Η Ευρώπη αναζητά εσπευσμένα περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης για τα Patriot ώστε να τα δωρίσει σε μια ολοένα πιο απελπισμένη Ουκρανία, η οποία σπεύδει να ενισχύσει την αντιβαλλιστική της άμυνα ενόψει της αναμενόμενης ρωσικής χειμερινής επίθεσης.
Το Κίεβο αναζητά εκατοντάδες πυραύλους, όμως η νέα παραγωγή θα έρθει πολύ αργά, ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιβαρύνει τα αμερικανικά αποθέματα και αρκετοί από τους βασικούς ευρωπαίους υποστηρικτές της Ουκρανίας δηλώνουν ότι έχουν ελάχιστα εναπομείναντα αποθέματα που μπορούν με ασφάλεια να δωρίσουν, γράφει το Politico.
Η Γερμανία, ένας από τους σημαντικότερους δωρητές στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, έχει ήδη μεταφέρει συστήματα Patriot και πυραύλους στην Ουκρανία. Ωστόσο, το Βερολίνο πρέπει πλέον να ισορροπήσει τις ολοένα πιο επείγουσες ανάγκες του Κιέβου με τα ελάχιστα αποθέματα που απαιτούνται για την προστασία της Γερμανίας και την εκπλήρωση των δεσμεύσεών της στο ΝΑΤΟ.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν επίσης κατά πόσον θα πρέπει να διατηρήσουν τους πυραύλους τους ή να τους παραδώσουν στην Ουκρανία. «Φτάνουμε πραγματικά στα όριά μας εδώ», δήλωσε ο ταξίαρχος Γιούργκεν Σρεντλ, ανώτερος αξιωματούχος του γερμανικού υπουργείου Άμυνας, σε πάνελ στο Βερολίνο, λίγο μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα.
«Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε τη δική μας προστασία.»
Το Βερολίνο και άλλες πρωτεύουσες της Βόρειας Ευρώπης έχουν παροτρύνει τους ομολόγους τους σε άλλα μέρη της ηπείρου να εξετάσουν τι επιπλέον στρατιωτικό εξοπλισμό και οικονομική στήριξη θα μπορούσαν να διαθέσουν. «Δεν νομίζω ότι αυτό είναι βιώσιμο για την Ευρώπη μακροπρόθεσμα», δήλωσε στο Politico ο Νορβηγός υπουργός Άμυνας Τόρε Ο. Σάντβικ. «Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να κάνουν περισσότερα.»
Αυτό ασκεί πίεση σε χώρες με αποθέματα αναχαιτιστικών Patriot, όπως η Πολωνία, η Ισπανία και η Ελλάδα. Η έλλειψη αφορά κυρίως πυραύλους Patriot PAC-3 και PAC-2, οι οποίοι συγκαταλέγονται στα ελάχιστα αποτελεσματικά μέσα άμυνας της Ουκρανίας απέναντι στα ταχέως κινούμενα ρωσικά βαλλιστικά όπλα.
Η Ουκρανία μπορεί να χρησιμοποιεί άλλα, συχνά φθηνότερα, συστήματα αεράμυνας εναντίον drones και πυραύλων cruise. Η χώρα σπεύδει να αναπτύξει τον εγχώριας κατασκευής πύραυλο Freyja, όμως το αντιβαλλιστικό σύστημα εξακολουθεί να χρειάζεται επενδύσεις, μηχανολογική ανάπτυξη και δοκιμές προτού μπορέσει να αναλάβει αυτόν τον ρόλο.
Μέχρι να είναι έτοιμο το Freyja, η Ουκρανία χρειάζεται άμεση απάντηση στους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους. «Μία από τις κατευθύνσεις προτεραιότητας είναι το Patriot — PAC-3 ή PAC-2», δήλωσε στο POLITICO ο Μιχάιλο Ποντολιάκ, σύμβουλος του επικεφαλής του γραφείου του Ουκρανού προέδρου. «Η πρώτη [λύση] είναι η αγορά ή η παραλαβή από αποθέματα αναχαιτιστικών PAC-3 και PAC-2.»
Μπλοκαρισμένη στην Ουάσιγκτον
Η εξάρτηση από τα Patriot καθιστά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κρίσιμο παράγοντα για το Κίεβο: τα περισσότερα αναχαιτιστικά PAC-3 παράγονται στην Αμερική, γεγονός που σημαίνει ότι η πώλησή τους και τυχόν συμφωνίες παραγωγής υπόκεινται στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου. Κατά τη συνάντηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Τραμπ τον περασμένο μήνα, «το βασικό θέμα ήταν τα αναχαιτιστικά Patriot», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο που γνωρίζει τις συνομιλίες.
