Η Κομισιόν απειλεί με κυρώσεις τις χώρες που δεν δέχονται πρόσφυγες

Ενα νέο σχέδιο δράσης για τις επιστροφές παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προειδοποιώντας ακόμα και με κυρώσεις όσες χώρες δεν δέχονται πρόσφυγες από την Ελλάδα και την Ιταλία και δημοσιεύοντας μιια σειρά συστάσεων προς τα κράτη-μέλη προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών επιστροφής των μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα σε άσυλο.

«Εάν δεν υπάρξουν απτά αποτελέσματα μέχρι τον Σεπτέμβρη η Κομισιόν δεν θα διστάσει να κάνει χρήση των εξουσιών της κινούμενη νομικά κατά των χωρών που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος, Δημήτρης Αβραμόπουλος.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Κομισιόν, παρά το νέο μηνιαίο ρεκόρ των 1.940 περίπου μετεγκαταστάσεων που σημειώθηκε τον Φεβρουάριο, ο σημερινός ρυθμός μετεγκαταστάσεων υπολείπεται ακόμη κατά πολύ των προσδοκιών και είναι χαμηλότερος από τους στόχους που έθεσε, αφενός, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τουλάχιστον 3.000 μηνιαίες μετεγκαταστάσεις από την Ελλάδα και, αφετέρου, η Επιτροπή για τουλάχιστον 1.500 μηνιαίες μετεγκαταστάσεις από την Ιταλία.

Συνολικά, έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα 13.546 μετεγκαταστάσεις, 3.936 από την Ιταλία και 9.610 από την Ελλάδα. Το σημαντικότερο είναι ότι, με τον σημερινό ρυθμό, δεν είναι δυνατή η μετεγκατάσταση, έως τον Σεπτέμβριο του 2017, όλων των επιλέξιμων αιτούντων που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα και την Ιταλία - παρά το γεγονός ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό.

Μέχρι σήμερα, μόνο τρία κράτη μέλη (Λουξεμβούργο, Μάλτα και Φινλανδία) βρίσκονται σε καλό δρόμο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους όσον αφορά τόσο την Ιταλία όσο και την Ελλάδα, ενώ μερικά κράτη (Ουγγαρία, Αυστρία και Πολωνία) εξακολουθούν να αρνούνται οποιαδήποτε συμμετοχή στο πρόγραμμα και άλλα δέχονται να συμμετάσχουν, αλλά σε πολύ περιορισμένο βαθμό (Τσεχική Δημοκρατία, Βουλγαρία, Κροατία και Σλοβακία). Η Ιταλία, η Ελλάδα, οι οργανισμοί της ΕΕ και διεθνείς οργανισμοί έχουν αυξήσει τις ικανότητές τους και βρίσκονται σε ετοιμότητα να παρέμβουν για να συμβάλουν στην επίτευξη των μηνιαίων στόχων. Εναπόκειται τώρα και στα άλλα κράτη μέλη να εκπληρώσουν εξίσου τις υποχρεώσεις τους.

Η Επιτροπή ζητεί επιτακτικά από τη μαλτέζικη Προεδρία και τα κράτη μέλη να ανταποκριθούν στη σύσταση που διατύπωσε στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Μαρτίου. Εάν τα κράτη μέλη δεν αυξήσουν σύντομα τον αριθμό των μετεγκαταστάσεων, η Επιτροπή δεν θα διστάσει να κάνει χρήση των εξουσιών που της παρέχουν οι Συνθήκες έναντι των κρατών που δεν έχουν συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις αποφάσεις του Συμβουλίου, επισημαίνοντας ότι η νομική υποχρέωση για τη μετεγκατάσταση των επιλέξιμων ατόμων θα παύσει να ισχύει μετά τον Σεπτέμβριο.

Τα μέτρα για την επιστροφή των μεταναστών

Τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή έρχονται σε συνέχεια της άτυπης Συνόδου Κορυφής της Μάλτας στις 3 Φεβρουαρίου 2017, όπου υπογραμμίστηκε η ανάγκη επανεξέτασης της πολιτικής της ΕΕ για την επιστροφή.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΕ ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος και πρέπει να επιστραφούν ανέρχεται στο ένα εκατομμύριο, ενώ ενδεικτικά το 2015, μόλις 36% του συνόλου των αποφάσεων επιστροφής υλοποιήθηκαν.

