Scope: Aκριβός και υποτιμημένος o κίνδυνος από τα καύσιμα για τις αεροπορικές

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή φέρνει στο προσκήνιο έναν κίνδυνο που, σύμφωνα με τη Scope Ratings, δεν αποτιμάται επαρκώς στην πιστοληπτική αξιολόγηση των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών: όχι μόνο το υψηλότερο κόστος των καυσίμων, αλλά και το ενδεχόμενο πραγματικής δυσκολίας στην προμήθειά τους.

Όπως επισημαίνει ο οίκος, όσο η τιμή της κηροζίνης παραμένει κοντά στο διπλάσιο των προπολεμικών επιπέδων, η αγορά εστιάζει εύλογα στο κόστος.

Ο οίκος αξιολόγησης εξηγεί ότι στην περίπτωση που η κρίση παραταθεί σε βαθμό που να επηρεάσει ουσιαστικά τη λειτουργία των διυλιστηρίων στον Κόλπο, τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και τις δεξαμενόπλοιες διαδρομές στη Μεσόγειο, τότε ο καθοριστικός παράγοντας δεν θα είναι η αντιστάθμιση κινδύνου στις τιμές, αλλά το αν οι εταιρείες μπορούν να εξασφαλίσουν φυσικά καύσιμα.

Η Scope υπογραμμίζει ότι σε αυτό το περιβάλλον πολλά εξαρτώνται από την αξιοπιστία των συμβεβλημένων προμηθευτών, τη λειτουργία των αγωγών, καθώς και από τα διαθέσιμα αποθέματα.

Ακόμη και όταν η σύγκρουση τερματιστεί, η αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών αερομεταφορέων θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από την εφοδιαστική αλυσίδα, από τη βελτιστοποίηση κατανάλωσης και τις στρατηγικές tankering έως την ανθεκτικότητα των δικτύων τροφοδοσίας των βασικών τους κόμβων.

Το πρόσκαιρο όφελος

Ο οίκος αναγνωρίζει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν αποκομίσει βραχυπρόθεσμα οφέλη από τη διαταραχή στη λειτουργία των αεροδρομίων του Ντουμπάι, της Ντόχα και του Αμπού Ντάμπι μετά την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, καθώς μέρος της επιβατικής κίνησης στράφηκε προς απευθείας πτήσεις μεγάλων αποστάσεων από ευρωπαϊκά hubs.

Αυτό λειτουργεί ως πραγματικό αντιστάθμισμα εσόδων απέναντι στο αυξημένο κόστος καυσίμων, με το αργό να κινείται γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Όμως, όπως σημειώνει, πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται μια βαθύτερη διαρθρωτική ευαλωτότητα.

Οι διαδρομές που επωφελούνται περισσότερο από την υποχώρηση του ανταγωνισμού των αερομεταφορέων του Κόλπου, καθώς εταιρείες όπως οι Emirates, Etihad και Qatar Airways ακύρωσαν πτήσεις, είναι ταυτόχρονα και εκείνες που εκτίθενται περισσότερο στον κίνδυνο φυσικής πρόσβασης σε καύσιμα.

Πρόκειται κυρίως για δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων προς Νοτιοανατολική Ασία, Νότια Ασία και Ωκεανία, τα οποία απαιτούν υπερπτήσεις πάνω από προβληματικό εναέριο χώρο, συνεπάγονται πρόσθετη κατανάλωση καυσίμου λόγω παρακάμψεων μέσω Αιγύπτου ή Κεντρικής Ασίας ή τεχνικές στάσεις σε αεροδρόμια των οποίων οι ίδιες αλυσίδες τροφοδοσίας συνδέονται με τις ίδιες υποδομές του Κόλπου που σήμερα βρίσκονται υπό πίεση.

Σε ένα σενάριο περαιτέρω κλιμάκωσης, που θα έκλεινε ενδιάμεσους σταθμούς ανεφοδιασμού ή θα έκοβε τις γραμμές τροφοδοσίας τους, δεν θα αυξανόταν απλώς το λειτουργικό κόστος αυτών των γραμμών. Θα μπορούσε να οδηγήσει ευθέως σε αναστολή τους.

Τι δεν καλύπτει το hedging

Η Scope ξεχωρίζει αναλυτικά τον κίνδυνο τιμής από τον κίνδυνο φυσικής προσφοράς. Οι ευρωπαϊκοί αερομεταφορείς έχουν εισέλθει στην κρίση με ισχυρή κάλυψη hedging, κάτι που προσφέρει συμβατική προστασία απέναντι στο σοκ των τιμών.

