Δίκτυο-φάντασμα διακίνησε $90 δισ. ρωσικού πετρελαίου

Ένα λάθος στον τομέα πληροφορικής αποκάλυψε ένα φερόμενο κύκλωμα λαθρεμπορίου που έχει διακινήσει τουλάχιστον 90 δισ. δολάρια σε ρωσικό πετρέλαιο και διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη χρηματοδότηση του πολέμου του Κρεμλίνου στην Ουκρανία.

Οι Financial Times εντόπισαν 48 φαινομενικά ανεξάρτητες εταιρείες, με διαφορετικές φυσικές διευθύνσεις, οι οποίες φαίνεται να λειτουργούν από κοινού για να αποκρύπτουν την προέλευση του ρωσικού πετρελαίου, ιδίως αυτού που προέρχεται από την ελεγχόμενη από το Κρεμλίνο Rosneft.

Το δίκτυο αποκαλύφθηκε επειδή όλες οι εταιρείες μοιράζονταν έναν ενιαίο ιδιωτικό διακομιστή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Παρακάμπτουν τις κυρώσεις

Η διακίνηση πετρελαίου μέσω τρίτων μπορεί να καλύπτει τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί σε οντότητες που συμμετέχουν στις συναλλαγές, καθώς και τις πραγματικές τιμές που καταβάλλονται. Η ανάγκη απόκρυψης της προέλευσης του ρωσικού πετρελαίου αυξήθηκε όταν οι ΗΠΑ έβαλαν κυρώσεις στην Rosneft και στη Lukoil τον Οκτώβριο 2025.

Από την επιβολή αυτών των κυρώσεων, μια άγνωστη εταιρεία του δικτύου, η «Redwood Global Supply», έχει καταστεί η μεγαλύτερη εξαγωγική ρωσικού αργού. Οι εταιρείες συνδέονται με μια ομάδα επιχειρηματιών από το Αζερμπαϊτζάν που έχουν στενούς δεσμούς με τη Rosneft.

Η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Baiba Braže, δήλωσε: «Αυτοί οι λαθρέμποροι καθιστούν σχεδόν αδύνατη την εφαρμογή του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου, καθώς δυσκολεύουν τον προσδιορισμό της πραγματικής τιμής των συναλλαγών -και πλέον συμβάλλουν στην απόκρυψη Ρώσων παραγωγών που τελούν υπό κυρώσεις».

Τρεις αξιωματούχοι της ΕΕ ανέφεραν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία για νέες κυρώσεις. «Βλέπουμε ολοένα και πιο περίπλοκα μοτίβα και νέους παίκτες που προσπαθούν να παρακάμψουν τα μέτρα μας», δήλωσε ο David O’Sullivan, ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για τις κυρώσεις.

Εντοπίστηκαν 442 domains και οι εταιρείες που συνδέονται με αυτά

Οι FT κατάφεραν να εντοπίσουν 442 domains τα οποία, σύμφωνα με τα δημόσια αρχεία, χρησιμοποιούν όλα έναν και μόνο ιδιωτικό server για τα email τους, το «mx.phoenixtrading.ltd», γεγονός που αποδεικνύει ότι μοιράζονται τις λειτουργίες back-office.

Στη συνέχεια, οι FT κατάφεραν να εντοπίσουν εταιρείες συγκρίνοντας τα ονόματα στα domain με αυτά των οντοτήτων που εμφανίζονται στα τελωνειακά αρχεία της Ρωσίας και της Ινδίας ως εμπλεκόμενες στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου.

Για παράδειγμα, η Foxton FZCO, μια εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι που αναφέρεται ως αγοραστής πετρελαίου αξίας 5,6 δισ. δολαρίων σε ρωσικά έγγραφα εξαγωγών, αντιστοιχεί στο «foxton-fzco.com».

Ομοίως, η Advan Alliance, μια εταιρεία που αναφέρεται σε ινδικά έγγραφα ως πωλήτρια ρωσικού πετρελαίου αξίας 1,5 δισ. δολαρίων στη χώρα, μπορεί να συνδεθεί με το «advanalliance.ltd».

Οι εταιρείες φαίνεται να έχουν σύντομο κύκλο ζωής -κατά μέσο όρο έξι μήνες - γεγονός που δυσχεραίνει την επιβολή κυρώσεων. Οκτώ από αυτές βρίσκονται ήδη υπό κυρώσεις από ΕΕ, ΗΠΑ ή Ηνωμένο Βασίλειο.

Το δίκτυο περιλαμβάνει εμπόρους που συνδέονται με την Coral Energy, εταιρεία που ίδρυσε ο Αζέρος επιχειρηματίας Tahir Garayev, ο οποίος έχει τεθεί υπό κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο. Κεντρική μορφή θεωρείται επίσης ο Etibar Eyyub, φερόμενος ως στενός συνεργάτης του διευθύνοντος συμβούλου της Rosneft, Igor Sechin.

Τον Νοέμβριο του 2024, τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν πλήρη στοιχεία για τη Ρωσία, πάνω από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου της Rosneft μεταφέρθηκαν μέσω του φερόμενου δικτύου εταιρειών που εντόπισαν οι FT.

Η πραγματική έκταση του δικτύου παραμένει ασαφής, καθώς εκατοντάδες ακόμη domains δεν έχουν συνδεθεί άμεσα με φορτία πετρελαίου, υποδηλώνοντας πιθανώς ευρύτερη δραστηριότητα.

Η Rosneft έχει κληθεί να σχολιάσει.