Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι κοινότητες των οικονομολόγων χρησιμοποιούν τακτικά το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), μια καταγραφή όλων των αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα κατά την διάρκεια μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, ως το μέτρο της οικονομικής απόδοσης.

Πόσο αξιόπιστο για την οικονομική κατάσταση και την ευημερία μίας χώρας είναι όμως το ΑΕΠ, διερωτώνται πολλοί σήμερα. Είναι δυνατόν το σύνολο προϊόντων και υπηρεσιών να συνιστά δείκτη για την κοινωνική κατάσταση μιας χώρας;

Η αίσθηση ότι διευρύνεται ανησυχητικά πολύ το χάσμα μεταξύ αυτών που μετρά το ΑΕΠ και της συνολικής οικονομικής ευημερίας είναι πλέον διάχυτη. Προσφάτως, δύο οικονομολόγοι διατύπωσαν την εκτίμηση ότι στις ΗΠΑ υπήρξε ένα μη καταγεγραμμένο «πλεόνασμα του καταναλωτή» περίπου 300 δισ. δολαρίων το χρόνο για μια δεκαετία, που προέκυψε από την πρόσβαση σε δωρεάν online υπηρεσίες, όπως το Facebook, το Wikipedia και το Google.

Πριν από λίγα χρόνια, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Google εκτίμησε ότι η δωρεάν υπηρεσία αναζήτησης της Google αξίζει 150 δισ. δολάρια το χρόνο για τους χρήστες. Κάποιοι άλλοι οικονομολόγοι πρότειναν τα δεδομένα ή οι πληροφορίες να προστεθούν ως μια τρίτη κατηγορία στα αγαθά και στις υπηρεσίες.

Επίσης, οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται εμφανίζει κενα. Για παράδειγμα, τα αυτοκίνητα στους μποτιλιαρισμένους δρόμους αυξάνουν το ΑΕΠ, καθώς καταναλώνουν περισσότερα καύσιμα. Ακόμη και μια επιδημία γρίπης συμβάλει στην αύξηση του ΑΕΠ, καθώς αυξάνεται η ζήτηση εμβολίων.

Στον προβληματισμό που εκφράζεται χρησιμοποιούνται και άλλα παραδείγματα όπως ότι δεν γίνεται διάκριση μεταξύ των χωρών που έχουν μεγάλο και εκείνων που έχουν μικρό πληθυσμό. Επίσης, ότι δεν συμπεριλαμβάνονται οι λεγόμενες do-it-yourself δραστηριότητες. Το ίδιο ισχύει και για τη «μαύρη εργασία».

Τέλος, υποστηρίζουν ότι δεν λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος εργασίας που δαπανήθηκε για τη δημιουργία του ΑΕΠ. Αγνοείται ο ελεύθερος χρόνος που διαθέτει ο εργαζόμενος και φυσικά δεν γίνεται καμία αναφορά στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της οικονομικής δραστηριότητας.

Ενδεικτικές άλλωστε του προβληματισμού για την αξιοπιστία του ΑΕΠ είναι οι αλλαγές που εφαρμόζονται από καιρού εις καιρό για τον τρόπο μέτρησης του. Για παράδειγμα το 2014 ξεκίνησε να εφαρμόζεται το νέο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών της Ε.Ε. (ESVG). Αυτή η ευρωπαϊκή οδηγία περιλαμβάνει ορισμένες καινοτομίες στον υπολογισμό του ΑΕΠ, όπως η πορνεία αλλά και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και τσιγάρων.

Για τους λόγους αυτούς στο παρελθόν έχουν πέσει προτάσεις υπέρ της ανάπτυξης ενός νέου και ευρωπαϊκού δείκτη μέτρησης της ευημερίας. Και αυτός ο δείκτης θα πρέπει να αντικατοπτρίζει τις διαθέσεις των ανθρώπων αλλά και την παραγωγικότητα του δημόσιου τομέα. Για παράδειγμα έχει προταθεί η ανάγκη να προστεθεί η γενική κατάσταση της υγείας ενός λαού αλλά και το περιβαλλοντικό κόστος και ο ελεύθερος χρόνος των εργαζομένων.

Πηγή: Premium.paratiritis.gr