«Προκειμένου να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα δεν έχουμε ανάγκη να αλλάξουμε τη νομοθεσία αλλά να εφαρμόσουμε τους υπάρχοντες κανόνες», δήλωσε σχετικά ο κ. Αβραμόπουλος, τονίζοντας πως τόσο το σχέδιο δράσης όσο και οι συστάσεις της Επιτροπής συμβαδίζουν απόλυτα με την ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία για το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Μεταξύ των συστάσεων της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη είναι η καταπολέμηση των καταχρήσεων του συστήματος μέσω της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου στο πλαίσιο της ταχείας ή, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, της συνοριακής διαδικασίας αλλά και η συντόμευση των προθεσμιών για την άσκηση ένδικων μέσων.

Επιπλέον, γίνεται μια σαφής σύσταση για την πρόληψη του κινδύνου διαφυγής μέσω της κράτησης ατόμων που έχουν λάβει απόφαση επιστροφής και τα οποία αφήνουν να διαφανεί ότι δεν θα συμμορφωθούν, π.χ. αρνούμενα να συνεργαστούν στη διαδικασία ταυτοποίησης ή αντιδρώντας με βίαιο ή δόλιο τρόπο σε μια επιχείρηση επιστροφής.

Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές το πρόβλημα κυρίως έγκειται σε κάποιες χώρες των οποίων η εθνική νομοθεσία θεσπίζει μικρότερα όρια κράτησης, κατά τη διάρκεια των οποίων δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιστροφής. Επίσης, σε ό,τι αφορά την κράτηση των ανηλίκων, σύμφωνα με την Επιτροπή, κάποια κράτη-μέλη έχουν πολύ αυστηρή νομοθεσία που απαγορεύει την κράτησή τους.

«Τα μη συνοδευόμενα παιδιά είναι από τις κύριες προτεραιότητές. Θέλουμε να τα προστατεύσουμε. Χιλιάδες παιδιά διαφεύγουν από τα κέντρα και πολλά αγνοούνται. Το ύψιστο συμφέρον του παιδιού είναι ο γνώμονάς μας, και αυτό μπορεί να είναι η επιστροφή. Τα κλειστά κέντρα μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των παιδιών κατά των παρανόμων κυκλωμάτων διακίνησης και κακοποίησης. Μόνο ως τελευταία λύση όμως. Σε κλειστά ειδικά για ανηλίκους κέντρα και να λαμβάνουμε υπόψη τα δικαιώματα των παιδιών», δήλωσε σχετικά ο Έλληνας επίτροπος.

Επιπλέον, ο Δ. Αβραμόπουλος ανέφερε πως η Επιτροπή θα στηρίξει την Ελλάδα και την Ιταλία προκειμένου να κατασκευάσουν περισσότερα κέντρα κράτησης. Σε ό,τι αφορά τα κέντρα κράτησης εκτός Ευρώπης, ο Δ. Αβραμόπουλος επανέλαβε πως «δεν είμαστε ακόμα εκεί». «Δεν σημαίνει ότι ζητάμε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αυτό που θέλουμε είναι σαφές: αυτοί που δεν δικαιούνται άσυλο να επιστραφούν, αλλά εν τω μεταξύ πρέπει να μένουν κάπου με συνθήκες αξιοπρέπειας», υπογράμμισε ο ίδιος.

Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ, σε ό,τι αφορά το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την επιστροφή, προβλέπει μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε κάθε στάδιο της διαδικασίας επιστροφής για την αντιμετώπιση βασικών προκλήσεων σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε συνεργασία με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης.

Τα μέτρα που προτείνονται σε επίπεδο ΕΕ, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την αύξηση της χρηματοδοτικής στήριξης στα κράτη μέλη με τη διάθεση 200 εκατ. ευρώ το 2017 για εθνικά μέτρα σχετικά με την επιστροφή, καθώς και για συγκεκριμένες κοινές ευρωπαϊκές δράσεις επιστροφής και επανένταξης. Επίσης, ένα από τα μέτρα είναι η παροχή πλήρους στήριξης στα κράτη μέλη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριαφυλακής και Ακτοφυλακής, ο οποίος, σύμφωνα με την Επιτροπή, θα πρέπει να αυξήσει τη βοήθεια που παρέχει πριν από την επιστροφή, να ενισχύσει το προσωπικό της μονάδας για τη στήριξη των επιστροφών, να θεσπίσει μέχρι τον Ιούνιο έναν μηχανισμό εμπορικών πτήσεων για τη χρηματοδότηση των επιστροφών και να εντείνει, μέχρι τον Οκτώβριο, την κατάρτιση των αρχών τρίτων χωρών σε θέματα επιστροφής.