Force majeure κήρυξε το Κατάρ για τα συμβόλαια φυσικού αερίου

Το Κατάρ κήρυξε force majeure στις εξαγωγές φυσικού αερίου την Τετάρτη, εν μέσω του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, με πηγές να αναφέρουν ότι ενδέχεται να χρειαστεί τουλάχιστον ένας μήνας για την επιστροφή στα κανονικά επίπεδα παραγωγής.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου θα αντιμετωπίσουν ελλείψεις για εβδομάδες, ακόμη και στο απίθανο σενάριο όπου η σύγκρουση τερματιστεί σήμερα, δεδομένου ότι το Κατάρ προμηθεύει περίπου το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Η κρατική ενεργειακή εταιρεία QatarEnergy δεν πρόκειται να επανεκκινήσει τις εγκαταστάσεις για τουλάχιστον δύο εβδομάδες, σύμφωνα με αρχικές εκτιμήσεις για την κατάσταση στην περιοχή, ανέφεραν οι πηγές. Αφού ληφθεί η απόφαση επανεκκίνησης, θα απαιτηθούν επιπλέον δύο εβδομάδες για να μετατραπεί εκ νέου το φυσικό αέριο σε υπερψυχρό καύσιμο και να επιτευχθεί πλήρης παραγωγική δυναμικότητα. Η εταιρεία δεν απάντησε στο Reuters σε αίτημα για σχόλιο.

Το Κατάρ αντιπροσωπεύει περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG, οι οποίες διέρχονται όλες από το Στενό του Ορμούζ, όπου η ναυτιλιακή κίνηση έχει σχεδόν παγώσει λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και των αντιποίνων της Τεχεράνης.

Το Κατάρ προμηθεύει την Ευρώπη και κυρίως αγορές της Ασίας, με πάνω από το 80% των πελατών του να βρίσκονται στην Κίνα, την Ιαπωνία, την Ινδία, τη Νότια Κορέα, το Πακιστάν και άλλες χώρες της περιοχής.

Η ρήτρα force majeure είναι ένας συμβατικός όρος που απαλλάσσει τα συμβαλλόμενα μέρη από ευθύνη σε περίπτωση αδυναμίας τήρησης των υποχρεώσεων προμήθειας λόγω γεγονότων πέρα από τον έλεγχό τους.

Η QE έχει αρχίσει να επικοινωνεί με ορισμένους πελάτες της στην Ασία και την Ευρώπη, χωρίς όμως να έχει διευκρινίσει πόσο θα διαρκέσει η διακοπή, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Reuters.

Η παύση της παραγωγής έχει εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγορών του Ατλαντικού και του Ειρηνικού για φορτία LNG, οδηγώντας τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία, καθώς και τα ναύλα μεταφοράς LNG, σε υψηλά πολλών ετών.

«Τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει το LNG του Κατάρ. Εάν η διακοπή παραταθεί, προμηνύεται σοκ στην αγορά φυσικού αερίου μεγαλύτερο ακόμη και από εκείνο του 2022, όταν η Ρωσία διέκοψε την παροχή φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς την Ευρώπη. Οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να δουν τα ιστορικά υψηλά που καταγράφηκαν το 2022», δήλωσε ο Saul Kavonic, επικεφαλής έρευνας ενέργειας στη MST Marquee.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο μεγαλύτερος παραγωγός LNG στον κόσμο, διαθέτουν ελάχιστη πλεονάζουσα δυναμικότητα για να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή και να αντισταθμίσουν την απώλεια προσφοράς, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters και αναλυτές του κλάδου, καθώς οι μονάδες παραγωγής λειτουργούν ήδη κοντά στη μέγιστη δυναμικότητα και τα περισσότερα φορτία δεσμεύονται μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων.

Πώς λειτουργεί η διακοπή και η επανεκκίνηση της παραγωγής

Ο περιορισμός της ναυτιλιακής δραστηριότητας γύρω από το Στενό του Ορμούζ σημαίνει ότι τα φορτία δεν μπορούν να αναχωρήσουν από το Κατάρ και, συνεπώς, η διαδικασία υγροποίησης — η οποία μετατρέπει το φυσικό αέριο σε υγρή μορφή μέσω ψύξης περίπου στους -162 βαθμούς Κελσίου — δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Παρότι η QE διαθέτει σημαντική αποθηκευτική ικανότητα στο συγκρότημα υγροποίησης Ras Laffan — περίπου 1.880.000 κυβικά μέτρα — αυτό το περιθώριο είναι περιορισμένο στο πλαίσιο της συνεχούς παραγωγής τέτοιας κλίμακας. Με πλήρη ρυθμό παραγωγής, οι δεξαμενές θα γέμιζαν σε περίπου τέσσερις ημέρες, δήλωσε ο Mehdy Touil, επικεφαλής ειδικός LNG και μέτοχος της Calypso Commodities, εταιρείας τεχνολογίας που αναπτύσσει λύσεις τεχνητής νοημοσύνης για την αγορά LNG.

Η διαδικασία διακοπής της παραγωγής πραγματοποιείται σταδιακά: αρχικά μειώνεται η παραγωγή στα ελάχιστα επίπεδα, στη συνέχεια μειώνονται και διακόπτονται οι ροές τροφοδοσίας φυσικού αερίου και, τέλος, μειώνεται η πίεση προκειμένου να προστατευθεί ο εξοπλισμός, εξήγησε.