιας μεγαλύτερης διανομής μετρητών.
Τα προγράμματα που ξεχωρίζουν
Το εύρος του φαινομένου αποτυπώνεται σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Η Metlen ανακοίνωσε τον Ιούνιο πρόγραμμα επαναγοράς συνολικής αξίας έως 600 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα έως το 2031. Σύμφωνα με την εταιρεία, οι μετοχές που αποκτώνται θα διακρατούνται ως ίδιες ή θα χρησιμοποιούνται σε προγράμματα διάθεσης προς εργαζομένους.
Η Eurobank ενεργοποίησε πρόγραμμα έως 288 εκατ. ευρώ, που μπορεί να αφορά έως το 10% του μετοχικού της κεφαλαίου. Την ίδια στιγμή, η τράπεζα προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των διαφορετικών χρήσεων, καθώς τον Ιούνιο διένειμε δωρεάν 1.727.493 ίδιες μετοχές σε 208 στελέχη και εργαζομένους, ενώ τον Ιούλιο ολοκλήρωσε την ακύρωση 28.097.019 άλλων ιδίων μετοχών.
Διαφορετική είναι η κατεύθυνση στον ΟΤΕ, όπου το πρόγραμμα επαναγοράς του 2026 υλοποιείται στο πλαίσιο της πολιτικής ανταμοιβής των μετόχων και προβλέπει ότι οι τίτλοι που αποκτώνται θα οδηγηθούν προς ακύρωση.
Αντίστοιχα, η Alpha Bank αποφάσισε τον Ιούνιο την ακύρωση 59.018.043 ιδίων μετοχών που είχαν αποκτηθεί στο πλαίσιο του προηγούμενου προγράμματός της, μειώνοντας ισόποσα τον συνολικό αριθμό των τίτλων της. Η αγορά τους είχε κοστίσει συνολικά 210,8 εκατ. ευρώ.
Γιατί έχει σημασία τι γίνεται μετά
Όταν οι μετοχές ακυρώνονται, παύουν οριστικά να υπάρχουν. Έτσι μειώνεται ο συνολικός αριθμός των τίτλων στους οποίους κατανέμονται τα κέρδη και, εφόσον η κερδοφορία παραμένει σταθερή, ενισχύονται τα κέρδη ανά μετοχή και το ποσοστό που αναλογεί στους υπόλοιπους μετόχους.
Διαφορετική είναι η λειτουργία της επαναγοράς όταν οι μετοχές διανέμονται σε στελέχη και εργαζομένους. Στην περίπτωση αυτή δεν δημιουργείται μόνιμη μείωση του αριθμού των τίτλων, ωστόσο η πρακτική μπορεί να εξυπηρετεί άλλους σημαντικούς στόχους, όπως η σύνδεση των αμοιβών με τη μακροπρόθεσμη πορεία της εταιρείας, η ευθυγράμμιση των στελεχών με τα συμφέροντα των μετόχων και η προσέλκυση ή διατήρηση ικανών εργαζομένων, χωρίς αντίστοιχη εκροή μετρητών.
Η αξιολόγηση εξαρτάται και εδώ από το μέγεθος του προγράμματος, τη διαφάνεια των όρων και τα κριτήρια βάσει των οποίων διατίθενται οι μετοχές. Οι τίτλοι μπορούν επίσης να παραμείνουν στο χαρτοφυλάκιο για μελλοντικές εξαγορές ή άλλες εταιρικές πράξεις.
Όπως υπογραμμίζουν άνθρωποι της αγοράς, η βραχυπρόθεσμη στήριξη της τιμής δεν αρκεί για να αξιολογηθεί θετικά ένα πρόγραμμα. Χρειάζεται να εξεταστούν η τιμή αγοράς, η τελική χρήση των τίτλων και η επίδραση στη διασπορά και στην εμπορευσιμότητα.
Η συζήτηση για την αξιοποίηση των κεφαλαίων
Υπάρχει, παράλληλα, και μια πιο επιφυλακτική ανάγνωση. Η επαναγορά θεωρείται συχνά ένας μάλλον μέτριος τρόπος αξιοποίησης της ρευστότητας, καθώς μπορεί να σημαίνει ότι η διοίκηση δεν διαθέτει κάποια επένδυση, εξαγορά ή αναπτυξιακό σχέδιο με υψηλότερη προσδοκώμενη απόδοση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το buyback είναι εξ ορισμού λάθος, καθώς πρόκειται για μια κίνηση που έχει νόημα όταν έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί οι επενδύσεις, ο ισολογισμός παραμένει ισχυρός και η διοίκηση θεωρεί τη μετοχή υποτιμημένη. Αντίθετα, δημιουργεί ερωτήματα όταν αντικαθιστά επενδύσεις ή γίνεται σε υψηλές αποτιμήσεις μόνο για να στηριχθεί η τιμή.
Η ουσιαστική διαφορά, επομένως, βρίσκεται στο τι συμβαίνει μετά την αγορά, αφού η ακύρωση μετοχών, η διάθεσή τους σε στελέχη και η διακράτησή τους υπηρετούν διαφορετικούς στόχους και έχουν διαφορετική επίδραση για τον μέτοχο.