Ο Τραμπ δημιούργησε προσδοκίες στη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας, όταν δήλωσε ότι θα επιτρεπόταν στην Ουκρανία να παράγει πυραύλους Patriot αμερικανικού σχεδιασμού κατόπιν άδειας — ένα βήμα που θα μπορούσε τελικά να μειώσει την εξάρτηση του Κιέβου από τις περιορισμένες αμερικανικές παραδόσεις.
Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ κατέστησε σαφές ότι η παραγωγή δεν θα έλυνε την άμεση έλλειψη. «Μια μακροπρόθεσμη συμφωνία παραγωγής δεν θα έχει συναφθεί πριν από αυτόν τον χειμώνα», δήλωσε στο Fox Business, ενώ η κατασκευή των πρώτων πυραύλων θα απαιτούσε ακόμη περισσότερο χρόνο.
Ωστόσο, ο Τραμπ έκανε πλέον πίσω από αυτή τη θέση, δηλώνοντας την περασμένη εβδομάδα: «Δεν έχουμε συμφωνήσει σε αυτό. Το συζητάμε. Αλλά είναι δύσκολο να παραχωρήσεις κάτι τέτοιο, αυτού του είδους την τεχνολογία.»
Η Ουκρανία έχει επίσης υπογράψει συμφωνία για την απόκτηση αναχαιτιστικών PAC-2 που κατασκευάζονται στη Γερμανία, όμως είναι απίθανο να φτάσουν πριν από το επόμενο έτος.
Η άνιση ευρωπαϊκή προσπάθεια
Αυτό μεταφέρει το άμεσο βάρος στην Ευρώπη, όπου οι σύμμαχοι αναζητούν και πάλι στα δικά τους οπλοστάσια — και στα οπλοστάσια ο ένας του άλλου — πυραύλους που θα μπορούσαν να φτάσουν στην Ουκρανία πριν από τον χειμώνα. Η Γερμανία προμήθευσε τρία συστήματα Patriot από τα δικά της στρατιωτικά αποθέματα και στη συνέχεια εξασφάλισε δύο ακόμη μέσω συμφωνίας βάσει της οποίας οι ΗΠΑ θα αναπλήρωναν τα αποθέματα της Bundeswehr.
Η Ολλανδία συναρμολόγησε τα εξαρτήματα για ακόμη ένα πλήρες σύστημα, συμπεριλαμβανομένων πέντε εκτοξευτών, ενός ραντάρ και πυραύλων. Ωστόσο, καθώς τα αποθέματα έχουν πλέον περιοριστεί σημαντικά, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν και οι ίδιες περιορισμούς.
Η Βαρσοβία επιβεβαίωσε τον Ιούλιο ότι διέθεσε αρκετά αναχαιτιστικά PAC-3 έπειτα από αιτήματα του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και ανώτερων Αμερικανών διοικητών. Το πολωνικό μέσο Defence24 ανέφερε ότι μεταφέρθηκαν μόλις πέντε πύραυλοι.
Ακόμη και αυτό προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις. Βουλευτές της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι αποδυναμώνει την άμυνα της χώρας σε μια περίοδο κατά την οποία ρωσικοί πύραυλοι και drones έχουν επανειλημμένα περάσει πάνω από τα σύνορά της.
Οι χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στη Ρωσία είναι πλέον λιγότερο πιθανό να παραχωρήσουν υφιστάμενα συστήματα Patriot, επειδή οι ένοπλες δυνάμεις τους θεωρούσαν ήδη την αεράμυνά τους ανεπαρκή για τις εθνικές τους ανάγκες, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη που έλαβε ανωνυμία προκειμένου να συζητήσει ευαίσθητες διπλωματικές επαφές.
Αυτό στρέφει πλέον την προσοχή προς τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες έχουν συνεισφέρει λιγότερο στην Ουκρανία από τη Γερμανία και πολλούς βορειοευρωπαίους δωρητές. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ επιβεβαίωσε το 2024 ότι η Μαδρίτη έστελνε πυραύλους στην Ουκρανία, όμως η κυβέρνηση δεν έχει αποκαλύψει τον τύπο ή την ποσότητά τους.
Το ισπανικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε σε ερώτηση του Politico σχετικά με το εάν είχε πρόσφατα προσεγγιστεί για περισσότερους πυραύλους ή εάν εξέταζε νέα μεταφορά. Αντ’ αυτού, παρέπεμψε στην ευρύτερη στρατιωτική στήριξη της Ισπανίας προς την Ουκρανία και στις δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα — η οποία παραδοσιακά θεωρεί την Τουρκία ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλειά της — δεν έχει ανακοινώσει καμία μεταφορά Patriot στην Ουκρανία. Ελληνικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν τον Ιούλιο ότι η Ουκρανία είχε ζητήσει από την Αθήνα έως και 200 πυραύλους PAC-2.
Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε στο αίτημα του POLITICO για σχόλιο.