Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector, GSI) ήταν ένα από τα θέματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης «Γεωπολιτικές προκλήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο», την οποία συνδιοργάνωσαν ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών Νικόλας Φαραντούρης και το Ινστιτούτο «Αλέξανδρος Παπαναστασίου» το απόγευμα της Παρασκευής (13/11), στα γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα.
Μεταξύ των ζητημάτων που τέθηκαν στο τραπέζι ήταν η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα και το ενδεχόμενο νέων πιέσεων από την Τουρκία κατά την πόντιση του καλωδίου.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση
«Δεν είμαι ευτυχής για τη γνωστοποίηση που έγινε από τους Γάλλους», δήλωσε ο Άγγελος Συρίγος, βουλευτής Α΄ Αθηνών της ΝΔ και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι από εκεί και πέρα πρέπει να βάζουμε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση.
«Η Ελλάδα δεν έχει εξουσιοδοτήσει κανέναν να μιλήσει εξ ονόματός της. Άρα, ό,τι και να λένε οι Γάλλοι, δεν δεσμεύει εμάς», τόνισε.
Ο ίδιος σημείωσε ότι δεν είχε δει το ακριβές κείμενο της διακοίνωσης, αλλά εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι οι Γάλλοι δεν ζήτησαν άδεια από την Τουρκία. Όπως είπε, εάν είχε συμβεί κάτι τέτοιο, η Αθήνα θα το είχε ήδη δει.
«Είμαι περίπου βέβαιος ότι οι Γάλλοι αποκλείεται να είπαν στην Τουρκία ότι θεωρούν πως αυτές οι περιοχές ανήκουν στην Τουρκία. Επίσης, αποκλείεται να είπαν στην Τουρκία ότι ζητούν άδεια. Άδεια έχουν ζητήσει μόνο από εμάς», πρόσθεσε.
Από τις βυθομετρικές έρευνες στην πόντιση
Ο κ. Συρίγος εκτίμησε ότι η Άγκυρα είναι αυτή που υποχώρησε στο ζήτημα του καλωδίου. «Αν θέλετε να δούμε ποιος πραγματικά υποχώρησε σε αυτή τη φάση —και χρησιμοποιώ προσεκτικά τις λέξεις μου— έχει υποχωρήσει η Τουρκία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας υποστήριξε ότι η Τουρκία υποχρεώνεται πλέον να αποδεχθεί τη συνέχιση των ερευνών και ακολουθεί την τακτική που εφαρμόζει εδώ και καιρό σε ανάλογα έργα στο Ανατολικό Αιγαίο, όπως η πόντιση άλλων καλωδίων. Όπως εξήγησε, η Τουρκία στέλνει μία φρεγάτα σε απόσταση, η οποία εκπέμπει ένα τυπικό ασύρματο σήμα που λέει «βρίσκεστε σε περιοχή τουρκικής υφαλοκρηπίδας, φύγετε», ενώ ταυτόχρονα τα έργα συνεχίζονται κανονικά στο πεδίο.
Ο κ. Συρίγος επισήμανε ότι οι βυθομετρικές έρευνες αποτελούν την πρώτη φάση της ιστορίας, ενώ εκτίμησε ότι η στάση της Άγκυρας θα δοκιμαστεί εκ νέου κατά την πόντιση του καλωδίου. «Η δεύτερη φάση θα αρχίσει όταν θα μπει το καλώδιο, όπου εκεί θεωρώ ότι θα βιώσουμε έναν δεύτερο γύρο αυτών των πραγμάτων», εξήγησε.
Συμπλήρωσε ότι στο τέλος της διαδρομής θα φανεί αν θα έχει ποντιστεί το καλώδιο και προσδιόρισε δύο διακυβεύματα. Το πρώτο αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Το δεύτερο, κατά την εκτίμησή του, είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να αποτρέψει την πόντιση καλωδίων που θα συνδέουν ηλεκτρικά την Ελλάδα με άλλες περιοχές.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία βλέπει ότι το μέλλον της ηλεκτρικής ενέργειας περνά από καλώδια που θα μεταφέρουν ηλεκτρισμό από ανανεώσιμες πηγές στη Σαχάρα και τη Μέση Ανατολή προς τις περιοχές που τον έχουν ανάγκη.
Κατά τον κ. Συρίγο, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία είναι οι μόνες χώρες στην Ευρώπη που διαθέτουν αυτό το γεωγραφικό πλεονέκτημα. Εκτίμησε ότι η Τουρκία επιχειρεί να ακυρώσει ακριβώς αυτό το πλεονέκτημα της Ελλάδας. «Συνεπώς, πάνω στο τραπέζι βρίσκονται τόσο τα κυριαρχικά μας δικαιώματα όσο και η στρατηγική μας ικανότητα να καταστούμε κεντρικός ηλεκτρικός κόμβος της Ευρώπης», υπογράμμισε.
Το ερώτημα για το προηγούμενο που δημιουργεί η διακοίνωση
Πάνω στο ζήτημα της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα τοποθετήθηκε και ο βουλευτής Επικρατείας και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος.
«Υπάρχει μία διακοίνωση. Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα: εκδόθηκε και για λογαριασμό μας;» διερωτήθηκε, μεταξύ άλλων, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, ενώ υποστήριξε ότι «το νομικό ζήτημα θα κριθεί όταν πρέπει από αυτούς που πρέπει, που είναι οι δικαστές του αρμόδιου δικαστηρίου. Τότε μόνο θα γνωρίζουμε αν παρείχε νομικό προηγούμενο».