Ωστόσο, ένα συμβόλαιο αντιστάθμισης δεν παραδίδει ούτε ένα λίτρο καυσίμου αν ο προμηθευτής αδυνατεί να το αποστείλει. Η φυσική πρόσβαση εξαρτάται από μια αλυσίδα υποδομών εντελώς διαφορετική από τα χρηματοοικονομικά εργαλεία: την παραγωγή των διυλιστηρίων, τη διακίνηση των δεξαμενόπλοιων μέσω ανοιχτών θαλάσσιων οδών, την ακεραιότητα των αγωγών από τους παράκτιους τερματικούς σταθμούς έως τα αεροδρόμια και τον όγκο καυσίμου που τηρείται κάθε στιγμή σε αποθήκευση.

Αν η κλιμάκωση της σύγκρουσης διαταράξει έστω και έναν κρίκο αυτής της αλυσίδας, τότε δημιουργείται επιχειρησιακή κρίση που κανένα πρόγραμμα hedging, όσο πειθαρχημένο και αν είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Κατά την Scope, η ανανέωση των συμβολαίων σε διαρθρωτικά υψηλότερες τιμές θα συμπιέσει τα περιθώρια κέρδους το 2027, ανεξαρτήτως φιλοσοφίας αντιστάθμισης. Πριν, όμως, ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος ανατιμολόγησης, μια διακοπή φυσικής τροφοδοσίας συνιστά σοβαρότερο πιστωτικό γεγονός.

Η γεωγραφία του κινδύνου

Ο οίκος σημειώνει ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από προμήθειες του Κόλπου αφήνει τις αεροπορικές περισσότερο εκτεθειμένες απ’ όσο δείχνουν οι δείκτες hedging. Ο Περσικός Κόλπος παρείχε το 43% των ευρωπαϊκών εισαγωγών αεροπορικού καυσίμου το 2025, με την εξάρτηση να είναι υψηλότερη στις μεσογειακές χώρες, όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα, που βασίζονται σε θαλάσσιες διαδρομές μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και της Ανατολικής Μεσογείου. Αντίθετα, οι βόρειοι ευρωπαϊκοί κόμβοι, που τροφοδοτούνται κυρίως από διυλιστήρια της λεκάνης του Ατλαντικού και από δίκτυα αγωγών, εμφανίζονται συγκριτικά πιο προστατευμένοι.

Με βάση αυτή τη γεωγραφία, η Scope σκιαγραφεί και μια πιθανή ιεράρχηση του κινδύνου. Οι βόρειοι ευρωπαϊκοί αερομεταφορείς επωφελούνται από συνδεσιμότητα μέσω αγωγών, η οποία περιορίζει την εξάρτηση από τις δεξαμενόπλοιες γραμμές της Μεσογείου. Οι εταιρείες με κατανεμημένα δίκτυα βάσεων έχουν μικτή έκθεση, ανάλογα με την πρόσβαση σε διυλιστήρια και τις τερματικές υποδομές κάθε βάσης. Όσες είναι συγκεντρωμένες στην Ανατολική Μεσόγειο και στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε τερματικούς σταθμούς που τροφοδοτούνται με δεξαμενόπλοια, φέρουν τον πιο συμπυκνωμένο εισαγωγικό κίνδυνο.

Αντίστοιχα, οι πολυβάσικοι αερομεταφορείς μειώνουν την ευαλωτότητα ενός και μόνο hub, αλλά οι νότιες ευρωπαϊκές βάσεις τους παραμένουν εξαρτημένες από θαλάσσια τροφοδοσία. Η διαφορά ενισχύεται και από το βάθος των υποδομών: η τροφοδοσία μέσω αγωγών επιτρέπει πιο συνεχή παράδοση και μεγαλύτερα επιτόπια αποθέματα, ενώ οι μεσογειακές λειτουργίες που εξαρτώνται από δεξαμενόπλοια διαθέτουν ρηχότερη αποθήκευση και μεγαλύτερη εξάρτηση από διαδρομές που σήμερα τελούν υπό πίεση.

Δύο όψεις στον πιστωτικό κίνδυνο

Κατά τη Scope, η ασυμμετρία που έχει πλέον ενσωματωθεί στα πιστωτικά προφίλ των ευρωπαϊκών αεροπορικών είναι διπλή. Από τη μία πλευρά των εσόδων, οι εταιρείες με μεγαλύτερη κλίμακα δικτύου και στόλους ευρείας ατράκτου, που μπορούν να απορροφήσουν τη μετατοπισμένη ζήτηση από τον Κόλπο, καταγράφουν πρόσκαιρο όφελος στην κίνηση. Από την άλλη πλευρά της προσφοράς, η δυνατότητα να συνεχιστεί η λειτουργία των κεντρικών βάσεων εξαρτάται από την πρόσβαση σε φυσικά καύσιμα, κάτι που δεν αποτυπώνεται στα στοιχεία hedging.

Το συμπέρασμα του οίκου είναι σαφές: η τιμή επηρεάζει την κερδοφορία, αλλά η πρόσβαση καθορίζει αν μια πτήση μπορεί τελικά να απογειωθεί.