«Το πολιτικό προηγούμενο όμως, φοβάμαι ότι έχει ήδη παραχθεί. Γιατί δημιουργείται η εικόνα ότι για οποιοδήποτε έργο η παρέμβαση της χώρας μας, είτε αυτή κάθε αυτή η χώρα μας προχωρήσει είτε δι αντιπροσώπου θα καλείται κάθε φορά να ενημερώνεται η Τουρκία μέσω ρηματικής διακοίνωσης ή άλλου τρόπου», πρόσθεσε ο ίδιος.
Η επέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ
Ο Γιάννης Παυλόπουλος, αντιναύαρχος Π.Ν. ε.α. και πρώην αρχηγός Στόλου, χαρακτήρισε ζωτικό το ηλεκτρικό καλώδιο που θα φτάσει στην Κύπρο και στη συνέχεια θα συνεχίσει προς το Ισραήλ. «Και ξέρετε γιατί θα συνεχίσει προς το Ισραήλ; Διότι το Ισραήλ διψάει για ηλεκτρική ενέργεια, καθώς κατασκευάζει ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης κάθε χρόνο. Τα εργοστάσια αφαλάτωσης είναι ενεργοβόρα», εξήγησε.
«Άρα λοιπόν το έργο του καλωδίου θα προχωρήσει χωρίς να στρατιωτικοποιούμε την κρίση», εκτίμησε. Πρόσθεσε ότι η ισραηλινή πλευρά παρακινεί την Ελλάδα να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα στις περιοχές αρμοδιότητάς της και να συμβάλει, μαζί με την Κύπρο, στην προσέγγιση του Ισραήλ με την Ευρώπη.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση και η ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής
Όσον αφορά το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής αντίδρασης σε περίπτωση κλιμάκωσης, ο Νικόλας Φαραντούρης επανέλαβε ότι η Αθήνα πρέπει να θέσει επισήμως στους εταίρους το ζήτημα της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Εξηγώντας τη θέση του, ο κ. Φαραντούρης είπε ότι θεωρεί σαφές πως, δυστυχώς, τα μεγάλα βήματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης έγιναν μόνο ύστερα από μεγάλους εκβιασμούς.
«Να θυμηθούμε τη Θάτσερ; Να θυμηθούμε την είσοδο της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Η Ελλάδα ουσιαστικά εκβίασε τη διεύρυνση με την είσοδο της Κύπρου, με άλυτο το Κυπριακό. Αυτό έκανε. Και η Κύπρος μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση με άλυτο το Κυπριακό επειδή η Ελλάδα εκβίασε, εκβίασε την είσοδο των υπολοίπων ανατολικών κρατών-μελών σε μια κρίσιμη περίοδο για τη σταθερότητα της Ευρώπης και της Ανατολικής Ευρώπης μετά την πτώση του Τείχους και τις ανακατατάξεις στην παγκόσμια σφαίρα», σημείωσε.
«Σήμερα λοιπόν ήρθε η ώρα να ξαναθυμηθούμε ότι δεν μπορεί να είμαστε σιωπηλοί, διότι μικροί και μεγάλοι άλλοι είδους εκβιασμοί γίνονται μπροστά στα μάτια μας. Ο καγκελάριος Μερτς μέσα σε 48 ώρες είπε: “Δεν κλείνει ο προϋπολογισμός του 2027 εάν δεν χορηγηθούν κονδύλια για την Ουκρανία. Τέλεια, γεια σας!”. Έκλεισε ο προϋπολογισμός 5:30 η ώρα το βράδυ. Έκλεισε με έναν μικρό ή μεγάλο εκβιασμό», πρόσθεσε ο κ. Φαραντούρης.
«Εδώ λοιπόν, επειδή έχει δαπανηθεί πολύ διπλωματικό, πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο για αυτά όλα –ενδεχομένως ουτοπικά ή ιδεαλιστικά– που αναφέρονται στη στρατιωτική αυτονομία της Ευρώπης, αλλά πάντως έχει δαπανηθεί μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο, νομίζω ότι τα 27 κράτη-μέλη έχουν να χάσουν πολλά εάν εμφανιστεί στο τραπέζι των συζητήσεων η Ελλάδα και πει ότι “Εγώ θα τα τινάξω όλα στον αέρα αν δεν αναγνωρίσετε τις απειλές απέναντί μου. Τελεία και παύλα”. Δεν καταλαβαίνω δηλαδή πώς είναι δυνατόν να πορευθεί η Ευρώπη ενωμένη όταν σε μία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης απειλούνται ευθέως πλέον η εδαφική ακεραιότητα, η κυριαρχία και η ανεξαρτησία. Δεν γίνεται αυτό το πράγμα!» υπογράμμισε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.
«Όταν λοιπόν μιλάω για ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, δεν έχω την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει η δυνατότητα άμεσης αμυντικής συνδρομής αν χρειαστεί. Το να ενημερώσεις όμως τους εταίρους σου ότι “Εγώ θα το πατήσω το κουμπί για την αμοιβαία αμυντική συνδρομή, που είναι μια υποχρεωτική ρήτρα”, εκεί θα φανεί κατά πόσο, πριν πατηθεί, είστε όλοι διατεθειμένοι να σηκώσετε το τηλέφωνο και να πείτε ότι “Δεν έχουμε χρήματα, δεν έχουμε τελωνειακή ένωση, δεν έχουμε αναπτυξιακή βοήθεια, δεν έχουμε όλα τα υπόλοιπα αιτήματα που απολαμβάνει μια τρίτη χώρα”, η οποία όμως δυστυχώς απειλεί δύο κράτη-μέλη», εξήγησε ο κ. Φαραντούρης.